Śvirski zvon akazaŭsia žyrovickim «Kanstanciusam». Historyk vyśvietliŭ pachodžańnie pomnika biełaruskaha lićcia z katalickim hierbam i kiryličnaj malitvaj
Historyk i archivist Dzianis Lisiejčykaŭ adšukaŭ u dakumientach bazyljanskaha ordena źviestki pra historyju zvona, na jakim možna pabačyć jak hierb vilenskaha biskupa, tak i malitvu na carkoŭnasłavianskaj movie.
Śvirski zvon z vyjavaj ukryžavanaha Isusa ŭ atačeńni chieruvimaŭ, pakładzieny kala ścien kaścioła. Fota: Volha Dreka
Hetym nievialikim, ale važnym adkryćciom jon padzialiŭsia na svajoj staroncy ŭ fejsbuku. Siońnia hety pomnik biełaruskaha lićcia mastackaha XVIII stahodździa zachoŭvajecca na terytoryi kaścioła Śviatoha Mikałaja ŭ Śviry Miadzielskaha rajona. Masiŭny artefakt vahoj 900 kiłahramaŭ byŭ adlity majstram Ambrozijem Janam Patunam u 1701 hodzie.
Asablivaściu zvona źjaŭlajecca eklektyka jaho azdableńnia. Centralnuju častku ŭpryhožvaje vyjava abraza Maci Božaj Žyrovickaj, a pa vierchnim krai idzie kiryličny nadpis na carkoŭnasłavianskaj movie — malitva «Bolš hodnuju pašany za chieruvimaŭ i biez paraŭnańnia bolš słaŭnuju za sierafimaŭ…». Akramia kiryličnaha tekstu, unizie źmieščany łacinski podpis majstra i hierb «Stremia». Łacinskija inicyjały vakoł hierba ŭkazvajuć, što jon naležyć Kanstancinu Kazimiru Bžastoŭskamu, tahačasnamu vilenskamu biskupu.
Śvirski zvon upryhožany reljefnym dekoram, u tym liku vyjavaj Maci Božaj ź dziciem i skipietram, atočanaj źziańniem i chieruvimami. Fota: fejsbuk Lisiejčykava
Raźbity i adlity nanova z dapamohaj biskupa
Tłumačeńnie historyi artefakta znajšłosia ŭ dakumientach bazyljanskaha ordena 1710‑ch hadoŭ. Dzianis Lisiejčykaŭ adšukaŭ tam apisańnie zvanoŭ manastyra ŭ Žyrovicach, dzie pra stvareńnie «śvirskaha» zvona havorycca nastupnaje:
«Druhi [zvon] «Kanstancius», spraŭleny i adlity koštam manastyra, a vysiłkami tahačasnaha žyrovickaha nastajaciela śviatoj pamiaci ajca Kanstancina Vitapolskaha, u 1660 hodzie. <…> Hety zvon raźbity i pierality 14 lipienia 1701 hoda <…> da jaho prykłaŭ 50 taleraŭ vilenski biskup Kanstancin Bžastoŭski, tamu jon znoŭ pad imieniem «Kanstancius» i z hierbam ajca biskupa adlity».
Takim čynam u naźvie zvona ŭšanavany adrazu dva ijerarchi-ciozki, unijacki i katalicki.
Uviersie pa zvonie prachodzić pojas z carkoŭnasłavianskim nadpisam «častniejšuju chieruvim i słaŭniejšuju voistinu sierafim…», unizie — vyjavy abraza Maci Božaj Žyrovickaj i hierba «Stremia» vilenskaha katalickaha biskupa Kanstancina Bžastoŭskaha. Fota: fejsbuk Lisiejčykava
Los zvona-padarožnika sa Śviry
Jakim čynam žyrovicki «Kanstancius» ź ciaham času pakinuŭ rodny manastyr i apynuŭsia daloka na poŭnačy, u Śviry, pakul zastajecca zahadkaj. U XX stahodździ jaho los skłaŭsia dramatyčna. U 1982 hodzie, kali savieckija ŭłady pa-varvarsku pieraabstaloŭvali śvirski kaścioł pad zavodski cech, pomnik atrymaŭ surjoznyja paškodžańni. Peŭny čas jon zachoŭvaŭsia ŭ Smarhonskim historyka-krajaznaŭčym muziei, pakul u 1990 hodzie jaho nie viarnuli viernikam.
Siońnia masiŭny artefakt z-za atrymanych paškodžańniaŭ užo nie moža vykonvać svaju pramuju funkcyju i visieć na zvanicy. Ciapier jon spačyvaje na ziamli kala muroŭ kaścioła.