Jak pieražyć čerhi na miažy? Što kažuć kiroŭcy aŭtobusaŭ i byvałyja pasažyry
Nadychodzić leta, a ź im — siezon adpačynkaŭ. U praktyčnym sensie heta aznačaje, što tym, chto płanuje pajezdki ŭ Jeŭropu, ciapier treba vielmi ŭvažliva adsočvać stanovišča na miažy, a na darohu zakładvać hadziny (kali nie sutki) pra zapas. Čerhi buduć. Pytańnie tolki ŭ tym, ci buduć jany prosta vialikimi ci vielmi vialikimi, jak, naprykład, minułym letam.
Fota: Lookby.Media
Pra toje, jak ich pieražyć z najmienšymi niazručnaściami, žurnalisty pahavaryli z kiroŭcami rejsavych aŭtobusaŭ Ecolines, jakija kursirujuć ź Biełarusi ŭ zachodnim napramku, a taksama z daśviedčanymi pasažyrami, jakija nie raz pieražyvali doŭhija hadziny prastoju pierad pamiežnymi šłahbaŭmami. Onliner.by sabraŭ mierkavańni.
Da čaho rychtavacca?
Usie ŭžo pryvykli da hadańnia na kavavaj huščy, kali kuplajuć bilet na aŭtobus. Lepš jechać u pačatku tydnia ci ŭ samym kancy? A moža, naohuł u siaredzinie? A načnyja aŭtobusy mienš stajać na miažy? A ci praŭda, što samaja karotkaja daroha ŭ Polšču viadzie praz punkty propusku na litoŭskaj miažy?
— U paraŭnańni ź minułym hodam situacyja, viadoma, stała lepšaj — heta ŭžo zaŭvažna, — raskazvaje Anatol, kiroŭca-mižnarodnik. — Adkryta bolš punktaŭ propusku, zatrymki stali mienšymi. Ciapier dzieści ŭ siarednim vosiem hadzin idzie na toje, kab pierasiekčy miažu praz pahranpierachod «Brest» — «Tarespal», ale pahladzim, što budzie letam. Ja b skazaŭ, što prablema šmat u čym stvarajecca štučna: vielmi šmat aŭtobusaŭ u čarzie stajać pustyja z tabličkami «Zakazny». Zrazumieła, što ź imi zmahajucca: šukajuć dadatkovyja paliŭnyja baki, pravodziać pravierki. Kali prybrać z čarhi ŭsich lišnich, to i čas čakańnia istotna źnizicca.
— Kali jechać praz «Brest», zaŭsiody treba zakładvać najbolšy čas na prachodžańnie miažy, — papiaredžvaje Dźmitryj, taksama kiroŭca-mižnarodnik. — Letaś, kali byli najbolšyja zatory na miažy, ludzi ź biletami na samaloty zakładvali sutki ci navat bolš: zahadzia braniravali haścinicu, kab, kali paśpiejuć, zasialicca, adpačyć, kolki atrymajecca, i ŭžo adtul jechać u aeraport. Ale ŭsio roŭna byli napružanyja situacyi. A zdarałasia, što ludzi (vierahodna, zusim biez dośviedu) jechali sa spadzievam na raskład. I źviedvali parazu: davodziłasia niešta ekstranna mianiać, šukać varyjanty ci zusim admaŭlacca ad avijabiletaŭ — spaźnialisia vielmi mocna.
— Jość roznyja varyjanty: možna spłanavać pierasadku ŭ Maryjampali, a možna zaskočyć u Vilniu. Tak, ahułam daroha abydziecca daražej, dy i nie fakt, što pa časie ŭdasca niešta značna vyjhrać. Ale čysta psichałahična takaja pajezdka dajecca kudy praściej: bolš jedzieš, mienš staiš, — adznačaje Dźmitryj. — A pierasadku možna spłanavać z karyściu dla siabie: schadzić u kramu, vypić dzie-niebudź kavy, narmalna paśniedać ci paabiedać, prosta pahulać trochi pa toj ža Vilni. A potym sieści na aŭtobus da Varšavy i spakojna dajechać, pa sutnaści, biez prypynkaŭ.
Jašče z kanca minułaj vosieni častka pramych maršrutaŭ pamiž Biełaruśsiu i Polščaj idzie praz pahranpierachod «Bierastavica» — «Babroŭniki». I mnohija adznačajuć, što čerhi tam zaŭsiody karaciejšyja, čym u Breście.
— U «Bierastavicy» staim mienš — tam banalna mienš aŭtobusaŭ. Choć taksama, byvaje, pryjazdžaje šmat turystyčnych, i tady ŭsio zaciahvajecca. Ale ŭsio ž u hetym punkcie propusku my zvyčajna nie vybivajemsia nastolki z pracoŭnaha hrafika, jak heta byvała ŭ «Breście». Darečy, mienavita z-za takich zatrymak potym zdarajucca zatrymki z adpraŭleńniem z Polščy ŭ Biełaruś, — padkreślivaje Anatol.
Zrešty, i kiroŭcy, i pasažyry pahadžajucca ŭ tym, što zahadzia pradkazać, za jaki čas udasca prajści miažu, niemahčyma — heta pytańnie vyklučna ŭdačy.
