Enierhietyčny kryzis, vyklikany atakaj na Iran, tolki pačynajecca. Jon moža stać samym ciažkim u historyi
Navat kali ZŠA, Izrail dy Iran kančatkova spyniać ahoń, śviet užo nie vierniecca da raniejšaha žyćcia z tannymi resursami. Najbujniejšy ŭ historyi enierhietyčny kryzis tolki ŭvachodzić u svaju pikavuju fazu.
Fota: AP Photo / Erin Hooley
Fizičny deficyt nafty tolki pačynajecca
Choć vajna idzie ŭžo paŭtara miesiaca, śviet tolki zaraz adčuje sapraŭdnuju niastaču syraviny.
Tankier ź Piersidskaha zaliva idzie da pakupca kala 45 dzion — mienavita stolki Armuzski praliŭ byŭ zakryty. Heta značyć, što zapasy, stvoranyja da vajny, skončylisia. Kiraŭnik Mižnarodnaha enierhietyčnaha ahienctva (IEA) Facich Birol papiaredžvaje: «Krasavik budzie značna horšym za sakavik. Pavodle samych ścipłych padlikaŭ, deficyt padvoicca».
Navat pry idealnym scenary na adnaŭleńnie pastavak spatrebicca jašče miesiac-paŭtara, a vysokija ceny zastanucca normaj da kanca 2026 hoda, piša VVS.
Hazavy kałaps i katarskaja katastrofa
Kali z naftaj situacyju mohuć vypravić inšyja krainy, to z hazam usio značna składaniej. Katar zabiaśpiečvaŭ bolš za 20% suśvietnych pastavak zvadkavanaha hazu (ZPH), i zamianić jaho niama čym.
Rakietnyja ŭdary Irana paškodzili kompleks u Ras-Łafanie, vyvieŭšy z ładu 17% mahutnaściaŭ najbujniejšaha ŭ śviecie zavoda. Pakolki takoje abstalavańnie vyrablajecca tolki pad zakaz, na jaho ramont, pavodle acenki katarskich uładaŭ, spatrebicca «ad troch da piaci hadoŭ».
Heta nanosić udar pa reputacyi hazu jak nadziejnaha paliva: «Spačatku rasijski haz u 2022 hodzie, ciapier voś katarski», — kanstatuje Birol.
Razburanaja infrastruktura ŭ krainach, jakija zabiaśpiečvali asnoŭnyja pastaŭki nafty
Vajna pakinuła paśla siabie ruiny: paškodžana bolš za 40 abjektaŭ u AAE, Kuviejcie, Iraku i Bachrejnie.
Hrošy, jakija musili iści na pašyreńnie zdabyčy, ciapier buduć vydatkavanyja na łatańnie dzirak i pieraŭzbrajeńnie. Pry hetym u krain-spažyŭcoŭ «hrošaj niama»: dziarždoŭh i inflacyja nie dazvalajuć zalivać pažar u ekanomicy tannymi kredytami. U niekatorych krainach užo ŭviedziena narmavańnie paliva.
Reziervaŭ chopić na piać miesiacaŭ
Zachad utrymaŭ rynak ad abvału, raśpiačataŭšy stratehičnyja zapasy (400 młn baralaŭ), ale hetaja interviencyja raźličana maksimum na 5 miesiacaŭ. Paśla hetaha ZŠA i inšym krainam daviadziecca papaŭniać reziervy, što budzie padšturchoŭvać ceny ŭvierch.
Da taho ž Armuzski praliŭ zastajecca zonaj ryzyki: «Ceny na naftu buduć uklučać pavyšanuju premiju za ryzyku… Imaviernaść budučych zbojaŭ zastaniecca faktaram ryzyki», — prahnazuje Minenierha ZŠA.
Blizki Uschod pierastaŭ być «cichaj havańniu» dla suśvietnaj enierhietyki, i hetaja tryvoha ciapier zašyta ŭ kožny litr bienzinu na hady napierad.
Śviet zanadta spakojna ŭspryniaŭ iranskuju vajnu, upeŭnieny kiraŭnik Mižnarodnaha enierhietyčnaha ahienctva, stvoranaha bahatymi krainami-spažyŭcami nafty paśla maštabnaha naftavaha kryzisu 1970‑ch hadoŭ.
Na hety raz usio horš, pałochaje Facich Birol.
«Pakul što Azija paciarpieła bolš za ŭsich, ale kryzis dojdzie i da Jeŭropy, i da inšych rehijonaŭ, — upeŭnieny kiraŭnik IEA. — Ja zaŭvažyŭ, što ŭłady ŭ Jeŭropie i pa ŭsim śviecie niedaaceńvajuć maštab prablemy i jaje nastupstvy nie tolki dla enierhietyčnaha siektara, ale i dla suśvietnaj ekanomiki».
«My ŭstupajem u samy maštabny enierhietyčny kryzis u historyi», — skazaŭ jon.
Jak enierhietyčny kryzis paŭpłyvaje na Biełaruś
Pramych nastupstvaŭ enierhietyčnaha kryzisu Biełaruś nie adčuje. Biełaruś znachodzicca ŭ rasijskim poli i nie zaležyć ad pastavak nafty i hazu ź Piersidskaha zaliva. Adnak uskosnyja nastupstvy hetaha kryzisu dojduć i da nas. Kali enierhietyčny deficyt pryviadzie da suśvietnaha ekanamičnaha kryzisu, heta ŭdaryć i pa biełaruskaj ekanomicy.