U Minsku paśla rekanstrukcyi adkryli Histaryčnuju majsterniu sa schovankaj, u jakoj sprabavali vyratavacca viaźni hieta
Napiaredadni Mižnarodnaha dnia pamiaci achviar Chałakostu ŭ stalicy simvalična adčyniła dźviery dla naviedvalnikaŭ paśla maštabnaj i nieadnaznačnaj rekanstrukcyi Histaryčnaja majsternia imia Leanida Levina.
Adnoŭleny z nula budynak Histaryčnaj majsterni imia Leanida Levina na Suchoj vulicy ŭ Minsku. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Budynak na vulicy Suchoj, 25, u jakim z 2003 hoda pracuje Histaryčnaja majsternia, pieratvaryŭsia ŭ dvuchuzroŭnievy kompleks pa prajekcie architektarki Haliny Levinaj, jakaja praciahnuła spravu svajho baćki.
Budynak, aficyjnaje adkryćcio jakoha adbyłosia 26 studzienia, staŭ svojeasablivym «partałam»: čałaviek traplaje z sučasnaha śvietu škła i bietonu ŭ histaryčnuju častku, niepasredna źviazanuju z trahiedyjaj Chałakostu.
Halina Levina ŭstanaŭlivaje miezuzu. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Miezuza na dźviarnym vušaku. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Dla zručnaści padžyłych ludziej i ludziej ź invalidnaściu kompleks abstalavali liftam. Novaja ekspazicyja ciapier achoplivaje nie tolki historyju Minskaha hieta, ale i łahiera śmierci ŭ Traściancy. Padčas adkryćcia ŭ pamiaškańni na dźviarnym vušaku była ŭstalavana miezuza — tradycyjny jaŭrejski abiareh.
Dom z «malinaj»
Hetaje miesca maje trahičnuju historyju. Dom pačatku XX stahodździa kaliści naležaŭ Lejbu Biarkoŭskamu, vartaŭniku susiednich mohiłak.
Dom da rekanstrukcyi. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Padčas akupacyi jon apynuŭsia na terytoryi hieta. Mienavita tut była abstalavanaja «malina» — padziemnaja schovanka, u jakoj paśla likvidacyi hieta ŭ kastryčniku 1943‑ha sprabavali vyratavacca 26 čałaviek.
Dzieviać miesiacaŭ jany žyli pad ziamloj u poŭnaj ciemry i hoładzie. Vyzvaleńnia Minska 3 lipienia 1944 hoda žyvymi dačakalisia 13 čałaviek. Paśla vajny ŭ budynku ŭ roznyja časy mieścilisia ZAHS, šviejny cech i skład, pakul u nulavych Leanid Levin nie stvaryŭ tut centr pamiaci.
Akno ŭ padłozie ŭ «malinu», dzie chavalisia jaŭrei ź Minskaha hieta. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Sučasnaja prybudova da adnoŭlenaha «histaryčnaha» budynka. Fota: fejsbuk-supołka «Moj Minsk»
Rekanstrukcyja praz rujnavańnie
Šlach da novaha abličča majsterni byŭ skandalnym. U śniežni 2024 hoda minčuki z tryvohaj nazirali, jak stary budynak całkam znosili ekskavatarami, pakidajučy tolki sutareńnie, dzie, mierkavana, znachodziłasia schovanka.
Chutka vyjaviłasia, što aerafotazdymki časoŭ vajny nie paćviardžajuć aŭtentyčnaść hetaha doma — jon byŭ uzdźviedzieny ŭžo paśla vajny, mahčyma, na starych padmurkach i z materyjału papiarednich pabudoŭ, bo siarod ruin i znajšli cehłu z taŭrom zavoda Hiršy Fryda 1898 hoda.
Miesca źniesienaj Histaryčnaj majsterni ŭ Minsku. Fota: telehram-kanał «Spadčyna»
U vyniku budynak byŭ adbudavany nanova «pad daŭninu» z sučasnaj prybudovaj, choć taki padychod vyhladaje sprečnym.
Siońnia Histaryčnaja majsternia imia Leanida Levina viartajecca da svajoj misii — być miescam dyjałohu i žyvym napaminam pra toje, što Chałakost — heta nie tolki staronki ŭ padručnikach, ale i kankretnyja adrasy ŭ našym horadzie.