Чэргі паўсюль. Што робіцца ў супермаркетах напярэдадні Новага года
Напярэдадні апошняга дня 2025 года журналісты Onliner.by адправіліся паглядзець на сітуацыю ў адзін з мінскіх супермаркетаў — ацанілі даўжыню чэргаў, зазірнулі ў харчовыя кошыкі і зарыентаваліся ў цэнах і маштабах выдаткаў.
30 снежня, чатыры гадзіны дня — гэты час стварае ілжывае ўражанне з разраду «Я паспею закупіцца, пакуль людзі на працы». Другую ілюзію стварае бязлюдны ёлачны базар на ўваходзе. Але ўсё змяняецца, варта толькі пераступіць парог супермаркета. Увесь галоўны «варушняк» тут, унутры. Колькасць пакупнікоў перавальвае за сотню, і здаецца, што дзеля накрытага стала тут давядзецца правесці гадзіны тры (але, забягаючы наперад, адзначым: гэта таксама ілюзія).
Людзі з напаўпустымі кошыкамі разглядаюць навагоднія шкарпэткі, дакупляюць ёлачныя цацкі. Стомленая жанчына не вытрымлівае і, на хвілінку прытармазіўшы, адпівае фруктовага соку.
Па зале раскінуліся астраўкі з ключавымі прадуктамі: напоямі, гарошкам, кукурузай, тарталеткамі. Побач часова размешчана вітрына з гатовымі салатамі — ад аліўе і вінегрэту да гранатавага.
«Я думала ўзяць паесці цяпер» — падслуханая фраза нагадвае: да канца года яшчэ як мінімум дзевяць працоўных гадзін.
У аддзеле з чырвонай рыбай чарга сітуатыўная: то чалавек пяць, то нікога. Жанчына адыходзіць ад прылаўка, беражліва заварочваючы пакет з чвэрцю фарэлі. Іншая жанчына бярэ кілаграм набору для юхі. На лёдзе раскладзены буйныя тушкі карпа — адна такая заважыць на кілаграм-паўтара.
Некалькі крокаў у бок — і адкрываецца від на самую доўгую чаргу — у кулінарыю. Адразу ў некалькіх вазках заўважана спроба зэканоміць час на прыгатаванні салатаў: адварныя буракі, бульба і морква. Адзін з вазкоў вылучаецца: у ім ляжаць тры багеты. Але праз паўгадзіны гэты рэкорд паб'е сустрэты каля касы вазок, даверху напоўнены толькі хлебам
Павышаны попыт заўважаны ля паліцы з чырвонай рыбай у вакуумных упакоўках і каля кантэйнераў з мандарынамі — людзі набіраюць іх наперагонкі. Пакуль перамяшчаемся паміж гэтымі кропкамі, фіксуем яркія дэталі з пакупніцкіх кошыкаў: чатыры ёгурты, стратэгічны запас кацінага корму, батон варанай каўбасы на вяршыні горкі прадуктаў і кубік Рубіка.
У аддзеле з садавінай і гароднінай яблыку няма дзе ўпасці, а вось з кошыкаў пакупнікоў часам штосьці выпадае. Не рэдкасць і «аварыі» з удзелам вазкоў, як і парушэнні «хуткаснага рэжыму» з боку пакупнікоў. Адзінокія прыпаркаваныя і даверху напоўненыя вазкі, дарэчы, ніхто не выкрадае.
Мінчанка Марына закупілася на 99%, але ёй не хапае аднаго галоўнага інгрэдыента.
— Збіраюся другі раз у жыцці гатаваць тартар. З ялавічынай усё дрэнна, і гэта ўжо трэцяя крама. А так я ўжо ўсё, гатова. Па цане кошык цяпер будзе рублёў на 300.
Ананас змагаецца за званне галоўнага фрукта святочнай ночы, таматы чэры — за ўвагу пакупнікоў з дапамогай надпісу «Мядовыя». Калі прыгледзецца ўважлівей, становіцца ясна: гэта не апісанне смаку, а гандлёвая назва. На прылаўку заўважана буйныя грэцкія клубніцы — ягады зеленаватыя, а цана за летні настрой у снежні — 42,65 рубля за кілаграм.
