Try hady valili les u Finlandyi. Viarnulisia i adkryli svaju majsterniu pad Fanipalem
Ciapier Jarasłaŭ i Michał z sucelnych dubovych słebaŭ źbirajuć stały vahoj sotni kiłahramaŭ. Onliner źjeździŭ da bratoŭ i daviedaŭsia, jak padpracoŭka pieratvaryłasia ŭ biznes, a taksama pra traŭmy, kankurencyju i płany na budučyniu.
Jarasłaŭ (na fota) z bratam vyrablajuć meblu z dubu. Tut i dalej — foty Maksima Malinoŭskaha, Onliner
My znachodzimsia ŭ majsterni brenda OneTime Wood pad Fanipalem. Tut zachoŭvajucca słeby, staić bazavaje abstalavańnie i źbirajucca hatovyja vyraby. U majsterni pracujuć dva braty — Jarasłaŭ i Michaił. Pieršamu 30 hadoŭ, druhomu 32.
Pa adukacyi chłopcy nie stalary. Jarasłaŭ skončyŭ fakultet radyjofiziki i kampjutarnych technałohij BDU, Michaił vučyŭsia na farmaceŭta. Paśla vučoby abodva pajšli pracavać pavodle śpiecyjalnaści.
— Ja pracavaŭ u farmaceŭtycy, na vytvorčaści. Preparaty, źmieny, rehłamient — usio jak maje być, — kaža Michaił.
Michaił (u kiepcy) i Jarasłaŭ vyrablajuć meblu z dubu. Fota Maksima Malinoŭskaha, Onliner
— U mianie była techničnaja praca: nastrojka sistem i abstalavańnia, u tym liku darožnych kamier, — udakładniaje Jarasłaŭ. — My tak pracavali niekalki hadoŭ, paralelna zdymali kvateru ŭ Minsku. U niejki momant stała zrazumieła, što dalej tak ruchacca nam nie chočacca.
Startavy kapitał braty zarabili ŭ Finlandyi. Dziela zarobku braty pajechali tudy valić les. Tam jany praviali try siezony, amal całkam znachodziačysia ŭ krainie ź viasny da zimy.
— My vyjazdžali prykładna ŭ sakaviku i viartalisia ŭ śniežni — amal uvieś hod tam pravodzili. Pracavali leśnikami: valili, rasčyščali, rukami rabili. Zbolšaha ŭsio rabili sami, bieź ciažkaj techniki, — raspaviadaje Jarasłaŭ.
— Hrafik zaležaŭ ad nadvorja i abjomu. Byvała, pracavać treba było štodzień. Byvali marazy da −32. U takija dni technika pavinna pracavać uvieś čas, mašynu nielha hłušyć. Kali zamiarzaŭ dysk, jaho davodziłasia prahravać, inakš jon prosta nie zapuskaŭsia, — dadaje Michaił.
Praca, pavodle słoŭ chłopcaŭ, była vielmi ciažkaj i patrabavała pastajannaj fizičnaj nahruzki.
— Ty ŭvieś čas ruchaješsia. Kali choładna, ty pracuješ i pacieješ, spyniaješsia — adrazu pačynaješ mierznuć. Ale z časam pierastaješ źviartać uvahu na heta. Praca vielmi surovaja, tamu što dreva ciažkaje, instrumienty ciažkija — da viečara ty vymotvaješsia tak, što prychodziš dadomu i adrazu z kapytoŭ dałoŭ. Ty pastajanna stamlaješsia, u ciabie niama zvyčnaha sacyjalnaha žyćcia. Ty žyvieš adnoj pracaj, a kali viartaješsia dadomu, hrošy raźlatajucca, bo ty źniasileny i chočaš trochi pažyć dla siabie.
My ad pačatku razumieli, što katacca tak usio žyćcio nie zmožam, i razhladali takoha rodu padpracoŭku tolki jak časovy etap.
Mienavita tam źjavilisia startavy kapitał i ideja, ź jakich paźniej pačałasia majsternia.
— Kali kazać prosta, usie pieršyja hrošy na dom, instrumienty i majsterniu — heta Finlandyja. U najlepšyja miesiacy ŭ mianie tam vychodziła kala €3800 čystymi — hetyja hrošy ty pryvoziš dadomu. Žyllo i ježa byli arhanizavany asobna, tamu častku ŭdavałasia adkładać. Za niekalki siezonaŭ my sabrali tuju sumu, ź jakoj užo možna było štości pačynać. Biez hetaha nijakaj majsterni prosta nie było b, — raskazvaje Jarasłaŭ.
