«Даў знаёмаму тэлефон на 10 хвілін». Як на мінчука яго знаёмы аформіў пяць пазык на вялікую суму
Аляксей — мінчук, разам з жонкай развівае школу танцаў. Вясной гэтага года яму патэлефанаваў знаёмы, з якім яны калісьці перасякаліся ў агульнага сябра, і прапанаваў сустрэцца за кубкам кавы. Размова павінна была быць пра будучы барбершоп, але нейкім чынам гэтая сустрэча абярнулася пяццю пазыкамі, аформленымі на імя Аляксея. Ніякіх грошай ён, натуральна, не бачыў і дагавораў не падпісваў. Але як такое наогул магчыма? Піша Onliner.
Напэўна, многія хоць раз давалі знаёмаму тэлефон: патэлефанаваць, паглядзець што-небудзь у наладах або знайсці інфармацыю. Выпадак, які адбыўся з героем, — гэта наглядны прыклад таго, да якіх наступстваў можа прывесці такая спагадлівасць.
— Чалавека, які аформіў пазыкі ад майго імя, завуць Яўген. З ім мы пазнаёміліся праз агульнага знаёмага. Гэта было ў яго дома, тады мы проста абмяняліся кантактамі. Як мне сказалі, ён займаўся плацяжамі за мяжой, а ў мяне часам бываюць сэрвісы, якія трэба аплачваць, таму я захаваў яго нумар: маўляў, спатрэбіцца.
Тады ён не рабіў уражання чалавека, якому нельга давяраць. Малады хлопец, гадоў 22. Сімпатычны, дагледжаны, з добрай сям’і, наколькі можна было судзіць. Прыязджаў на добрай машыне, нармальна камунікаваў, выглядаў абсалютна звычайна. Нічога ў яго паводзінах не насцярожвала.
Пасля гэтага знаёмства мы доўга не камунікавалі, але ў адзін дзень ён сам патэлефанаваў і сказаў, што хоча са мной сустрэцца. Нібыта ён збіраецца адкрываць барбершоп, і я змагу падзяліцца з ім вопытам і зберагчы ад памылак. То-бок чалавек хацеў параіцца па бізнесе.
Скажу шчыра, спачатку я не вельмі хацеў з ім сустракацца, але ў той дзень у дзіцяці быў канцэрт. Трэба было прыехаць загадзя, і ў мяне як раз атрымлівалася гадзіна вольнага часу. Тады я сказаў Яўгену, што мы можам сустрэцца з ім і пагутарыць за кубкам кавы.
Гэта было 12 сакавіка, я добра запомніў гэты дзень. Сядзім, п’ём каву, абмяркоўваем яго ідэю з барбершопам. У нейкі момант ён папрасіў мой тэлефон.
Сказаў, што хоча паглядзець нейкія налады ў асабістым кабінеце мабільнага аператара, таму што ў яго было пытанне зноў жа наконт бізнесу. Я тады наогул не насцярожыўся: чалавек знаёмы, сядзім побач — ну я і даў яму тэлефон.
Ён трымаў тэлефон, мусіць, хвілін дзесяць. Я бачыў, што ён нешта клацае, а мы пры гэтым працягвалі размаўляць. Ніякай трывогі ў мяне ў той момант не было. Сустрэча сама па сабе атрымалася наогул ні пра што: нейкай канкрэтыкі наконт бізнесу ён не даў, я яму нешта параіў, потым пайшоў на канцэрт да дзіцяці.
«Спачатку я падумаў, што гэта нейкая памылка»
Толькі праз некалькі тыдняў Аляксей зразумеў, што самым важным момантам той сустрэчы апынулася зусім не размова пра барбершоп.
— У канцы месяца мне прыйшло SMS, што заўтра трэба ўнесці плацеж па пазыцы. Я наогул не зразумеў, пра што гаворка. Ніякіх пазык я не афармляў, таму спачатку проста праігнараваў паведамленне. Падумаў, што нехта памыліўся нумарам або гэта звычайная спам-рассылка.
На наступны дзень прыйшло яшчэ адно паведамленне — ужо пра пратэрміноўку. Тады я вырашыў разабрацца, што да чаго. Патэлефанаваў у кампанію, але дазваніцца не змог, потым напісаў ім на электронную пошту.
