U staražytnych chrybietnych žyvioł było čatyry voki

Kitajskija vučonyja śćviardžajuć: samyja staražytnyja ź viadomych chrybietnych, što žyli kala 518 miljonaŭ hadoŭ tamu, mahli mieć nie dva, a čatyry voki. Jak daśledčyki pryjšli da takoj vysnovy i kudy padziełasia adna para vačej, raskazvaje New Atlas.

Mastackaja rekanstrukcyja miłakuńminhida z čatyrma vačyma. Fota: Xiangtong Lei & Sihang Zhang / Nature

Mižnarodnaja hrupa navukoŭcaŭ vyvučała vykapni žyvioł rańniaha kiembryju — znojdzienyja ŭ rajonie Kuńmina na poŭdni Kitaja. Hety pieryjad praciahvaŭsia prykładna z 539 da 509 miljonaŭ hadoŭ tamu i adznačyŭsia imklivym rostam raznastajnaści žyvych arhanizmaŭ. Daśledčyki pryjšli da vysnovy, što prodki ŭsich sučasnych chrybietnych, u tym liku i čałavieka, mahli hladzieć na śviet z dapamohaj čatyroch vačej.

Rehijon Kuńmina viadomy vyklučnaj zachavanaściu akamianiełaściaŭ hetaha hieałahičnaha pieryjadu. Mienavita tam daśledčyki vyjavili ŭzory dvuch vidaŭ miłakuńminhidaŭ (myllokunmingiids) — adnych z samych staražytnych ź viadomych chrybietnych, što žyli kala 518 miljonaŭ hadoŭ tamu.

Na piaredniaj častcy cieła abodvuch vidaŭ byli vyrazna bačnyja čatyry ciomnyja plamy: dźvie bolšyja pa bakach hałavy i jašče dźvie — mienšyja — źvierchu pamiž imi. Bakavyja struktury navukoŭcy adrazu interpretavali jak vočy, a voś siaredniaja para doŭhi čas ličyłasia nasavymi kapsułami.

Adnak hetaja viersija vyklikała sumnievy: viadoma, što rannija chrybietnyja mieli tolki adnu nozdru, a nie dźvie. Kab vyśvietlić pryrodu hetych struktur, daśledčyki vykarystali elektronny mikraskop.

U vyniku jany vyjavili ŭ tkankach miełanasomy — mikraskapičnyja struktury, jakija ŭtrymlivajuć miełanin. Mienavita miełanin vyznačaje koler vačej i pahłynaje śviatło, dazvalajučy farmavać vyjavu.

Jak adznačajuć aŭtary, da hetaj znachodki vykapniovy miełanin nie byŭ viadomy ŭ parodach, starejšych za kamiennavuhalny pieryjad (kala 300 miljonaŭ hadoŭ). Novyja ž uzory adsoŭvajuć hetuju miažu amal na 200 miljonaŭ hadoŭ u minułaje.

Akramia taho, u vykapniach vyjavili adbitki kryštalika voka. Heta dazvalaje mierkavać, što ŭsie čatyry orhany byli paŭnavartasnymi vačyma kamiernaha typu, zdolnymi fakusavać śviatło. Takim čynam, žyvioła mieła dva bujnyja voki pa bakach hałavy i jašče dva mienšyja źvierchu, što istotna pašyrała jaje pole zroku.

Pavodle aŭtaraŭ daśledavańnia, čatyrochvokaść mahła być adaptacyjaj da ŭmoŭ kiembryjskaha «evalucyjnaha vybuchu», kali rezka ŭzrasła raznastajnaść i kolkaść drapiežnikaŭ. Rannija chrybietnyja, vierahodna, znachodzilisia ŭnizie charčovaha łancuha, tamu šyrejšy ahlad navakolla pavialičvaŭ ich šancy ŭchilicca ad niebiaśpieki.

Ź ciaham času ekałahičnaja niša hetych arhanizmaŭ źmianiłasia: ad filtratarnaha charčavańnia jany pierajšli da drapiežnictva.

U novych umovach druhaja para vačej pastupova straciła svaju sensarnuju funkcyju i, jak miarkujecca, transfarmavałasia ŭ niejraendakrynny orhan — epifiz, jaki raźmieščany hłyboka ŭ mozhu čałavieka i vypracoŭvaje miełatanin — harmon, jaki rehuluje cyrkadnyja rytmy.

Paleabijołahi adznačajuć, što novyja danyja dapamahajuć lepš zrazumieć rannija etapy evalucyi chrybietnych. Hipotezy, prapanavanyja ŭ daśledavańni, apublikavanym u časopisie Nature, byli staranna pravieranyja, a interpretacyja vynikaŭ vyhladaje abhruntavanaj.

Kamientary da artykuła