Farmvytvorcy abiacajuć novyja mahutnyja leki dla źnižeńnia drennaha chalesterynu

Sučasnaja kardyjałohija staić na parozie źjaŭleńnia novaha kłasa preparataŭ, zdolnych uździejničać na lipapratein (a) — čaścicu ŭ kryvi, jakaja dziesiacihodździami ličyłasia niepaduładnaj lačeńniu. Kali kliničnyja vyprabavańni paćvierdziać svaju efiektyŭnaść, heta moža kardynalna źmianić padychody da prafiłaktyki infarktaŭ i insultaŭ u miljonaŭ ludziej pa ŭsim śviecie.

Ilustracyjnaje fota. Krynica: pixabay.com

Sardečna-sasudzistyja zachvorvańni zastajucca hałoŭnaj pryčynaj śmierci ŭ śviecie, i zvyčajna hałoŭnym vinavatym ličać «drenny» chalesteryn (LDL). Ale isnuje jašče adna značna mienš viadomaja pahroza — lipapratein (a), abo Lp(a). Heta raznavidnaść LDL, jakaja nie tolki spryjaje nazapašvańniu blašak u sasudach, ale i pavialičvaje schilnaść arhanizma da ŭtvareńnia trombaŭ. Mienavita tamu kardyjołahi ličać jaho adnym z najbolš niebiaśpiečnych faktaraŭ ryzyki infarktaŭ i insultaŭ.

Asablivaja prablema ŭ tym, što čałaviek amal nie moža paŭpłyvać na ŭzrovień Lp(a). Kala 90% hetaha pakazčyka zakładziena hienietyčna jašče pry naradžeńni. Ni zdarovaje charčavańnie, ni fizičnaja aktyŭnaść praktyčna nie źnižajuć jaho kancentracyju ŭ kryvi. Bolš za toje, navat statyny — asnoŭnyja leki dla baraćby z chalesterynam — u niekatorych vypadkach mohuć pavyšać uzrovień Lp(a).

Pavodle acenak śpiecyjalistaŭ, niebiaśpiečna vysoki ŭzrovień hetaj čaścicy maje prykładna kožny piaty čałaviek u śviecie. Pry hetym bolšaść ludziej navat nie padazraje ab prablemie, bo da niadaŭniaha času analiz na Lp(a) pryznačaŭsia redka. Miedyki nie bačyli sensu ŭ dyjahnostycy faktaru ryzyki, na jaki niemahčyma było paŭpłyvać miedykamientozna.

Pacyjenty časta daviedvalisia pra svaju asablivaść tolki paśla taho, jak pieranosili infarkt u maładym vieku ci sutykalisia ź ciažkimi sasudzistymi ŭskładnieńniami, niahledziačy na zachavańnie zdarovaha ładu žyćcia. Tolki sioleta miedycynskija arhanizacyi abnavili rekamiendacyi i zaklikali šyrej praviarać hety pakazčyk.

Navukoŭcy sprabujuć znajści rašeńnie ŭžo bolš za 60 hadoŭ. Raniej byli stvorany preparaty, jakija mahli krychu źnižać uzrovień Lp(a), ale jany nie davali hałoŭnaha vyniku — nie pamianšali kolkaść infarktaŭ i insultaŭ. Tamu prablema zastavałasia adnoj z hałoŭnych nierazhadanych zadač kardyjałohii.

Adnak situacyja pačała mianiacca z raźvićciom hiennych technałohij. Navukoŭcy raspracavali mietady, jakija dazvalajuć atakavać prablemu niepasredna ŭ miescy jaje ŭźniknieńnia — na ŭzroŭni sintezu białku. Z padrabiaznaściami znajomić The Wall Street Journal.

Adrazu niekalki bujnych farmaceŭtyčnych kampanij raspracoŭvajuć leki, jakija dziejničajuć niepasredna na miechanizm vypracoŭki Lp(a).

Najbolš daloka prasunulisia Novartis i Ionis Pharmaceuticals. Ich ekśpierymientalny preparat błakuje sihnał, jaki prymušaje piečań vypracoŭvać Lp(a). Vyniki finalnaj stadyi kliničnych vyprabavańniaŭ mohuć stać viadomyja ŭžo hetym letam.

Štab-kvatera šviejcarskaj farmaceŭtyčnaj kampanii Novartis u Bazieli. Fota: Sedat Suna / Getty Images

Kali daśledavańnie pakaža, što leki sapraŭdy źnižajuć kolkaść infarktaŭ, insultaŭ i śmierciaŭ, preparat mohuć uchvalić užo ŭ nastupnym hodzie.

Svaje raspracoŭki taksama viaduć Amgen i Eli Lilly. Ich preparaty vykarystoŭvajuć inšuju technałohiju — faktyčna «adklučajuć» hien, adkazny za vypracoŭku Lp(a). Amgen čakaje vynikaŭ svaich daśledavańniaŭ u najbližejšyja hady, a Eli Lilly — da 2029 hoda.

Kali novyja preparaty paćvierdziać efiektyŭnaść, rynak moža atrymać adzin z najbujniejšych praryvaŭ u sučasnaj kardyjałohii. Analityki Citi aceńvajuć patencyjny suśvietny abjom prodažaŭ takich lekaŭ u 25 miljardaŭ dołaraŭ na hod. Ale zastajucca adkrytyja pytańni — kamu mienavita buduć pryznačać novaje lačeńnie i kolki jano budzie kaštavać.

Kamientary da artykuła