U pamiać mastaka i paŭstanca: imša i vystava da hadaviny naradžeńnia Alfreda Romiera

15.04.2013 / 18:58

Nashaniva.com

Imša: 17 krasavika, 12.00, Čyrvony kaścioł. Vystava: 20 krasavika, 16.00, Pałac mastactvaŭ (Kazłova, 3).

16 krasavika — hadavina naradžeńnia biełaruska-polska-litoŭskaha mastaka, hramadskaha dziejača, paŭstanca 1863-ha, hieraldysta i etnohrafa Alfreda Izidora Romiera (1832–1897).

Z hetaj nahody 17 krasavika, u sieradu, a 12.00 u kaściole Śviatych Symona i Aleny ŭ Minsku — imša, a 20 krasavika (subota) a 14.00 — u minskim Pałacy mastactvaŭ (Kazłova 3) uračystaje adkryćcio vystavy, pryśviečanaj Alfredu Romieru.

Na vystavie buduć ekspanavacca karciny, stvoranyja biełaruskimi mastakami padčas pleneraŭ u Romieravych miaścinach (samaje plonnaje dziesiacihodździe žyćcia, 1874—1884 hh., mastak pravioŭ u Karalinovie na Pastaŭščynie). Usiaho budzie vystaŭlena kala 40 karcinaŭ, u tym liku takich mastakoŭ, jak Aleś Cyrkunoŭ i Uładzimir Rynkievič.

* * *

Alfred Romier pachodziŭ sa staražytnaha rycarska-šlachieckaha rodu Romieraŭ, jaki viadzie svoj pačatak z XV stahodździa, z Saksonii

i pierasialiŭsia ŭ Vialikaje Kniastva Litoŭskaje praz Kurlandyju. Syn Edvarda Jana Romiera, udzielnika paŭstańnia 1830–1831 hadoŭ, unuk prezidenta Vilni (1812 hod) — Michała Romiera[1].

Vučyŭsia ŭ Vilenskim univiersitecie. Braŭ uroki malavańnia ŭ Kanuta Rusieckaha.

Udaskanalvaŭ svajo majsterstva ŭ piedahohaŭ «siaredniaj ruki» Ł. Bana i A. Alaščynskaha ŭ Paryžy. Naprykancy 1850-ch hadoŭ viarnuŭsia z-za miažy ŭ žyŭ u spadčynnym majontku Kreŭna (Nova-Alaksandraŭski paviet), aktyŭna supracoŭničaŭ z časopisam «Kałasy», jaki drukavaŭsia ŭ Vilni, dasyłaŭ tudy svaje hraviury i malunki na temu žyćcia i pobytu miascovych biełarusaŭ i litoŭcaŭ.

Pisaŭ partrety, piejzažy, tematyčnyja kampazicyi z žyćcia naroda i na relihijnyja siužety.

Jaho tvoram ułaścivy dakładny vyrazny malunak, svaboda i naturalnaść kampazicyi. Akramia žyvapisnych tvoraŭ viadomy bronzavyja miedaljony z partretnymi vyjavami, hraviury z vyjavami sialan, architekturnych pomnikaŭ, karykatury pracy Alfreda Romiera. Histaryčnuju i mastackuju kaštoŭnaść majuć etnahrafičnyja zamaloŭki sialanskaha pobytu i malunki narodnych kaściumaŭ biełarusaŭ. Taksama raśpisvaŭ u pravasłaŭnyja i katalickich chramy.

Braŭ udzieł u nacyjanalna-vyzvalenčym paŭstańni 1863–1864 hadoŭ, paśla paražeńnia byŭ aryštavany i pasadžany ŭ Dynaburhskuju krepaść.

Nieŭzabavie pradaŭ majontak Kreŭna i vyjechaŭ u Hiermaniju, dzie praciahnuŭ navučańnie ŭ miunchienskaj Akademii mastactvaŭ. Sa svaim piedahoham Arturam Hieorham fon Rambierham, jaki razam ź Ludviham fon Chahnam akazali na jaho značny ŭpłyŭ, i Albiertam Kieleram naviedaŭ Italiju. U Italii hałoŭnym čynam byŭ zaniaty zakaznymi partretami arystakrataŭ i sadova-parkavymi piejzažami, taksama kapiravaŭ Vieranieze. Vystaŭlaŭ svaje hraviury, partrety i skulptury ŭ roznych jeŭrapieskich haradach: Miunchienie, Krakavie, Paryžy. U siaredzinie 1870-ch viartajecca na Vilenščynu.

Ad 1874 žyŭ i pracavaŭ u majontku Karalinova, jaki naležaŭ jaho žoncy hrafini Vandzie Sulistroŭskaj. Hety etap ličycca najbolš plonnym u jaho tvorčaści: u Karalinovie Romier padrychtavaŭ manahrafiju ab vytvorčaści słuckich pajasoŭ, robić etnahrafičnyja zamaloŭki («Sialanskaja chata», «Sialanskaja dziaŭčyna», «La karčmy», «Sialanski dvor», «Mieščanin ź Vilenskaj hubierni», «Sialanki z Rahačoŭskaha pavieta Mahiloŭskaj hubierni», «Stary chram u Kabylnikach Śviancianskaha pavieta», «Višnieva. Dvor. Vid z fasada», «Carkva ŭ Kamajach»).

Alfred nabyvaje staražytnyja rukapisy i dakumienty, jakija potym pieradaŭ u muziei Krakava. Tudy ž pierajechaŭ u 1884-m, staŭ členam «Kamisii historyi mastactva Akademii navuk» i zrabiŭ pamiatny dakład «Da historyi Vilenskaj škoły pryhožych mastactvaŭ», a taksama nadrukavaŭ pracu «Polskija pajasy. Ichnija fabryki i znaki».

Pamior 24 studzienia 1897 hoda ŭ Karalinavie, pachavany ŭ radavoj kaplicy kaścioła Najśviaciejšaj Dzievy Maryi ŭ Trokach.

Imia A. Romiera nosiać vulicy ŭ vioskach Kamai i Karalinova, a taksama Pastaŭskaja dziciačaja mastackaja škoła.

U 2001 u Karalinovie byŭ ustalavany pomnik žoncy Alfreda Romiera, miascovaj aśvietnicy Vandzie Romier (skulptar A. Cyrkunoŭ).

Pavodle Vikipiedyi.

Čytajcie taksama:

Kamientary da artykuła