— Pakolki my kožny dzień pracavali ź lesam, pastajanna bačyli draŭninu roznaj jakaści i stanu, stali zaŭvažać, kolki dobraha dreva prosta zastajecca lažać. Tady i źjaviłasia dumka pasprabavać pracavać z hetym materyjałam dalej, — praciahvaje Michaił.
«Pieršy stoł paviało»
Paśla Finlandyi braty viarnulisia i pačali ŭkładvać zaroblenyja hrošy ŭ bazu dla pracy.
— Kali my viarnulisia, nasampierš kupili chatu. Paralelna pačali nabyvać instrumient. Pieršaj nabyli bienzapiłu, pryčym nie bytavuju, a narmalnuju, mahutnuju, kab možna było piłavać vialikija kamli.
Potym my stali sami šukać dreva: jeździli ŭ les, hladzieli, što lažyć, što možna ŭziać. Zbolšaha heta byŭ dub. Časta jon lažaŭ u bałotach ci ŭ nizinach. Takija drevy ciažka vyciahvać, technika tudy nie zajazdžaje, tamu jany prosta zastajucca tam. My piłavali hetyja kamli sami vyciahvali ich z bałota. Pry hetym tady ŭsio rabiłasia rukami.
Pieršy vyrab my zrabili litaralna na vulicy, bo majsterni jak takoj jašče nie było. Vilhotnaść była vysokaja, doški — syryja. Tady my jašče nie da kanca razumieli, jak pracuje draŭnina. Uvohule, stalnicu paviało. My nie zasmucilisia, bo heta byŭ važny dośvied. Paśla hetaha stała zrazumieła, što biez narmalnaha sušeńnia i vytrymlivańnia dalej iści nielha.
Paralelna braty pačali raźbiracca ŭ technałohii.
— My pačali čytać, hladzieć, kamunikavać ź inšymi majstrami. Hladzieli, jak ludzi pracujuć z masivam, jak sušać draŭninu, jak stabilizujuć. Kupili prostuju pieranosnuju sušyłku. Jana niedarahaja, infračyrvonaja, kasietnaja. Heta byŭ pieršy krok da taho, kab kantralavać praces.
Pieršyja vyraby rabili dla blizkich. Baćkam zrabili stoł. Potym brat z Rasii zamoviŭ stalnicy na kuchniu. My rabili tanna, bo chacieli nabić ruku i atrymać navyk. Za pieršy hod my zrabili kala 50 vyrabaŭ. Heta byli stalnicy, nievialikija stały, prostyja formy.
I hałoŭnaje, my nie hnalisia za chutkim zarobkam, bo tut jaho paprostu niama. Voś ujavi: ty śpiłavaŭ dreva siońnia, a pracavać ź im zmožaš praz hod ci dva, bo jamu treba vysachnuć. I heta adrazu mianiaje staŭleńnie da pracesu, ty pačynaješ dumać napierad.
Ručnaja praca, minimum stankoŭ i słeby pa 300 kiłahramaŭ
Ciapier vytvorčaść ubudavanaja ŭ zvyčajny dvor na pryvatnym učastku.
— U nas niama vialikaha cecha. Heta majsternia, jakaja rasła pry mahčymaści. Jość asobnaje pamiaškańnie pad brudnuju pracu, dzie lažać słeby i adbyvajecca raśpiłoŭvańnie. Jość pracoŭnaja zona, dzie vyraŭnoŭvajem plity, šlifujem, źbirajem vyraby.
Dreva — brudny materyjał, i tut heta vidać.
Asnoŭnaje abstalavańnie — heta bazavyja stanki: stanok dla vyraŭnoŭvańnia płoskaściaŭ, frezier z nakiravalnymi, tarcoŭka, šlifmašyny, šrubcynha. I samy važny instrumient — vilhaciamier.
Samaja ciažkaja častka — heta nie šlifavańnie i nie źbirańnie, a pryvieźci i vyhruzić dreva. Syraja plita moža važyć 200—300 kiłahramaŭ. Raniej my ŭsio ciahali rukami. Zaraz častku pytańniaŭ zakryvaje technika, ale ŭsio roŭna mnohaje davodzicca rabić uručnuju.
Adzin dzień lohka idzie prosta na toje, kab pryvieźci draŭninu, razhruzić, raskłaści. Paśla hetaha ty ŭžo fizična vycisnuty.
Praca ŭ majsterni budujecca vakoł indyvidualnych zamoŭ.
