Чаму жанчыны часцей пакутуюць на мігрэнь, а мужчыны — на інфаркты?

Многія іншыя хваробы таксама часцей узнікаюць у прадстаўнікоў пэўнага полу або працякаюць у іх цяжэй. Якія захворванні больш характэрныя для жанчын, а якія — для мужчын? І што стаіць за гэтымі адрозненнямі? 

Фота: Getty Images

Статыстыка паказвае, што жанчыны значна часцей пакутуюць ад аўтаімунных захворванняў. Каля чатырох з пяці пацыентаў з такімі хваробамі — жанчыны. Усяго вядома каля 80 аўтаімунных захворванняў, у тым ліку дыябет першага тыпу, рассеяны склероз, ваўчанка і рэўматоідны артрыт. Пры сіндроме Шэгрэна, які выклікае сухасць вачэй і слізістых абалонак, жанчыны складаюць каля 95% пацыентаў, піша выданне Bild.

Трывожныя засмучэнні і дэпрэсія таксама сустракаюцца ў жанчын прыкладна ўдвая часцей. Сярод хворых на хваробу Альцгеймера дзве траціны — жанчыны, у іх рызыка развіцця гэтай хваробы прыкладна ўдвая вышэйшая.

Хранічная нырачная недастатковасць таксама часцей сустракаецца ў жанчын, асабліва пасля менапаўзы. Аднак цяжкія стадыі гэтай хваробы часцей развіваюцца ў мужчын. Ва ўсім свеце больш жанчын пакутуюць ад залішняй вагі.

Жанчыны таксама часцей пакутуюць ад астэапарозу — метабалічнага захворвання, якое аслабляе косці. Да распаўсюджаных у іх праблем адносяцца таксама захворванні апорна-рухальнай сістэмы, хваробы шчытападобнай залозы і мігрэнь.

Сярод хранічных захворванняў лёгкіх ХАХЛ (хранічная абструктыўная хвароба лёгкіх) у жанчын часта праяўляецца мацней і выклікае больш выяўленую задышку. Акрамя таго, існуюць і спецыфічныя жаночыя захворванні, напрыклад эндаметрыёз. Самым распаўсюджаным відам раку ў жанчын застаецца рак малочнай залозы.

Мужчынская ўразлівасць

Некаторыя захворванні значна часцей сустракаюцца ў мужчын. Напрыклад, аўтызм пераважна дыягнастуецца ў хлопчыкаў, каля трох з чатырох дзяцей з гэтым расстройствам — мужчынскага полу.

Хвароба Паркінсона ў мужчын сустракаецца прыкладна ўдвая часцей, хоць у жанчын яна часта прагрэсуе хутчэй і часцей заканчваецца смерцю.

З астмай назіраецца іншая карціна: у дзяцінстве хлопчыкі хварэюць часцей і цяжэй, але пасля палавога паспявання гэтая тэндэнцыя змяняецца, і астма часцей сустракаецца ў жанчын.

Інсульты ў цэлым часцей адбываюцца ў мужчын, але іх наступствы звычайна цяжэйшыя для жанчын. Мужчыны таксама часцей хварэюць на туберкулёз, а пры пнеўманіі і іншых інфекцыях дыхальных шляхоў у іх часцей развіваецца вострае запаленне.

Ішэмічная хвароба сэрца ў жанчын звычайна развіваецца на сем—дзесяць гадоў пазней, чым у мужчын. Самі інфаркты таксама часцей здараюцца ў мужчын, але ў жанчын яны часцей заканчваюцца смерцю. Да менапаўзы жанчыны звычайна маюць ніжэйшы крывяны ціск і меншыя ўзроўні тлушчаў у крыві, чым мужчыны таго ж узросту.

Неалкагольная тлушчавая хвароба печані таксама часцей сустракаецца ў мужчын.

Дыябет другога тыпу закранае пол па-рознаму на розных этапах жыцця: да палавога паспявання ім часцей хварэюць хлопчыкі, а пасля менапаўзы — жанчыны.

У цэлым мужчыны часцей хварэюць на рак, асабліва на рак лёгкіх і рак тоўстай кішкі. Ёсць і выключна мужчынскія захворванні — рак прастаты і дабраякаснае павелічэнне прастаты. Акрамя таго, мужчыны ў сярэднім часцей атрымліваюць траўмы.

Чаму мужчыны і жанчыны хварэюць па-рознаму

Навукоўцы тлумачаць гэтыя адрозненні спалучэннем біялагічных і псіхасацыяльных фактараў.

Адным з ключавых фактараў з’яўляецца генетыка. Жанчыны маюць дзве X-храмасомы, у той час як мужчыны — адну X і адну Y. Гэта стварае своеасаблівую «страхоўку»: калі адзін ген на X-храмасоме мае дэфект, здаровая копія на другой можа часткова кампенсаваць яго працу. Акрамя таго, X-храмасома змяшчае шмат генаў, важных для функцыянавання імуннай сістэмы. Таму жаночы імунны адказ часта мацнейшы, але гэта ж можа павышаць схільнасць да аўтаімунных захворванняў.

Вялікую ролю адыгрываюць і гармоны. Жаночы гармон эстраген можа ўзмацняць імунны адказ і аказваць ахоўны эфект для сасудаў. Тэстастэрон, наадварот, у пэўнай ступені прыгнятае актыўнасць імуннай сістэмы і можа зніжаць інтэнсіўнасць імуннага адказу.

Ёсць таксама анатамічныя і метабалічныя адрозненні. У жанчын звычайна большы працэнт падскурнага тлушчу, які служыць энергетычным запасам і ўдзельнічае ў гарманальным абмене. У мужчын часцей назапашваецца вісцаральны тлушч вакол унутраных органаў, што звязана з павышанай рызыкай метабалічных і сардэчна-сасудзістых захворванняў.

Нарэшце, значэнне маюць і псіхасацыяльныя фактары. Жанчыны часцей і раней звяртаюцца па медыцынскую дапамогу, у той час як мужчыны часцей кураць і ўжываюць алкаголь.

Каментары да артыкула