Гравітацыйная мадэль NASA дэманструе «бульбападобную» форму Зямлі

Спецыялісты NASA прэзентавалі абноўленую мадэль гравітацыйнага поля Зямлі, якая выразна паказвае, наколькі далёкая форма нашай планеты ад вобраза ідэальнай сферы. Дзякуючы шматгадовым спадарожнікавым даным навукоўцы стварылі візуалізацыю, дзе кожная няроўнасць адлюстроўвае сілу зямнога прыцягнення ў розных пунктах свету.

Геоід — адмысловая матэматычная мадэль гравітацыйнага поля Зямлі. Фота: Mark SubbaRao / NASA / GSFC 

Гравітацыя дзейнічае на паверхні Зямлі нераўнамерна, паколькі на яе сілу непасрэдна ўплываюць масіўныя ланцугі гор, глыбокія акіянскія ўпадзіны і розніца ў шчыльнасці парод у нетрах планеты. Каб зрабіць гэтыя адрозненні бачнымі і зразумелымі, даследчыкі выкарыстоўваюць геоід — адмысловую матэматычную мадэль гравітацыйнага поля Зямлі. На яе звяртае ўвагу EuroNews.

Гэтая мадэль уяўляе сабой тэарэтычную паверхню Сусветнага акіяна, на якую не ўплывалі б прылівы, хвалі ці вецер, а толькі сіла прыцягнення і вярчэнне планеты. У тых месцах, дзе канцэнтрацыя масы большая, сіла гравітацыі мацней прыцягвае ваду, ствараючы на паверхні геоіда ўмоўныя ўзвышшы. У той жа час там, дзе маса меншая, узровень умоўнага акіяна апускаецца, утвараючы своеасаблівыя ўпадзіны.

На прадстаўленай НАСА візуалізацыі адхіленні вышыні геоіда былі значна перабольшаны — у 10 000 разоў, каб зрабіць гравітацыйны рэльеф больш выразным для чалавечага вока. У рэчаіснасці ж розніца паміж самым высокім і самым нізкім пунктамі гэтай мадэлі складае 191 метр.

Найбольш заўважнае ўзвышша геоіда зафіксавана ў раёне Ісландыі, дзе яго ўзровень на 85 метраў перавышае матэматычны эталон. Самая глыбокая гравітацыйная анамалія знаходзіцца на поўдзень ад Індыі: там умоўная паверхня мора апускаецца на 106 метраў ніжэй за ўсталяваную норму.

Стварэнне такой дэталёвай мадэлі стала магчымым дзякуючы каласальнай навуковай працы, якая ахоплівае 15 гадоў бесперапынных назіранняў. Навукоўцы апрацавалі больш за мільярд паказчыкаў, сабраных групай з 19 спадарожнікаў. Сярод іх ключавую ролю адыгралі даныя місіі НАСА «Gravity Recovery and Climate Experiment» (GRACE) і спадарожніка Еўрапейскага касмічнага агенцтва «Gravity Field and Steady-State Ocean Circulation Explorer» (GOCE).

Lumpy potato or just math?

The geoid is a mathematical model of Earth’s gravitational field, not what Earth actually looks like. Gravity is stronger where there’s more mass, so when those differences are scaled up by a factor of 10,000, the geoid gets lumpy. pic.twitter.com/6Z76seIkrE

— NASA Earth (@NASAEarth) August 11, 2026

Сёння даследчыкі выкарыстоўваюць геоід для глыбокага вывучэння гравітацыйнага поля Зямлі і назірання за тым, як яно змяняецца па меры перамяшчэння па планеце мас вады, лёду і іншых рэчываў. Паводле заявы НАСА, гэтая інфармацыя мае стратэгічнае значэнне для сучаснай картаграфіі, тапаграфіі і высокадакладнай навігацыі, дазваляючы лепш разумець глабальныя працэсы, што адбываюцца на нашай планеце.

Каментары да артыкула