— My amal nie robim vyrabaŭ u zapas, zbolšaha pracujem pad kankretny zakaz. Čałaviek pryjazdžaje, hladzić materyjał, my abmiarkoŭvajem pamiery, taŭščyniu, pakryćcio. Mnohaje vyrašajecca na miescy. Važna danieści da klijenta, što heta masiŭ, jon žyvy. Ja adrazu kažu pra vilhotnaść, pra mahčymyja ruchi draŭniny, pra stabilizacyju. Kali čałaviek heta razumieje, my pracujem dalej.
— Ciapier my ŭsio bolš sychodzim u masiŭ, epaksidki minimum. Smała darahaja, ź joj składana pracavać, i jana nie zaŭsiody patrebnaja. Mnie cikaviej rabić stały i stalnicy, dzie asnoŭnuju rolu adyhryvaje mienavita dreva, — kaža Jarasłaŭ.
Ad niekalkich socień da tysiač dalaraŭ za stoł
Cana składajecca z materyjału, suški, ekspłuatacyjnych materyjałaŭ i času pracy.
— Kali brać vialikija stały sa słebaŭ, cana pačynajecca ad niekalkich socień dalaraŭ i dalej užo zaležyć ad pamieru i zadačy. Stoli jak takoj niama. Byŭ zakaz u Horadni — stoł prykładna 110×260. My pradali jaho prykładna za €1400.
Dyzajnierski stoł sa smałoj, naprykład, možna pradać za €2000. Pry hetym amal tysiača jeŭra — heta košt adnoj tolki smały. Na jaho pojdzie kala 35 kiłahramaŭ.
Značnaja častka koštu — padrychtoŭka materyjału.
— Suška dubu ŭ pres-vakuumie kaštuje blizu €500 za kub plus dastaŭka tudy i nazad. Heta abaviazkovy etap. Kali brać stalnicu biez noh, prosta masiŭ, pakryty alivaj, to takaja praca kaštuje kala $800.
Plus varta ŭličvać ryzyki, bo kali štości paviało ci pajšło nie tak, to my pierarablajem usio za svoj košt.
Kali ŭ čałavieka ŭžo jość dom ci haraž, pačać možna z pary tysiač dołaraŭ. Hetaha chopić na bazavy instrumient i materyjał. Ale važna razumieć, što heta praca rukami. Kali ty nie hatovy ciahać ciažkaje, jeździć u les, ceły dzień pracavać kala stanka, to ničoha nie vyjdzie. Instrumient možna kupić, zdaroŭje — nie.
«U mianie śpina ciapier na ŭkołach»
Praca z masivam — heta pastajannaja fizičnaja nahruzka i vysokija ryzyki dla zdaroŭja.
— Samaje ciažkaje ŭ hetaj spravie — ciahać syryja słeby. U mianie śpina ciapier na ŭkołach. Byŭ momant, kali ciahnuli plitu pa bałocie, voś tam śpinu i zaščamiła. Takoje tut zvyčajnaja historyja.
Jašče ryzykoŭna padčas vałki samoha duba, bo ty nikoli nie viedaješ, kudy jon pojdzie. Kali pamyliŭsia z zapiłam, dreva moža pavieści ŭ inšy bok i nie daj boh na ciabie.
Taksama tut vykarystoŭvajecca niebiaśpiečny instrumient: frezier i vialikija piły. Kali nie trymać kancentracyju, možna zastacca biez palcaŭ. Pakul što ŭsie palcy na miescy, ale stremki, parezy — heta pastajanna.
Rynak vyrabaŭ z masivu i słebaŭ u Biełarusi nievialiki. U asnoŭnym majstry pracujuć u adzinočku ci maleńkimi kamandami. Kali brać majstroŭ, jakija technałahična razumiejuć, što robiać, ich niašmat — čatyry-piać čałaviek. Asnoŭnaja roźnica — u padrychtoŭcy draŭniny.
Mnohija śpiašajucca: chutka sušać ci naohuł nie sušać. Praz heta potym pačynajucca prablemy z vyrabami. Jarasłaŭ i Michaił śćviardžajuć, što nie zapuskajuć plity ŭ pracu, kali jana narmalna nie vysušanaja.
— Pieršaje, što chočacca zrabić, — heta pašyryć majsterniu, — kažuć majstry. — Z časam chočacca bolš iści ŭ čysty masiŭ: mienš smały, bolš dreva. Rabić rečy, jakija spakojna prastajać šmat hadoŭ i nie buduć zaležać ad mody.
Jechać nazad na zarobki za miažu braty ŭžo nie płanujuć. Chapaje pracy tut.