«Мінатаўр» Андрэя Звягінцава — антываенная драма, якую стоячы віталі ў Канах
У Канах адбылася прэм'ера «Мінатаўра» Андрэя Звягінцава. Гэта першы гульнявы фільм пра Расію эпохі «спецыяльнай ваеннай аперацыі». «І ён увойдзе ў гісторыю», — перакананы кінакрытык Антон Долін.
У асноўным конкурсе Канскага кінафестывалю адбыўся адзін з самых чаканых паказаў — праслаўлены рэжысёр Андрэй Звягінцаў прэзентаваў свой новы фільм «Мінатаўр». Гэта першая праца аўтара за апошнія дзевяць гадоў. Зала сустрэла фільм працяглымі авацыямі: пасля фінальных цітраў гледачы апладзіравалі здымачнай групе сем хвілін. Сам рэжысёр не стрымліваў эмоцый — падчас дзякавання камандзе ў яго стаялі слёзы ў вачах, а голас дрыжаў, піша ВВС.
Сцэнар стужкі быў завершаны летам 2024 года, яго Звягінцаў напісаў разам з дэбютантам Сямёнам Ляшэнкам. Здымкі прайшлі восенню 2025 года ў Рызе. За візуальны шэраг карціны адказваў нязменны аператар папярэдніх фільмаў рэжысёра Міхаіл Крычман.
Галоўныя ролі ў «Мінатаўры» нечакана дасталіся акцёрам папулярных, але далёкіх ад арт-хауса расійскіх серыялаў — Дзмітрыю Мазураву і Ірыс Лебедзевай.
На прэс-канферэнцыі ў Канах Звягінцаў патлумачыў, што выканаўцаў шукалі праз адкрыты кастынг па ўсім свеце: «У нас не было межаў, у нас былі пробы акцёраў з Аргенціны, з Лондана, з ПАР, з Масквы, у прыватнасці [пробы] Дзімы».
Выканаўца галоўнай жаночай ролі Ірыс Лебедзева прызналася, што запрашэнне ад культавага рэжысёра літаральна выратавала яе: «Калі атрымала прапанову зняцца ў фільме Звягінцава, я знаходзілася ў доўгім эмацыйным, творчым, прафесійным крызісе. І вось, уяўляеце, я атрымліваю гэтую прапанову? Для мяне гэта бескампраміснае супадзенне ва ўсім: у сцэнарыі, у ролі, у партнёры».
Акрамя таго, адну з роляў другога плана (кіраўніцы аддзела кадраў Наташы) сыграла Варвара Шмыкава, якая пасля пачатку поўнамаштабнай вайны эмігравала і цяпер жыве ў Берліне.
Сюжэт: сямейная здрада на фоне мабілізацыі
Гісторыя разгортваецца восенню 2022 года ў неназваным расійскім горадзе. Знешне сюжэтная лінія паўтарае класічны фільм Клода Шаброля «Няверная жонка» (1969). Глеб Марозаў (Дзмітрый Мазураў) і яго жонка Галіна (Ірыс Лебедзева) жывуць у шыкоўным загарадным доме. Глеб падазрае жонку ў здрадзе, і лінія ад выкрыцця да забойства яе палюбоўніка-фатографа адноўленая вельмі дакладна.
Але ў Звягінцава гэты сюжэт набывае зусім іншую глыбіню. Глеб — дырэктар лагістычнай кампаніі, дзе пануе паніка з-за абвешчанай мабілізацыі. Пакуль частка супрацоўнікаў стаіць у чэргах на КПП «Верхні Ларс», гарадская адміністрацыя спускае прадпрыемству квоты на прызыў. Рашэнне, каго менавіта адправіць у ваенкамат (а фактычна — на смерць), кладзецца на плечы Глеба. Мэр горада цынічна раіць выбіраць тых, хто «менш патрэбны на вытворчасці».
Вайна ў фільме становіцца тым фонам, які дазваляе Глебу схаваць уласнае злачынства — забойства палюбоўніка жонкі. Пры гэтым у сям'і вайны не абмяркоўваюць: Глеб і Галіна гавораць пра побыт, рэстараны і адпачынак.
Выхоўваючы сына, Глеб дае яму жыццёвую параду, якая ў кантэксце падзей гучыць сімвалічна: «Хто бойку пачаў, той і прайграў, таму што дурань».
Назва фільма адсылае да старажытнагрэчаскага міфа: кампанія Глеба павінна аддаць ваенкамату 14 чалавек — роўна столькі ж афіняне прыносілі ў ахвяру Мінатаўру. У фінале карціны Глеб разам з сям'ёй ляціць на адпачынак менавіта на Крыт.
Першыя ацэнкі крытыкаў
Крытыкі адзначаюць, што «Мінатаўр» паказвае Расію «прывілеяванай меншасці»: героі жывуць у інтэр'ерах халодных таноў, з багаццем шкла, а трагедыя звычайных людзей прарываецца ў кадр толькі эпізадычна — напрыклад, у плачы маці навабранца на вуліцы.
«Назваць» Мінатаўра» антываенным фільмам будзе пераменшваннем. Аднак гэта не плакат і не акцыя, а складаны мастацкі твор. Вайна паказаная тут як зло, блізкае да абсалюту. Але гаворка ў фільме не пра амаральных палітыкаў або (божа барані) «дрэнны народ», а пра маральны выбар, які чалавек часам здзяйсняе, не да канца разумеючы і назаўжды змяняючы сваё жыццё», — напісаў кінакрытык Антон Долін, прадрокшы, што гэты першы гульнявы фільм пра Расію эпохі «спецыяльнай ваеннай аперацыі», які абавязкова ўвойдзе ў гісторыю.
Правы на паказ фільма ў ЗША, Вялікабрытаніі, Ірландыі і краінах Лацінскай Амерыкі набыў буйны міжнародны дыстрыб'ютар MUBI.
Каментары