Беларуска пры родах атрымала рэдкае ўскладненне: «Выпісалі са стомай у боку»
24‑гадовая Крысціна нарадзіла сына вагой амаль 5 кілаграмаў і атрымала амаль інваліднасць і цынічны адказ ад медыкаў: «Кесарава робіцца ў інтарэсах дзіцяці, а не маці».
Улетку 2025 года Крысціна ўпершыню стала мамай. Сын нарадзіўся сапраўдным асілкам: рост — 57 сантыметраў, вага — 4840 грамаў. Але для дзяўчыны гэтая падзея стала пачаткам цяжкага выпрабавання. «Нараджаючы сына, я ў прамым сэнсе парвалася. Нягледзячы на буйны плод і мае просьбы аб кесаравым сячэнні, лекары настаялі на натуральных родах. У выніку, паступіўшы ў радзільню здаровым чалавекам, я выпісалася адтуль амаль інвалідам — са стомай і мяшком у боку», — плача 24‑гадовая Крысціна. Каб вярнуцца да нармальнага жыцця, дзяўчыне прыйшлося перанесці яшчэ некалькі аперацый, а працэс аднаўлення ідзе да гэтага часу.
Выпадак Крысціны разглядаў Камітэт па ахове здароўя Мінгарвыканкама. Камісія прыйшла да высновы, што паказанняў да планавага кесарава ў яе не было, а тое, што адбылося — «непрагназуемае, вельмі рэдкае ўскладненне». Onliner распавядае падрабязнасці гэтай гісторыі.
«Было дрэннае прадчуванне»
З моманту родаў прайшло дзевяць месяцаў, але Крысціна ўсё яшчэ не аднавілася канчаткова. Нараджаючы буйнога дзіцёнка, яна атрымала цяжкую акушэрскую траўму: разрывы прамежнасці трэцяй ступені, якія закранулі мышцы тазавага дна і анальны сфінктар. Пазней у Крысціны развілося ўскладненне — рэктавагінальны свішч. На дзявяты дзень пасля родаў яе экстранна прааперыравалі і вывелі кішачную стому (штучную адтуліну на жываце, праз якую кішэчнік выводзіцца вонкі).
— Памятаю шок, калі ачнулася і ўбачыла ў сябе ў боку каластому. Было невыносна ад думкі, што гэтага можна было пазбегнуць, калі б мне зрабілі кесарава. Гэта не было капрызам: усе апошнія УЗД пацвярджалі, што плод вельмі буйны. Калі мы з мужам ехалі ў радзільню, у мяне ўжо было дрэннае прадчуванне.
Для разумення сітуацыі вернемся да пачатку гісторыі.
Аб цяжарнасці Крысціна даведалася ў лістападзе 2024-га. Да таго моманту яны з Уладзіславам былі жанатыя год і вельмі чакалі дзіця.
— Цяжарнасць працякала нармальна, калі не лічыць таго, што я двойчы ляжала на захаванні: на 6‑м тыдні з-за крывацёку і на 25-м, калі на шыйку маткі ўсталявалі акушэрскі песарый (сіліконавае кальцо для прадухілення заўчасных родаў. — Заўв. Onlíner). Жывот быў настолькі велізарным, што навакольныя думалі, быццам мы чакаем двойню, — згадвае дзяўчына.
Паводле слоў Крысціны, ужо з другога скрынінга лекары УЗД адзначалі, што ў яе буйны плод. Прааналізаваўшы сітуацыю пазней, дзяўчына выказала здагадку, што дзіця магло так актыўна набіраць вагу з-за вітамінных комплексаў, якія яна прымала па прызначэнні гінеколага.
Крысціну бянтэжыў і яшчэ адзін момант: ёй не праводзілі стандартны глюкозаталерантны тэст, які звычайна прызначаюць усім цяжарным на 28‑м тыдні для выключэння дыябету.
— На 37‑м тыдні я ўжо ўсур’ёз перажывала: як нараджаць, калі вага дзіцяці ідзе па верхняй мяжы нормы? — згадвае дзяўчына. — Гінеколаг жа супакойвала: «У цябе добры таз, хутчэй за ўсё, справішся сама. А калі нешта пойдзе не так, зробяць кесарава».
