Ва Узбекістане вырашылі падкарэктаваць алфавіт. У ім стане больш літар

Сенат Узбекістана ўхваліў закон аб змяненні ўзбекскага алфавіта на аснове лацінскай графікі і накіраваў яго на разгляд прэзідэнту Шаўкату Мірзіёеву. Новы варыянт будзе складацца з 28 літар і аднаго апострафа замест цяперашніх 26 літар і трох спалучэнняў літар, паведамляе Gazeta.uz.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: gazeta.uz

Неабходнасць рэформы патлумачылі не толькі з арфаграфіяй, але і з праблемамі выкарыстання ўзбекскай мовы ў лічбавым асяроддзі. Пытанне ўдасканалення ўзбекскай лацініцы заставалася нявырашаным каля 30 гадоў. У 2023 годзе Мірзіёеў прапанаваў перагледзець алфавіт і даручыў спецыялістам падрыхтаваць адпаведны законапраект.

Паводле прапанаваных зменаў, чатыры гукі, якія цяпер ва ўзбекскім алфавіце перадаюцца спалучэннямі з дзвюх літар, атрымаюць асобныя сімвалы. Замест Sh будзе выкарыстоўвацца Ş, замест Ch — Ç, замест Oʻ — Ö, а замест Gʻ — Ğ. Астатнія літары застануцца без зменаў.

Асаблівай праблемай улады лічаць напісанне Oʻ і Gʻ. На камп’ютары для набору такіх сімвалаў у некаторых выпадках патрабуецца выканаць да шасці дзеянняў, а на практыцы выкарыстоўваецца больш за дзесяць розных варыянтаў апострафаў і іншых знакаў. У выніку камп’ютарныя праграмы і пошукавыя сістэмы могуць успрымаць аднолькавыя словы як розныя. Гэта ўскладняе стварэнне электронных слоўнікаў, праграм і іншых лічбавых прадуктаў на ўзбекскай мове.

Змены таксама закрануць спалучэнні Ch і Sh. Сенатар адзначыў, што адпаведныя гукі вельмі часта выкарыстоўваюцца ва ўзбекскай мове — паводле яго слоў, у тры-пяць разоў часцей, чым у англійскай. Выкарыстанне двухлітарных спалучэнняў можа ўскладняць напісанне і чытанне слоў і прыводзіць да арфаграфічнай блытаніны.

Распрацоўшчыкі лічаць, што новыя асобныя сімвалы павінны палегчыць лічбавізацыю ўзбекскай мовы. Паводле заяў сенатара, гэта можа ўтрая паскорыць стварэнне нацыянальных клавіятур і мадэляў штучнага інтэлекту, у тым ліку сістэм пераўтварэння тэксту ў маўленне.

Абноўлены алфавіт таксама павінен адпавядаць міжнародным стандартам ISO і спрасціць працу з дакументамі за мяжой. Яго збліжэнне з алфавітамі іншых цюркамоўных краін, якія выкарыстоўваюць лацінку, як мяркуюць аўтары рэформы, можа палегчыць кнігаабмен і пераклады, а таксама спрыяць развіццю культурных, навуковых і эканамічных сувязяў.

Пераход на новы алфавіт будзе адбывацца паступова. Да ўступлення новых нормаў у сілу дазволяць выкарыстоўваць дакументы, нацыянальную валюту і каштоўныя паперы, аформленыя паводле дзейнага алфавіта. Дзяржаўным органам і арганізацыям таксама не давядзецца адразу мяняць ранейшыя сімвалы і іншыя элементы афармлення.

Старыя шыльды, паказальнікі з назвамі геаграфічных аб’ектаў, элементы афармлення будынкаў і іншыя падобныя аб’екты можна будзе захоўваць да іх фізічнага зносу або да тэрмінаў, якія вызначыць спецыяльная праграма рэалізацыі закона.

Каментары да артыкула