Паралельна паспрабаваў зарэгістравацца ў асабістым кабінеце, каб паглядзець, што адбываецца, але сістэма паведаміла, што мой нумар тэлефона ўжо выкарыстоўваецца.
Праз некаторы час супрацоўнікі кампаніі адказалі, што на маё імя сапраўды аформлена пазыка, па якой ужо ёсць пратэрміноўка. Сума была каля 1500 рублёў.
Я папрасіў даслаць усю інфармацыю: калі была рэгістрацыя ў асабістым кабінеце, калі аформілі пазыку і на якую карту перавялі грошы.
Калі ўбачыў даты, усё адразу склалася. Рэгістрацыя і афармленне пазыкі адбыліся менавіта ў той дзень, калі мы сядзелі з Яўгенам у кафэ. Грошы пры гэтым сышлі не на маю карту.
Пры рэгістрацыі ён паказаў карту, якая належала яму, а ў полі імя ўладальніка проста ўпісаў маё лацінкай, ды яшчэ і з памылкамі. То-бок пазыку аформілі на мяне, а атрымаў яе зусім іншы чалавек і на іншую карту.
Самае відавочнае пытанне ў гэтай гісторыі: як такое наогул магчыма? Няўжо аформіць пазыку можна без візіту ў арганізацыю, без чалавека, на якога яе бяруць, і без пашпарта ў руках? Аказалася, у гэтым жыцці магчыма ўсё.
— Пасля я шмат разоў пракручваў гэтую сустрэчу ў галаве і спрабаваў зразумець, што наогул можна паспець зрабіць за такі час. Ужо потым, калі пачаў разбірацца, зразумеў, што гэтага часу хапіла, каб прайсці рэгістрацыю праз МСІ (Міжбанкаўскую сістэму ідэнтыфікацыі). Усе коды пацвярджэння прыходзілі на мой нумар, а тэлефон у гэты момант знаходзіўся ў яго ў руках. Я тады нават не падазраваў, што такім спосабам наогул можна нешта аформіць.
«Ён напісаў распіску і сказаў, што проста не паспеў вярнуць грошы»
Першыя SMS, якія даслала мікрафінансавая арганізацыя, указвалі толькі на адну пазыку, але, як потым выявілася, іх было значна больш.
Аляксей вырашыў не ісці адразу ў міліцыю, а спачатку даць Яўгену магчымасць патлумачыць усё і вярнуць грошы.
— Я адразу патэлефанаваў нашаму агульнаму знаёмаму, які звёў нас з Яўгенам, і сказаў, што трэба арганізаваць сустрэчу. Пакуль мы дамаўляліся пра сустрэчу, высветлілася, што праблема значна сур’ёзнейшая, чым я думаў.
Калі напачатку гаворка ішла пра адну пазыку на 1500 рублёў, то неўзабаве стала зразумела, што іх ужо пяць. За дзесяць хвілін з маім тэлефонам ён паспеў аформіць адразу некалькі дагавораў на агульную суму 8600 рублёў. З улікам працэнтаў вярнуць трэба было ўжо больш за 10 тысяч.
Калі мы сустрэліся ўтрох, Яўген нічога не адмаўляў. Ён уласнаручна напісаў распіску, у якой прызнаў, што аформіў пазыкі, і паабяцаў вярнуць грошы.
Свае дзеянні ён патлумачыў тым, што яму тэрмінова патрэбны былі грошы, а пазыкі ён збіраўся пагасіць да таго, як я наогул нешта заўважу, але не паспеў.
Пасля гэтага я даў яму месяц на вяртанне доўгу, а калі ён яго не закрывае, то я іду пісаць заяву ў міліцыю. Кожны раз ён абяцаў, што вось-вось перавядзе грошы: казаў, што прывязе хаця б частку сумы, прасіў пачакаць яшчэ трохі. Але ў выніку за месяц не вярнуў ні рубля.