За пяць дзён да родаў Крысціна зрабіла платнае УЗД. У заключэнні гаварылася, што плод буйны, а яго меркаваная вага — 4400 грамаў. У панядзелак, 14 ліпеня, на 42‑м тыдні цяжарнасці, Крысціна паступіла ў 5‑ю радзільню. У прыёмным пакоі ёй зрабілі КТГ і кантрольнае УЗД, якое толькі ўмацавала яе страх нараджаць самой: «дыягнаставаны буйны плод», вага — 4558 грамаў.
— У мяне ўжо тады было дрэннае прадчуванне. Нягледзячы на такія лічбы, мяне пачалі рыхтаваць да натуральных родаў. Пра магчымыя рызыкі ніхто не папярэдзіў. Замест гэтага прызначылі піць касторавы алей і чакаць, — распавядае Крысціна.
На наступную раніцу, 15 ліпеня, пасля ночы «трэніровачных» схватак, дзяўчыну агледзелі палатны доктар і в.а. загадчыцы аддзялення.
— Я прама ў іх спытала: няўжо вага больш за 4,5 кілаграма — гэта не падстава для кесарава? Загадчыца яшчэ раз абмацала жывот і адрэзала: «Там максімум 4100, сама народзіш». Я супакоілася. Падумала: лекары ж вопытныя, ім відней. Да таго ж я разумела, што пасля аперацыі аднаўляцца будзе складаней.
Крысціна падпісала згоду на амніятамію (штучны пракол плоднага пузыра для стымуляцыі родавай дзейнасці) і вярнулася ў палату.
«Гэта ж двухмесячны чалавечак! Як наогул змагла яго нарадзіць?!»
Суткі прайшлі ў чаканні, але родавая дзейнасць так і не пачалася. Раніцай 16 ліпеня Крысціну перавялі ў перадродавае аддзяленне, пракалолі плодны пузыр.
— Я яшчэ раз удакладніла ў доктара, ці не трэба мне ўсё ж такі кесарава. Памятаю, вельмі хвалявалася з гэтай нагоды. Але яна сказала: «Будзем нараджаць самі». Пасля праколу пузыра пачаліся досыць балючыя схваткі, раскрыццё шыйкі маткі ішло добра. У нейкі момант мне зрабілі абязбольвальны ўкол, я змагла трохі паспаць. Калі прачнулася, лекары агледзелі, сказалі, што галоўка малога не апускаецца.
Паводле слоў гераіні, каб паскорыць працэс, яе падключылі да кропельніцы з прэпаратам, які стымулюе скарачэнне маткі. Родавы працэс перайшоў у актыўную фазу, і неўзабаве Крысціну перавялі ў радзільную залу.
— У 13:43, літаральна за дзве-тры патугі, я нарадзіла сына. Калі яго паклалі мне на грудзі, я не паверыла сваім вачам: гэта ж двухмесячны чалавечак! Як я наогул змагла яго нарадзіць? Потым лекары сказалі, што ў мяне моцныя разрывы і прыйдзецца зашываць пад агульнай анестэзіяй. Пакуль рыхтавалі да наркозу, пачула вагу дзіцяці — 4840 (!) грамаў. Я была проста ў шоку! Гэта было на 700 грамаў больш, чым прагназавала загадчыца пры ручным аглядзе. Памятаю, нават перапытала: «Колькі?!»
У прытомнасць Крысціна прыйшла ўжо на каталцы ў калідоры. Да яе некалькі разоў падыходзіла акушэрка, правярала яе стан.
— Яна сказала, што я моцна парвалася, але «ўжо зашылі, і ўсё добра». Пазней падышоў загадчык родавым аддзяленнем, павіншаваў з нараджэннем «асілка», сказаў пра разрывы трэцяй ступені і спытаў пра самаадчуванне. Але ў тым затуманеным стане я нават не ўяўляла, што азначае гэтая трэцяя ступень разрываў і наколькі ўсё сур’ёзна.