Насустрач ідуць двое мужчын, чые пакупкі моцна кантрастуюць паміж сабой: у маладога чалавека ў вазку кітайскі вінаград «Шайн мускат» і фісташкі, у мужчыны гадоў на 20 старэйшага ні вазка, ні кошыка — толькі цэлая тушка курыцы.
Роўна год таму ў гэтай жа краме, у аддзеле каўбас было даволі шматлюдна, а цяпер хутчэй спакойна. Доўгіх чэргаў не назапашваецца, нягледзячы на тое, што людзі то і справа просяць нарэзку на слайсеры. Яшчэ адно параўнальнае назіранне: год таму на прылаўках было менш індычкі, а цяпер яна прадстаўлена і ў выглядзе філе, і ў фармаце каўбасы, і ад розных вытворцаў.
Папяровых спісаў з закрэсленымі словамі «гарошак» і «маянэз» у руках беларусаў як быццам стала менш. Затое больш людзей, якія лавіруюць паміж іншымі вазкамі, звяраючыся з тэлефонам. Напрыклад, у аднаго з мужчын «віш-ліст» да навагодняга стала — гэта даволі доўгае паведамленне ў месенджары.
У спешцы і разнастайнасці прадуктаў незаўважанай застаецца праца прадаўцоў. Яны дакладнымі і адпрацаванымі рухамі сотню разоў паўтараюць адны і тыя ж аперацыі: адмераць, узважыць, выбіць чэк. Чаргі праяўляюцца хвалямі, і калі ў ёй чалавек пяць-сем, то яна досыць хутка раствараецца ў натоўпе. Гэта адна з прычын, чаму першапачатковае ўражанне «Ды тут хадзіць давядзецца тры гадзіны» аказваецца памылковым.
Другая прычына — прадукты займаюць прыкладна палову гандлёвай залы, а значыць, не трэба хадзіць па ўсёй плошчы. У канцы ў парадку эксперыменту становімся на электронную касу і ўключаем секундамер — наша чарга разлічвацца падыходзіць праз пяць хвілін.
За гэтыя дні мы адзначылі такія спосабы зэканоміць час на арганізацыі навагодняга стала:
- Ісці ў краму ў не самы папулярны часавы інтэрвал.
- Купляць гародніну і «базавыя» прадукты ў краме ля дома.
- Браць гародніну і каўбасу ва ўпакоўках — тады будзе мінус адна чарга на ўзважванне.
- Групаваць пункты ў спісе пакупак па аддзелах, каб не марнаваць час на перамяшчэнні паміж імі.
- Разлічвацца на касах самаабслугоўвання — там чарга сапраўды рухаецца хутчэй.
- Скарыстацца дастаўкай з супермаркета.
Каля касы пагутарыць згаджаецца Вольга.
— На стол будзем ставіць аліўе, шубу, селядзец, катлеты, мяса, садавіну — як усе любяць. Мы жывем у Эміратах, тут у нас сваякі. Па суме складана ўявіць, колькі гэта будзе, я ўжо не вельмі добра арыентуюся ў цэнах.
Непадалёк у кошыку ў Віктара апошнія штрыхі да навагодняга стала — інгрэдыенты для аліўе.
— У мяне сёння ўсё чыста для аліўе, астатняе ўжо куплена. Будуць нарэзачкі, некалькі салатаў, селядзец пад футрам. Ужо патраціў прыкладна 500 рублёў.
Па той бок кас з ужо аплачаным кошыкам сустракаем Аляксандра.
— Чэк прабілі на 160 рублёў: купіў багет для бутэрбродаў, садавіну на стол, безалкагольнае піва, усякія торцікі, селядзец, ананас, вінаград, сыр. Тут класная крама, усё супер, але мандарыны проста жудасныя. Гэта ўжо трэцяя, прадфінальная закупка — паеду іх шукаць заўтра пасля працы.
Таксама са здабычай з зоны кас вырываецца Алена.
— Гатовыя былі на 0%, вось ужо падрыхтаваліся. Традыцыйна будуць гарошак, футра, абавязкова мясное — новыя рэцэпты. Чэк цяпер прабілі на 339 рублёў. Яшчэ будзем дакупляць дробязі, але гэта ўжо заўтра.