Не толькі мужчыны. Егіпецкія прынцэсы рэгулярна карысталіся зброяй

Стральба з лука і паляванне ў Старажытным Егіпце, цалкам магчыма, уваходзілі ў паўсядзённае жыццё нават жанчын з царскага роду. Пра гэта сведчыць новае даследаванне шкілетаў старажытнаегіпецкіх прынцэс.

Кінжал з пахавання прынцэсы Іты. Фота: Егіпецкі музей / матэрыялы навуковага артыкула

Доўгі час даследчыкі лічылі, што лукі, стрэлы і кінжалы, пакладзеныя ў жаночыя пахаванні Старажытнага Егіпта, мелі пераважна сімвалічнае значэнне. Аднак новае даследаванне прапануе іншую інтэрпрэтацыю.

Група навукоўцаў вывучыла шэсць царскіх мумій, знойдзеных яшчэ ў 1890‑х гадах у пахавальным комплексе Дахшур на поўдзень ад Каіра. Пасля адкрыцця рэшткі на доўгі час лічыліся страчанымі, пакуль у 2020 годзе іх не выявілі зноў у Егіпецкім музеі. Сярод мумій былі чатыры дачкі фараона Аменемхета II, якія жылі каля чатырох тысяч гадоў таму.

Падчас даследавання, як піша Tagesspiegel, археолагі звярнулі ўвагу на добра развітыя месцы прымацавання мышцаў і звязак на руках і плячах. Такія асаблівасці костак, на думку аўтараў працы, узнікаюць у выніку шматразовых інтэнсіўных нагрузак — напрыклад, пры нацягванні цецівы лука або ўтрыманні зброі.

Асобна даследчыкі адзначаюць прынцэсу Нуб Хатэп. У яе другая пясцевая костка правай рукі аказалася незвычайна выгнутай. Разам са стрэламі, знойдзенымі ў пахаванні, і іншымі біямеханічнымі прыкметамі гэта можа сведчыць пра рэгулярную стральбу з лука.

Стрэлы з пахавання прынцэсы Нуб Хатэп. Фота: Eman Shawky / матэрыялы навуковага артыкула

Косткі прынцэсы Іты захавалі сляды вельмі інтэнсіўнага і частага задзейнічання пэўных мышцаў і звязак, асабліва ў галіне плячэй і перадплеччаў. Структура мацавання мышцаў у верхняй частцы тулава маладой жанчыны ва ўзросце ад 28 да 34 гадоў паказвае на тое, што яна рэгулярна карысталася такімі відамі зброі, як булавы або кінжалы. Да таго ж у яе грабніцы сярод іншых рэчаў быў знойдзены кінжал.

У прынцэсы Ітаверэт былі выяўлены разнастайныя траўмы. Згодна з даследаваннямі, пры жыцці яна перанесла пераломы рэбраў і стоп, якія з найбольшай верагоднасцю былі выкліканыя няшчаснымі выпадкамі, падзеннямі або моцнымі ўдарамі — магчыма, падчас палявання ці фізічных трэніровак.

Аўтары даследавання лічаць, што атрыманыя вынікі сведчаць: прынамсі частка жанчын з царскай сям'і ўдзельнічала ў фізічна складаных занятках, а зброя ў іх пахаваннях не заўсёды была толькі знакам высокага становішча.

Разам з тым археолагі адзначаюць, што даследаванне мае абмежаванні. Ва ўсіх вывучаных мумій адсутнічаюць чэрапы, што ўскладняе поўны аналіз і не дазваляе зрабіць больш шырокія высновы пра лад жыцця жанчын царскай сям'і Старажытнага Егіпта.

Каментары да артыкула