Statkievič: Usie sproby vycisnuć mianie ź Biełarusi byli marnyja. Ja nie pakinu krainu
«U nas z žonkaj jość praviła: kali my doma, my nie abmiarkoŭvajem, što płanujem rabić», — palityk raskazaŭ niamieckaj haziecie Zeit pra svajo ciapierašniaje žyćcio.
DIE ZEIT: Spadar Statkievič, my nie možam sustrecca asabista, bo vy žyviacie ŭ Biełarusi — krainie, u jakuju zachodnija žurnalisty amal nie mohuć pryjechać. Tamu my viadziom hetuju razmovu pa videasuviazi. Nakolki svabodna vy ŭvohule možacie havaryć?
Mikałaj Statkievič: Ja mahu havaryć svabodna. Kažu toje, što dumaju i liču patrebnym. Aprača taho, mnie pašancavała.
ZEIT: U jakim sensie?
Statkievič: Maja žonka — jurystka. Jana vielmi pieražyvaje za mianie. Pierad publikacyjaj jana razam sa mnoj prahledzić usio intervju i skaža: z hetym vykazvańniem tabie lepš być aściarožnym, bo za jaho ciapier dajuć dvanaccać hadoŭ turmy, a za hetaje — dziesiać. (śmiajecca)
ZEIT: Niekalki miesiacaŭ tamu vy vyjšli na volu paśla šmathadovaha źniavoleńnia, ale, u adroźnieńnie ad inšych viadomych byłych palitviaźniaŭ Biełarusi, zastalisia ŭ krainie. Vy apošni viadomy apazicyjanier, jaki jašče žyvie ŭ krainie. Nakolki svabodnym vy siabie adčuvajecie?
Statkievič: Całkam svabodnym. Ale viedaju, što heta moža źmianicca ŭ luby momant. Ułady maŭčać pra moj status. Mianie pamiłavali? Ci tolki časova vypuścili, kab ja papraviŭ zdaroŭje, — a kali mnie stanie lepš, mušu dasiadzieć reštu terminu?
ZEIT: Vas zatrymali ŭ mai 2020 hoda, kali vy arhanizoŭvali mirnyja pratesty za svabodnyja prezidenckija vybary, na jakich Alaksandru Łukašenku byŭ kinuty vyklik, a paźniej asudzili na 14 hadoŭ źniavoleńnia.
Statkievič: Ja nie viedaju svajho jurydyčnaha statusu, i na maje aficyjnyja zapyty nichto nie adreahavaŭ. Paśla majho vyzvaleńnia pres-sakratarka Łukašenki zajaviła na dziaržaŭnym telebačańni, što mianie pamiłavali, choć ja nikoli pra heta nie prasiŭ. Ale ja paniaćcia nie maju.
ZEIT: Sioleta ŭ studzieni vy pieranieśli ŭ kałonii insult, praź miesiac vyjšli na volu.
Statkievič: Dumaju, režym nie chacieŭ nieści adkaznaść, kali b ja pamior u źniavoleńni. Choć hety insult byŭ vyklikany štučna — mnie admaŭlali ŭ žyćciova nieabchodnych lekach. Kali ja pakidaŭ turemnuju balnicu, mnie było vielmi ciažka havaryć, ale moj stan lepšaje.
ZEIT: Mnohija źniavolenyja pamierli ad niečałaviečych umoŭ utrymańnia.
Statkievič: Ciapier pradstaŭniki režymu, vidać, spadziajucca, što pastajanny strach znoŭ apynucca za kratami davieršyć svaju śmiarotnuju spravu. Abo što ja narešcie pakinu Biełaruś, kab lačycca za miažoj. Prapanoŭ chapała — darečy, i z Hiermanii, dzie žyvuć maje dočki i ŭnuki. Vielmi dziakuju za heta! Režym tut pastajanna ŭskładniaje mnie žyćcio, kab ja narešcie źnik z krainy.
ZEIT: Jakim čynam?
Statkievič: Kali ja vyjšaŭ, u mianie nie było navat pašparta, a jon byŭ patrebny, kab atrymać miedyčnuju dapamohu. Paźniej, kali mnie stała lepš, čynoŭniki viarnuli mnie pašpart. Aprača taho, naš dom znosiać. My žyviom u tak zvanym haradku navukoŭcaŭ u Minsku, jaki płanujuć pierabudavać, — praces idzie ŭžo daŭno, a paśla majho vyzvaleńnia jaho jašče i paskoryli, što dakładna nie vypadkovaść. Ale ŭsie sproby vycisnuć mianie ź Biełarusi byli marnyja. Ja nie pakinu krainy.
ZEIT: Za vami sočać, vas pieraśledujuć?
Statkievič: Hałoŭnaja zadača biełaruskaj śpiecsłužby, KDB, — zmahacca z palityčnymi praciŭnikami. Było b naiŭna dumać, što apošni apazicyjanier, jaki tut jašče publična vykazvajecca, nie znachodzicca pad asablivym nahladam. U nas z žonkaj jość praviła: kali my doma, my nie abmiarkoŭvajem, što płanujem rabić.