Разрывы прамежнасці трэцяй ступені — гэта цяжкая акушэрская траўма, пры якой пашкоджваюцца не толькі скура і мышцы тазавага дна, але і анальны сфінктар. Такое пашкоджанне патрабуе складанай хірургічнай пластыкі пад агульным наркозам. Перыяд першаснага зажывання складае ад чатырох да шасці тыдняў, а сярод рызык — развіццё інфекцый і нетрыманне.
«Усім баліць, рабіце практыкаванні Кегеля»
Увечары таго ж дня Крысціну перавялі ў пасляродавую палату, а раніцай прынеслі сына.
— Шчасцю, вядома, не было мяжы. І першыя два дні мяне асабліва нічога не турбавала. 18 ліпеня я ўпершыню схадзіла ў туалет і адчула рэзкі, невыносны боль. Напалохалася, пайшла на сястрынскі пост і распавяла, што заўважыла на сурвэтцы кроў і фрагменты шва. Медсёстры сказалі, што «ўсім баліць», укалолі абязбольвальнае і адправілі назад у палату. Ужо потым я зразумела, што, хутчэй за ўсё, менавіта ў той момант швы пачалі разыходзіцца.
На выхадных падчас абыходаў Крысціна працягвала скардзіцца лекарам на пагаршэнне стану.
— Болі сталі проста дзікімі, пачалося нетрыманне газаў. Я была ў паніцы, але лекары толькі паціскалі плячыма: маўляў, пасля такіх родаў гэта нармальна. Параілі рабіць практыкаванні Кегеля для ўмацавання мышцаў і чакаць, калі ўсё «само прыйдзе ў норму».
Крысціна адзначае, што ўвесь гэты час, нягледзячы на скаргі, агляды праводзіліся ў палаце, на ложку. Дзяўчына ўпэўненая, што, калі б лекары адразу агледзелі яе на гінекалагічным крэсле, маштаб праблемы стаў бы зразумелы значна раней.
— У панядзелак, 21 ліпеня, прыйшла палатная доктарка, паглядзела і сказала, што пакліча загадчыка, бо ёсць «невялікі дэфект». Што гэта значыць, мне ніхто не патлумачыў. Загадчык жа, глянуўшы мімаходам, супакоіў: «Ды ўсё нармальна, мажце маззю — зажыве».
На наступны дзень Крысціне паабяцалі кансультацыю практолага. Дзяўчына лічыць, што медыкі заварушыліся толькі пасля таго, як у сітуацыю ўмяшаліся яе бацькі, якія пачалі абрываць тэлефоны радзільні.
— Ноччу стала зусім дрэнна. Калі я ўстала за сумессю для сына, адбылося адвольнае апаражненне кішэчніка праз похву. Я была ў жаху: нават не падазравала, што такое наогул фізічна магчыма.
Раніцай 24 ліпеня сабралі кансіліум. У суправаджэнні загадчыка аддзяленнем Крысціну павезлі ў 2‑ю бальніцу да практолагаў.
— Тыя паглядзелі і кажуць: «Трэба выводзіць стому, інакш ніяк». Я разумела, што гэта такое: кішка, выведзеная ў бок, і жыццё з пакетам. Ад шоку нават плакаць не магла.
Сваё рашэнне лекары патлумачылі так: з-за цяжкай траўмы і разрыву сфінктара ўтварыўся рэктавагінальны свішч — фактычна скразны праход паміж кішэчнікам і похвай. Каб тканкі маглі зажыць, кішэчнік трэба было на час «адключыць» ад натуральнага шляху. Пры гэтым Крысціну абнадзеілі: стома — гэта часова, месяца на два. Калі ўсё пойдзе добра, яе неўзабаве прыбяруць.
«Стому прыбралі толькі праз пяць месяцаў»
Нованароджанага сына Крысціны выпісалі 24 ліпеня, а яе пакінулі ў радзільні і на наступны дзень прааперыравалі — вывелі стому.
— Пасля гэтага я двое сутак праляжала ў рэанімацыі. Лекары прыходзілі і адгаворвалі мяне спыняць грудное гадаванне. Але я разумела, што захаваць лактацыю нерэальна: наперадзе новыя наркозы, месяцы ў бальніцах і чарговыя дозы антыбіётыкаў.