— Nikoli nie adhadaješ, — kaža Anatol. — Tak, pa łohicy, u piatnicu ŭviečary ludziej jedzie bolš. Tyja, chto jeździać pa pakupki, zvyčajna viartajucca ŭ subotu, bo ŭ niadzielu ŭ Polščy ničoha nie pracuje. Ale rekamiendavać viartacca z Polščy mienavita ŭ niadzielu ja b taksama nie staŭ — chto jaho viedaje, što budzie na miažy. Kolki aŭtobusaŭ, kolki buduć doŭžycca pravierki i hetak dalej. A možna prosta trapić na pieraźmienku ŭ punkcie propusku — hetaha taksama nichto nie viedaje.
Što rajać vandroŭniki?
— Prablema nie ŭ tym, što ŭ aŭtobusie niama čym zaniacca. Dziakuj Bohu, ciapier jość vielmi kamfartabielnyja rejsy z manitorami ŭ śpinkach siadzieńniaŭ, z Wi-Fi. Ale vielmi chutka ŭsio heta nadakučvaje da žachu — prosta tamu, što ty siadziš na adnym miescy. Nu pahladzieŭ ty adzin film, padramaŭ, pahladzieŭ druhi. A čarha takaja, što vy jašče navat za pieršy šłahbaum nie vyjechali, — raskazvaje naš čytač.
Andrej, inšy vandroŭnik, padzialiŭsia ŭspaminami pra toje, jak u jaho ŭ bahažy znajšoŭsia valejbolny miač i nabor dla badmintona:
— Spačatku my z žonkaj u badminton hulali, a potym da nas dałučylisia ludzi z aŭtobusa i my pieraklučylisia na miač.
Biezumoŭna, kali jość ryzyka pravieści ŭ aŭtobusie šmat hadzin zapar, treba pakłapacicca pra ježu i vadu.
— My kali jedziem kudy-niebudź ź siabrami — zaŭsiody biarom niejki pierakus z saboj. Navat nie tamu, što tak užo chočacca jeści, a prosta dla raznastajnaści. Kali niama čym zaniacca, źjeści piečyva z sokam — užo zabaŭka, — dzielicca z nami čytačka Kaciaryna. — Z vopytu — zaŭsiody zručna kinuć u zaplečnik jaki-niebudź batončyk. Kali nie lubicie sałodkaje, to ŭ bujnych kramach jość davoli niejtralnyja varyjanty z pavyšanym utrymańniem białku — niby jak navat karysnyja. Mnie padabajecca kuplać dziciačyja pierakusy — lohka zasvojvajucca, na smak pryjemnyja, i skład tam dobry.
Važna nie zabyvać, što nie lubaja ježa adnolkava dobra padychodzić dla zamknionaj prastory ŭ aŭtobusie.
— Adnojčy pierada mnoj siadzieli damy, jakija raptam na miažy dastali z sumki skrutak u folzie i sa słovami: «Kab palaki nie adabrali» — stali jaho razhortvać. Ja spačatku nie pavieryŭ. Kuryca ŭ folzie! Ja dumaŭ, usio heta zastałosia ŭ dzievianostych u płackartnych vahonach. Ale voś nie, jość jašče amatary. I ŭvieś sałon potym da samaj Varšavy dychaŭ hetaj kurycaj. Leta, śpiakota — niepieradavalna! — raskazaŭ minčanin Uład.
Pra što mohuć spytać na miažy?
— Samaje viasiołaje — heta kali paśla šmatlikich hadzin čakańnia ciabie raptam vyciahvajuć z aŭtobusa, tamu što pryjšoŭ narešcie čas prachodzić pamiežny kantrol. Asabliva nočču! Raźlapiŭ vočy, dakavylaŭ da akienca pravierki, i treba adkazvać na pytańni! I pažadana biez zapinki — voś dzie ekzamien, — paśmichajecca Valeryj, jaki čas ad času pierasiakaje miažu. — Časam pytajucca niečakanaje. Mianie, da prykładu, adnojčy paprasili nazvać svoj znak zadyjaka i datu naradžeńnia. I ja nie adrazu zaryjentavaŭsia, ledź nie zabyŭsia ŭsio načysta ad niečakanaści!
Ale znak zadyjaka — heta ekzatyčnaje pytańnie. Jość całkam standartny pieralik, da jakoha treba być hatovym.
- Jakaja meta pajezdki?
U zaležnaści ad adkazu mohuć być inšyja pytańni. Naprykład, u tych, chto jedzie na pracu albo vučobu, mohuć paprasić pakazać dakumientalnaje paćvierdžańnie.
— Zrazumieła, što šmat biełarusaŭ jeduć u Litvu ci Polšču tolki da aeraporta, kab potym lacieć dalej. I ja nieadnarazova bačyŭ, jak pamiežniki prasili pakazać avijabilety, pryčym u abodva baki, — papiaredžvaje čytač pa imieni Maksim.
- Na kolki dzion vy jedziecie?
Tut usio prosta: važna, kab viza pakryvała termin znachodžańnia za miažoj — na heta źviartajuć uvahu.
