Чаму цяпер так шмат кляшчоў і што з гэтым рабіць?

Некалі падхапіць кляшча можна было толькі ў лесе ці полі, а цяпер гэта магчыма і ў гарадскім двары. Чаму іх стала так шмат? Задалі гэтае і іншыя пытанні пра зненавідных казюрак эколагу Ірыне Герэра Менгана.

Сацсеткі поўняцца скаргамі на кляшчоў. Беларусы ўспамінаюць, як у дзяцінстве і не ведалі, што гэта такое, хаця бавілі час у лясах і палях, а цяпер і ў гарадах не бачаць паратунку.

Ірына адзначае, што кляшчоў цяпер насамрэч болей, чым раней. Суразмоўца бачыць у гэтага тры прычыны, і першая з іх — змена клімату ў цяплейшы бок:

«Клімат у Беларусі памякчэў, і ад гэтага пашырылася актыўнасць кляшчоў. Калі раней можна было казаць пра сезоннасць кляшчоў, то цяпер яе няма, яны актыўныя амаль заўжды. 

Нават добрая зіма ў нас цяпер не заўсёды ёсць, а нам трэба стабільныя маразы, каб спыніць жыццядзейнасць кляшчоў. Зімой яны павінны ўпадаць у спячку ў лісці або скошанай траве, але ж зімы ў Беларусі цяпер часта мяккія».

З пацяпленнем падоўжыўся жыццёвы цыкл кляшчоў, адпаведна, да халадоў іх паспявае з’явіцца больш, чым раней. Пагаршае сітуацыю тое, што не спыняецца рост гарадоў і паселішчаў ля іх. Шмат смецця і ежы, цёплыя схованкі, мякчэйшы клімат і менш драпежнікаў — рост гарадоў нясе з сабой вельмі камфортныя ўмовы для грызуноў, і іх колькасць расце. А кляшчам тое і трэба, бо грызуны для іх — і транспарт, і крыніца ежы.

Акрамя таго, раней была распаўсюджаная практыка апрацоўваць палі хімікатамі з самалётаў, каб змагацца са шкоднікамі. Гэта закранала і кляшчоў. Апошнім часам у мэтах барацьбы за экалогію так больш не робяць, і праз гэта ўмовы для кляшчоў палепшыліся.

Таму трэба адвыкаць ад ідэі, нібыта кляшчы жывуць толькі ў лясах і палях. Цяпер кляшча можна напаткаць у гарадскім двары ці парку.

Прышчапляцца ад кляшчавога энцэфаліту, лічыць экалагіня, трэба шмат каму. Гэтая прышчэпка не аднакампанентная: спачатку з розніцай у некалькі месяцаў робяць дзве дозы вакцыны і праз 9‑12 месяцаў дадаюць яшчэ адну. Але ж атрымаць вакцыну лепш восенню ці зімой, каб імунітэт паспеў сфармавацца.

Некаторыя беларусы могуць атрымаць такія вакцыны бясплатна — іх мусяць зрабіць тым, хто працуе ў зонах рызыкі, збольшага гэта датычыць лясоў. Але Ірына называе катэгорыю людзей, каму варта зрабіць платную прышчэпку:

«Гэта актуальна, калі вы аматар паходаў або, напрыклад, часта ходзіце ў лясы. Але я б параіла нашым уладам пашыраць спіс людзей, якім трэба рабіць тыя абавязковыя прышчэпкі. Такіх людзей трэба вакцынаваць бясплатна, але калі іх павелічэнне перагрузіць бюджэт, варта хаця б зрабіць тыя прышчэпкі максімальна даступнымі для ўсіх».

Кляшчы разносяць не толькі вірус энцэфаліту, але і хваробу Лайма.

«Ёсць такі міф — маўляў, у мяне ёсць тры дні, каб пачаць лячэнне, але чакаць не трэба, варта проста прымаць лекі. І калі цябе ўкусіў клешч, няма сэнсу цягнуць яго ў лабараторыю на праверку, лепей проста ў першыя дні прыняць патрэбны антыбіётык. Выключэнне — цяжарныя жанчыны і дзеці», — тлумачыць Ірына.

Як атакуюць кляшчы? Ёсць міф, нібыта яны могуць самі наскокваць на чалавека. Ірына кажа, што ўсё адбываецца па-іншаму — кляшчы сядзяць у высокай траве, 1 — 1,5 метра, выстаўляюць лапкі і чапляюцца за поўсць ці адзенне сваёй ахвяры. Часам іх блытаюць з ласінай вошшу — во тое насякомае сапраўды можа пераследаваць здабычу.

Кляшчоў датычыць нашумелае пастанаўленне Савета міністраў №267, згодна з якім беларусы мусяць скошваць газон на прыватных зямельных надзелах, калі ён дасягае вышыні 20 см. Ірына тлумачыць, што кляшчы баяцца сонца і сухасці, таму для іх кароткая трава — сапраўды праблема. Але ж гэта шкодзіць і шматлікім іншым дробным жывёлам.

Кляшчы схільныя пераходзіць з дзікіх тэрыторый на гаспадарчыя надзелы. І калі ў чалавека ёсць участак каля лесу, то касіць яго абавязкова.

Найбольш карысці, лічыць Ірына, было б ад барацьбы з грызунамі — бо гэта і транспарт, і корм для кляшчоў. Цяпер заходнія краіны, каб кантраляваць колькасць грызуноў, раскідваюць ім кантрацэпцыю.

«Яна выглядае як прывабная для грызуноў ежа. Гэта вельмі гуманны і эфектыўны метад, за сезон яго выкарыстання папуляцыі могуць скарачацца на 60-80%».

Вернемся да кляшчоў. Ірына дзеліцца лайфхакам для сітуацый, калі вы прыйшлі, напрыклад, з лесу ці са шпацыру з сабакам і хочаце хутка праверыць, ці не падчапілі недзе кляшча. Можна проста правесці па адзенні і абутку клейкім валікам для чысткі адзення. Таксама экспертка раіць выкарыстоўваць рэпеленты, якія адпужваюць кляшчоў пахам.

Каментары да артыкула