Дзяўчыну выпісалі дадому толькі праз два тыдні пасля родаў. У кастрычніку Крысціне зрабілі яшчэ адну складаную аперацыю: выдалілі свішч і выканалі сфінктэрапластыку. За гэтым рушыў месяц у стацыянары. Увесь гэты час за малым даглядаў яго тата.
Стому Крысціне закрылі толькі ў студзені 2026 года. Дзяўчына лічыць, што толькі дзякуючы намаганням медыкаў 2‑й бальніцы ёй удалося вярнуцца да нармальнага жыцця.
Аднаўленне, прызнаецца Крысціна, ішло пакутліва: толькі да канца сакавіка яна адчула сябе лепш. Зараз маладой маме неабходна строга выконваць дыету і абмяжоўваць фізічныя нагрузкі, што складана, калі на руках маленькае дзіця.
Не жадаючы мірыцца з тым, што адбылося, Крысціна накіравала скаргу ў Міністэрства аховы здароўя. Яна ўпэўненая: аказаная ёй дапамога была неналежнай, што выклікала цяжкую шкоду здароўю.
— Я цвёрда перакананая ў тым, што такіх наступстваў можна было пазбегнуць. Калі медыкі бачылі велізарную вагу дзіцяці, чаму не абралі кесарава? Нават у працэсе натуральных родаў, калі стала ясна, што плод ідзе цяжка, можна было зрабіць эпізіятамію (прафілактычнае рассячэнне. — Заўв. Onlíner), але гэтага не зрабілі. У выніку я атрымала разрывы трэцяй ступені і выпісалася з радзільні не з кветкамі і малым, а адна і з каластомай у боку.
Лячэбны кансіліум: «Вам вельмі не пашанцавала»
Перад тым як даць афіцыйны адказ, Крысціну запрасілі на лячэбны кансіліум у Камітэт па ахове здароўя, каб «ужывую пагаварыць» пра яе роды.
— Я ішла туды з надзеяй, што ва ўсім разбяруцца. У кабінеце сядзелі вядучыя спецыялісты сталіцы. Са мной гаварылі падкрэслена ветліва, спачувальна ківалі. Тлумачылі пра «пагрэшнасці УГД», «складаны біямеханізм» і «рэдкасць ускладненняў». Тады я пацікавілася, ці лічаць яны законнай адмову ў кесаравым сячэнні і чаму лекары своечасова не заўважылі свішч.
Мне адказалі літаральна наступнае: «Па пратаколе кесарава пры буйным плодзе робяць дзеля дзіцяці, а не дзеля маці». Маўляў, каб дзіця не магло нарадзіцца, яно б не нарадзілася. А мой выпадак — гэта «адзін на тысячы», проста нешанцаванне. Чуць гэта было невыносна. А што тады робіцца дзеля маці? Чаму нельга палегчыць працэс родаў?
Афіцыйная пазіцыя медыкаў: «План родаў складзены адэкватна»
У пачатку красавіка з Камітэта па ахове здароўя Мінгарвыканкама Крысціне прыйшоў афіцыйны адказ. У ім гаворыцца, што план родаў праз натуральныя шляхі быў складзены кансіліумам абгрунтавана, з улікам «комплекснага падыходу».
Медыкі падкрэслілі: разлік вагі плода мае даказаную пагрэшнасць ад 100 да 500 грамаў, а параметры УЗД могуць памыляцца на 6%. «У вашым клінічным выпадку — у дыяпазоне ад 4280 грамаў, што не з’яўляецца падставай для планавага кесарава сячэння. Звяртаем вашу ўвагу: кесарава сячэнне пры буйным плодзе выконваецца для прафілактыкі родавых траўмаў у дзіцяці, а не ў інтарэсах маці», — гаворыцца ў адказе ведамства.
Далей паведамляецца: паколькі дзіця нарадзілася ў добрым стане (8 з 9 балаў па шкале Апгар) і без цяжкасцяў, складзены план родаў варта лічыць «адэкватным».