- Dzie vy budziecie žyć?
Kali heta hatel ci apartamienty — mohuć paprasić pakazać broń. Kali ŭ svajakoŭ ci siabroŭ — mohuć spytać adras i kantakty hetych ludziej.
- Ci jość zvarotny bilet?
Kali jość — pakažycie. Kali niama — pryjdziecca tłumačyć, kali i jakim čynam vy źbirajeciesia viartacca nazad.
— Nie viedaju, pa jakim pryncypie adnym zadajuć šmat pytańniaŭ, a ŭ inšych prosta zdymajuć «palčyki» i staviać piačatku ŭ pašpart. Ale realna nie pa sabie, kali pierad taboj čałavieka prapuścili biez prablem, a ciabie pačynajuć zavalvać pytańniami, — praciahvaje Maksim. — I ty niby ŭsio možaš pakazać i raskazać, a ŭsio roŭna siem patoŭ sychodzić. Pačynaješ dumać: «Nu ŭsio, mianie nie prapuściać». Naohuł, mnie zdajecca, zaŭsiody vidać, dla kaho pierasiačeńnie miažy — heta jak praca, a chto jedzie ŭ turpajezdku i vielmi niervujecca.
Mytnia. Jakija pytańni mohuć uźniknuć da bahažu?
Praviły pravozu bahažu ŭvieś čas źmianiajucca i karektujucca. Akramia taho, jość adroźnieńni ŭ zaležnaści ad krainy ŭjezdu i typu transpartu. Tamu pierad pajezdkaj lepš aktualizavać infarmacyju, a na miažy, kab paźbiehnuć prablem, varta zahadzia papiaredzić mytniu pra ŭsie momanty, jakija mohuć vyklikać pytańni.
— Nasamreč mytnia — heta zaŭsiody troški łatareja, — dzielicca svaimi dumkami Arciom. — Ałkahol i cyharety — zrazumieła, tam usio dakładna prapisana, kolki i čaho možna. Ale ŭsie hetyja limity na ŭvoz — heta realna pracuje dziŭna. U kožnaha ŭ kišeni smartfon, jaki novy kaštuje čaściakom daražej za 500 jeŭra, chtości jedzie z naŭtbukam, chtości — z płanšetam, u kahości darahija hadzińniki i hetak dalej. I jašče ni razu ni ŭ adnym aŭtobusie ja nie bačyŭ, kab chtości heta dekłaravaŭ. Ci kab pry viartańni da hetaha chtości prydziraŭsia. Ale kožny raz jedzieš i nie viedaješ: a što, kali chtości pryncypovy voźmie i paličyć košt usiaho hetaha?
Pry hetym u kožny aŭtobus na miažy ŭvachodzić supracoŭnik mytni, jaki papiaredžvaje, što, kali ŭ pasažyraŭ jość tavary, jakija treba dekłaravać, nieabchodna ŭsio ž prajści hetuju praceduru.
U jakich vypadkach da hetaha papiaredžańnia varta adnieścisia z usioj surjoznaściu? Kali vy vieziacie:
- bujnyja hrašovyja sumy;
- darahija tavary;
- tavary, košt jakich pieravyšaje biazmytnyja limity;
- tavary, jakija ŭvoziacca dla prodažu;
- elektroniku va ŭpakoŭkach;
- niekalki adzinak adnolkavaha tavaru;
- pradmiety mastactva i antykvaryjatu, kulturnyja kaštoŭnaści.
— Niekatoryja pasažyry sapraŭdy dekłarujuć rečy ci hrošy — heta całkam narmalna. Tak, na heta patrabujecca krychu bolš času, ale, paviercie, heta vielmi niaznačnaja zatrymka na fonie ŭsiaho astatniaha, — adznačaje kiroŭca aŭtobusa Dźmitryj.
— Zaŭsiody paciešna słuchać u čarzie razmovy pra toje, što na adnoj miažy, maŭlaŭ, bahaž naohuł nie dahladali, a na inšaj — adpravili na renthien. Niaŭžo chtości nie viedaje, što toj, chto ŭpuskaje, — toj i praviaraje pa poŭnaj prahramie? A pry vyjeździe kantrol prachodzić chutčej: piačatku ŭ pašpart — i da pabačeńnia, — dzivicca Uładzimir.
A voś historyi pra toje, jak u litoŭskich punktach propusku prymušali vykidvać usiu ježu i navat butelki z vadoj, padobna, zastalisia ŭ minułym.
— Viadoma, jość praviły: nielha vieźci małočku, miasnoje i hetak dalej. Ale, z majho dośviedu, usio zaležyć ad kankretnaj źmieny i kankretnaha čałavieka: chtości vielmi staranna dahladaje ŭsio, a chtości, skažam tak, taksama ŭsio bačyć, ale stavicca bolš łajalna, — kaža kiroŭca aŭtobusa Anatol. — Moj pravierany pryjom za doŭhija hady ŭ pieravozkach — zaŭsiody ŭśmichacca i zastavacca dobrazyčlivym. Heta dapamahaje ŭ luboj situacyi.