BIEŁ Ł RUS

Vučonyja znajšli ślady «dahistaryčnaj bandy» ŭzrostam 1,4 miljona hadoŭ

29.07.2026 / 07:00

Idala Sałaviej

Vučonyja znajšli ŭ Kienii ślady ŭzrostam kala 1,4 miljona hadoŭ, jakija, vierahodna, naležali hrupie darosłych samcoŭ vymierłaha vidu hamininaŭ. Na dumku daśledčykaŭ, heta moža śviedčyć, što jany časam pierasoŭvalisia asobnymi mužčynskimi hrupami, što śviedčyć pra bolš składanuju sacyjalnuju arhanizacyju staražytnych svajakoŭ čałavieka, čym mierkavałasia raniej. Z padrabiaznaściami znajomić Daily Mail.

Raskapany ŭčastak sa śladami: bačnyja bolš hłybokija adbitki biehiemotaŭ i antyłop, a taksama bolš drobnyja ślady hamininaŭ. Fota: Kay Behrensmeyer / Smithsonian Institution

U donnych adkładach na bierazie staražytnaha voziera Turkana ŭ Kienii mižnarodnaja hrupa daśledčykaŭ znajšła 21 adbitak stupniaŭ, jakija zachavalisia bolš za 1,4 miljona hadoŭ. Na dumku aŭtaraŭ daśledavańnia, ślady byli pakinutyja ŭ adnosna karotki pramiežak času, kali ŭzdoŭž bieraha razam prajšli kala vaśmi asobin.

Paraŭnańnie adbitkaŭ z dapamohaj dvuchmiernaha i trochmiernaha madelavańnia dazvoliła źviazać ich z Paranthropus boisei — vymierłym vidam hamininaŭ, jaki žyŭ adnačasova z Homo erectus, ale naležaŭ da asobnaj haliny evalucyi čałaviekapadobnych prodkaŭ, jakaja paźniej vymierła. Hety vid taksama viadomy pad nieaficyjnaj nazvaj «Čałaviek-ščaŭkunčyk» praź vielmi mahutnyja skivicy i bujnyja karennyja zuby.

Pamiery śladoŭ pakazvajuć, što bolšaść ź ich mahli pakinuć darosłyja samcy. Adsutnaść u hrupie vidavočnych śladoŭ samak abo dziaciej dazvalaje vykazać navukovuju hipotezu pra isnavańnie navat u taki staražytny čas śpiecyfičnych formaŭ sacyjalnaj arhanizacyi.

Adzin z bujnych adbitkaŭ stupni ŭzrostam kala 1,4 miljona hadoŭ, vyjaŭlenych padčas raskopak. Dla maštabu pobač raźmieščana 15‑santymietrovaja liniejka. Fota: Kay Behrensmeyer / Smithsonian Institution

Na dumku antrapołahaŭ, heta śviedčyć pra zdolnaść samcoŭ da ŭzajemnaj talerantnaści. Niahledziačy na kankurencyju za resursy i partniorak, jany mahli abjadnoŭvacca ŭ sumiesnyja hrupy dla abarony ad drapiežnikaŭ abo bolš efiektyŭnaha pošuku ježy ŭ niebiaśpiečnym navakolnym asiarodździ.

Hetaja znachodka taksama ŭniesła istotnyja karektyvy ŭ bijałahičny partret vidu. Raniej ličyłasia, što Paranthropus boisei byli značna mienšymi za svaich sučaśnikaŭ — ludziej vidu Homo erectus. Adnak pamiery znojdzienych adbitkaŭ śviedčać pra advarotnaje.

Navukoŭcy vyznačyli, što niekatoryja asobiny dasiahali rostu 1,8 mietra i vahi kala 75 kiłahramaŭ. Takija paramietry nabližajuć ich da pamieraŭ sučasnaha čałavieka i patrabujuć pierahladu mnohich aśpiektaŭ bijałohii i pavodzin hetaha vidu.

Rekanstrukcyja źniešnaści Paranthropus boisei. Fota: Wikimedia Commons

Daśledčyki taksama miarkujuć, što Paranthropus boisei moh rehularna viartacca da bierahoŭ voziera, bahataha na charčovyja resursy. U toj čas u hetaj miascovaści ros papirus i inšyja vodnyja raśliny, a taksama sustrakalisia maluski i inšyja vodnyja arhanizmy, jakija mahli być častkaj racyjonu. Šmatrazovyja vizity roznych hrup na hetyja bierahi na praciahu dziasiatkaŭ tysiač hadoŭ, zafiksavanyja ŭ roznych hieałahičnych płastach, robiać rehijon Turkany sapraŭdnym letapisam čałaviečaj evalucyi.

Aŭtary płanujuć praciahnuć raskopki, spadziejučysia znajści novyja ślady, jakija dapamohuć bolš dakładna adnavić ład žyćcia hamininaŭ, što nasialali rehijon kala paŭtara miljona hadoŭ tamu.

Čytajcie taksama:

Staražytnyja ludzi na terytoryi Biełarusi žyli bolš za 400 tysiač hadoŭ tamu

Ludzi navučylisia zdabyvać ahoń na 350 000 hadoŭ raniej, čym mierkavałasia

Navukoŭcy: pieršyja žyvioły na Ziamli byli vielmi drennyja ŭ seksie

Kamientary da artykuła