«Атрымалася, што хадзіць па судах давялося менавіта мне»
Пасля таго як стала зразумела, што добраахвотна грошы ніхто вяртаць не збіраецца, Аляксей звярнуўся ў міліцыю. Але на гэтым гісторыя не скончылася — наперадзе яго чакалі некалькі судовых працэсаў, прычым у ролі адказчыка апынуўся ён сам.
— Калі стала зразумела, што Яўген не збіраецца выконваць свае абяцанні, я напісаў заяву ў міліцыю. Шчыра кажучы, тады здавалася: раз ёсць распіска, дзе чалавек уласнаручна прызнае, што аформіў пазыкі, пытанне павінна вырашыцца даволі хутка. Але ўсё аказалася значна складаней.
Пакуль у міліцыі ідзе праверка, у мой адрас пачалі паступаць пазовы ад людзей, якія выдалі грошы ў доўг праз пляцоўку.
Фармальна па дакументах пазычальнікам значыўся я, таму менавіта да мяне ў іх і ўзніклі прэтэнзіі. Пры гэтым самі грошы я ніколі не атрымліваў: яны адразу сышлі на карту Яўгена.
Кожная пазыка аказалася асобным дагаворам з асобным чалавекам, таму і суды праходзяць па месцы жыхарства кожнага пазыкадаўца.
З-за гэтага мне давялося ездзіць па розных гарадах. Напрыклад, двойчы я ездзіў у Гомель, і там суд прыняў мае довады. Я прадставіў распіску, патлумачыў, што грошы атрымаў іншы чалавек, і суд пагадзіўся замяніць адказчыка. Замест мяне належным адказчыкам па гэтых дагаворах прызналі Яўгена.
Але так было не ўсюды. Адзін з пазыкадаўцаў у Мінску адмовіўся мяняць адказчыка. Відаць, ён вырашыў, што з Яўгена ўжо нічога не спагнаць, а значыць, прасцей працягваць судзіцца са мной. Таму зараз даводзіцца абараняцца ўжо ў іншым працэсе і даказваць адно і тое ж зноў і зноў.
Замест таго каб займацца сваёй працай, я ўжо некалькі месяцаў езджу па судах, кансультуюся з адвакатамі і збіраю дакументы, каб даказаць відавочную рэч: пазыкі афармляў зусім іншы чалавек.
«Цяпер мне яшчэ трэба будзе аднаўляць крэдытную гісторыю»
— Нават калі ўсе суды скончацца на маю карысць, на гэтым гісторыя не завершыцца. Пакуль ідуць разборы, усе гэтыя пазыкі лічацца за мной. Па іх ужо ёсць пратэрміноўкі, таму крэдытная гісторыя, хутчэй за ўсё, сапсаваная. Зараз, калі паглядзець мае даныя, ствараецца ўражанне, што з улікам працэнтаў я вінен амаль 30 тыс. рублёў.
І самае крыўднае, што аўтаматычна гэта нікуды не знікне. Наколькі я разумею, пасля завяршэння судоў мне давядзецца асобна дабівацца, каб гэтыя звесткі прыбралі з крэдытнай гісторыі, — хутчэй за ўсё, зноў праз суды і абіванне парогаў іншых арганізацый. У найлепшым выпадку на гэта сыдзе каля года.
— Калі вы апошні раз размаўлялі з Яўгенам?
— Пасля таго як я напісаў заяву ў міліцыю, мы больш не камунікавалі. Спачатку мне яшчэ хацелася, каб ён проста пагасіў гэтыя даўгі і на гэтым усё скончылася, але зараз у гэтым ужо няма ніякага сэнсу. Мне ўсё роўна даводзіцца хадзіць па судах і даказваць, што гэтыя пазыкі аформіў не я. Цяпер гэтым займаецца міліцыя, а мая задача — падаць усе дакументы і дабіцца, каб мяне перасталі лічыць пазычальнікам. З Яўгенам далей няхай разбіраюцца праваахоўныя органы.
Ужо пазней я пачаў разумець, што мая гісторыя, хутчэй за ўсё, не адзіная. Падчас разбораў дазнавацель казаў, што ў калег ужо ёсць падобная справа з гэтым жа чалавекам. У судзе мне таксама далі зразумець, што гаворка можа ісці не пра адзін эпізод.