Што тычыцца цяжкіх траўмаў, то, па статыстыцы медыкаў, разрывы прамежнасці трэцяй ступені сустракаюцца рэдка: усяго 1,8 выпадку на тысячу родаў. «Верагоднасць траўматызму вызначаецца не масай плода, а асаблівасцямі біямеханізму родаў, магчымасцю канфігурацыі галоўкі плода, расцяжымасцю (эластычнасцю) тканак родавога канала. Рассячэнне прамежнасці пры буйным плодзе не рэгламентавана клінічным пратаколам, хоць сапраўды прымяняецца некаторымі спецыялістамі», — удакладняецца ў адказе.
У дакуменце таксама падкрэсліваецца, што разрыў сфінктара быў дыягнаставаны адразу, а разыходжанне швоў і ўтварэнне свішча названыя «своечасова выяўленым, але непрагназуемым ускладненнем». На думку ведамства, тактыка лячэння была вернай, а поўнае аднаўленне здароўя пацыенткі стала магчымым дзякуючы «часу і цярпенню».
«Фраза пра тое, што кесарава робіцца ў інтарэсах дзіцяці, здаецца самай цынічнай»
Крысціна з такой трактоўкай катэгарычна не згодная. Яна раскладвае адказ камітэта па пунктах, паказваючы на тое, што здаецца ёй абсурдным.
— Камітэт піша пра дапушчальную пагрэшнасць УЗД. Але ў маім выпадку розніца паміж даследаваннем у радзільні і рэальнай вагой склала 300 грамаў, а паміж «ручным» аглядам лекара і рэальнасцю — амаль 800! — абураецца дзяўчына. — Дзіця вагой 4840 грамаў і ростам 57 сантыметраў — гэта аб’ектыўна гіганцкі плод. Чаму ў такой сітуацыі пацыентцы не даюць права выбару, нават калі яна моліць аб кесаравым?
Але больш за ўсё Крысціну закранула фармулёўка аб прыярытэтах у акушэрскай практыцы.
— Фраза «кесарава сячэнне пры буйным плодзе выконваецца ў інтарэсах дзіцяці, а не маці» падалася мне самай цынічнай ва ўсім дакуменце, — лічыць яна. — Атрымліваецца, калі дзіця нарадзілася здаровым, то не страшна, што маці выйшла з радзільні з каластомай? Што яе прыйшлося разлучыць з сынам і пазбавіць магчымасці карміць грудзьмі дзеля вывядзення стомы?
Крысціна перакананая: закон Рэспублікі Беларусь «Аб ахове здароўя» гарантуе якасную і бяспечную дапамогу пацыенту, а не толькі плоду. І ў яе выпадку гэты баланс быў парушаны.
— Мае траўмы — свішч, разрыў сфінктара, стома — гэта прамая і цяжкая шкода майму здароўю. Камітэт у адказе прызнае: «Эпізіятамія пры буйным плодзе не рэгламентавана, хоць прымяняецца некаторымі спецыялістамі». Атрымліваецца, камісія пацвярджае, што прафілактыка была магчымая. Але, раз пратакол не абавязвае, можна не рабіць? У выніку замест акуратнага хірургічнага разрэзу я атрымала рваную рану да самай кішкі. Гэта вельмі незразумелая пазіцыя.
Дзяўчына адзначае, што пасля ўсяго перажытага не мае намеру спыняцца на адказе з камітэта. Яна плануе дамагацца незалежнай экспертызы, каб «ацаніць своечасовасць дыягностыкі траўмаў і рэальную якасць аказанай дапамогі».
— Я не медык, але супастаўляць факты ўмею, — кажа Крысціна. — А факт застаецца фактам: я паступіла ў радзільню здаровым чалавекам, а выпісалася інвалідам са стомай у боку. І ніхто не хоча браць на сябе адказнасць за гэта.
Зараз Крысціна працягвае аднаўляцца, стараючыся не падымаць нічога цяжэйшага за свайго «асілка».
— Нягледзячы на тое што камісія прызнала дзеянні медыкаў вернымі, я ўсё ж спадзяюся, што мая гісторыя дапаможа інакш паглядзець на праблемы жанчын у радзільнай зале.