Хто можа ўзначаліць урад Украіны і чаму Зяленскі мяняе прэм’ера — што кажуць эксперты
Эксперты называюць розныя кандыдатуры, хто заменіць Юлію Свірыдзенка.
Юлія Свірыдзенка на форуме «Украіна. Год 2025», прысвечаным трэцяй гадавіне поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну. Photo by Viktor Kovalchuk / Global Images Ukraine via Getty Images
Прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі заявіў, што прапануе замяніць цяперашняга прэм’ер-міністра краіны Юлію Свірыдзенка. На гэтую пасаду можа вярнуцца Дзяніс Шмыгаль, а сама Свірыдзенка — стаць паслом Украіны ў ЗША.
«Я ўдзячны Юліі за дакладную, стабільную і эфектыўную працу на пасадзе прэм’ер-міністра, за гады выніковай працы ў камандзе Украіны і прапанаваў ёй узначаліць новы важны кірунак у адносінах з ключавым партнёрам», — заявіў Зяленскі.
Прызначэнне кіраўніка ўрада, гэтаксама як і склад кабінета ва Украіне, з’яўляецца прэрагатывай парламента. Адстаўка прэм’ер-міністра прыводзіць да адстаўкі ўсіх міністраў. Крыніцы Украінскай службы Бі-бі-сі паведамілі, што Вярхоўная рада збярэцца для зацвярджэння кандыдатур на наступным тыдні.
Суразмоўцы Reuters сярод дэпутатаў украінскага парламента лічаць, што магчымыя кандыдатуры на пасаду — Дзяніс Шмыгаль, які ўзначальваў урад да Свірыдзенка, міністр абароны Міхаіл Фёдараў і Сяргей Карэцкі, кіраўнік «Нафтагазу Украіны».
З Карэцкім Зяленскі сустрэўся адразу ж пасля публікацыі паста пра будучую змену прэм’ер-міністра, пасля гэтага ён пагаварыў са Шмыгалем, кіраўніком МУС Ігарам Кліменкам, а таксама мэрам Харкава Ігарам Церахавым.
Сярод іншых змен, анансаваных Зяленскім, — перастаноўкі ў кіраўніцтве органаў унутраных спраў.
40‑гадовая Свірыдзенка правяла на пасадзе прэм’ер-міністра год, яна была прызначана ў ліпені 2025‑га ў выніку серыі перастановак, стаўшы другой за гісторыю постсавецкай Украіны жанчынай на пасадзе прэм’ера.
Да гэтага яна год правяла на пасадзе намесніка кіраўніка адміністрацыі прэзідэнта, а перад гэтым — чатыры гады на пасадзе віцэ-прэм’ера, адказнага за эканамічнае развіццё і гандаль.
Яна падзякавала прэзідэнту ў адказ. «Я ўдзячная прэзідэнту за давер і ацэнку працы маёй каманды. Ганаруся, што мне быў давераны гонар узначаліць урад у найбольш цяжкі перыяд найноўшай гісторыі Украіны», — гаворыцца ў яе заяве.
У сваіх заявах, апублікаваных у тэлеграме, Зяленскі адзначае, што за кожны прыярытэтны знешнепалітычны кірунак «будзе адказваць канкрэтны чалавек з вялікім вопытам».
«Сярод такіх кірункаў найбольш значнымі з’яўляюцца: Злучаныя Штаты і нашы дамоўленасці аб ліцэнзіях на вытворчасць «Пэтрыётаў», а таксама іншае двухбаковае супрацоўніцтва ў сферы бяспекі, якое павінна знаходзіць адлюстраванне ў канкрэтных дасягненнях нашых дзяржаў і кампаній Украіны і Амерыкі; еўрапейскі антыбалістычны праект, які можа стаць адным з найбуйнейшых крокаў па ўмацаванні Еўропы за гэтае дзесяцігоддзе», — піша Зяленскі.
Пытанне аб вытворчасці вельмі дэфіцытных ва Украіне ракет для сістэм СПА Patriot наблізілася да вырашэння на мінулым тыдні. На саміце НАТА ў Анкары прэзідэнт ЗША Дональд Трамп паабяцаў даць Кіеву ліцэнзію на іх вытворчасць. Эксперты, праўда, папярэджваюць, што першыя ракеты з’явяцца ў запасах Украіны не раней чым праз год-два.
На якую пасаду прапануецца прызначыць Свірыдзенка, украінскі прэзідэнт не ўдакладніў, канкрэтыкі не дадала і заява прэм’ер-міністаркі, якая пакідае пасаду, — пра тое, што яна гатовая «служыць Украіне».
Здагадку пра тое, што яна можа стаць паслом Украіны ў ЗША, раней зрабіў апазіцыйны дэпутат Яраслаў Жалязняк. Калі так, то цяперашні пасол Украіны ў Вашынгтоне, Вольга Стэфанішына, пакіне пасаду менш чым праз год пасля прызначэння.
Як паведамляюць крыніцы агенцтва «Інтэрфакс-Украіна», Стэфанішына вырашыла пакінуць дыпламатычную службу па ўласным жаданні. Паводле слоў суразмоўцы агенцтва, яна папрасіла аб завяршэнні службы па асабістых абставінах яшчэ на мінулым тыдні.
«Прэзідэнт задаволены працай Стэфанішынай», — дадала крыніца.
Суразмоўцы Украінскай службы Бі-бі-сі пакуль не могуць выказаць здагадку, чым выклікана імкненне Зяленскага змяніць прэм’ер-міністра.
У адрозненне ад першай жанчыны-кіраўніцы кабінета, Юліі Цімашэнка, у Свірыдзенка сур’ёзных палітычных амбіцый не было і, як мяркуюць апытаныя каментатары, новы чалавек на гэтай пасадзе ўсё так жа будзе дакладна прытрымлівацца курсу, які задаюць на Банкавай, дзе месціцца адміністрацыя прэзідэнта.
У Свірыдзенка ёсць вопыт знешнепалітычнай працы: яна была ўцягнутая ў перамовы аб уступленні Украіны ў Еўрапейскі саюз, а да таго знаходзілася ў прамых кантактах з амерыканскімі афіцыйнымі асобамі, пакуль рыхтавалася пагадненне Украіны і ЗША аб здабычы карысных выкапняў. Яе штодзённая ўвага была сканцэнтраваная на пытаннях прыцягнення міжнароднай дапамогі, падтрымкі эканомікі і развіцця абароннай прамысловасці.