U śviecie jość mieduza, jakaja moža žyć viečna
Maleńkaja mieduza Turritopsis dohrnii ŭ vypadku niebiaśpieki zdolnaja viarnucca ŭ «dziacinstva» i pačać svoj žyćciovy cykł nanova. The Guardian raskazvaje, jak joj udajecca padmanvać śmierć.
Mieduza Turritopsis dohrnii. Fota: Yiming Chen / Getty Images
Pra viečnaje žyćcio čałaviectva maryć zdaŭna, ale siońnia pošuki nieŭmiručaści vyjšli daloka za miežy mifaŭ i fantastyki. Bahatyja technapradprymalniki finansujuć ekśpierymienty pa amaładžeńni arhanizma, zamarožvańni cieła paśla śmierci i navat spadziajucca kali-niebudź praciahnuć isnavańnie ŭ ličbavaj formie z dapamohaj štučnaha intelektu.
Adnak toje, čaho ludzi pakul biezvynikova sprabujuć dasiahnuć z dapamohaj technałohij, užo isnuje ŭ pryrodzie. Havorka pra malusieńkuju mieduzu Turritopsis dohrnii, jakaja navučyłasia pa-svojmu «padmanvać» śmierć.
Bolšaść mieduz prachodzić zvyčajny žyćciovy cykł. Spačatku ź ličynki ŭtvarajecca palip — maleńkaja nieruchomaja forma, prymacavanaja da pavierchni. Ź jaho źjaŭlajucca maładyja mieduzy, jakija rastuć, dasiahajuć darosłaha ŭzrostu i razmnažajucca. Urešcie darosłaja mieduza stareje i hinie.
Adnak Turritopsis dohrnii zdolnaja paźbiehnuć takoha finału. Pry niespryjalnych umovach hetaja mieduza zapuskaje niezvyčajny miechanizm vyžyvańnia. Spravakavać jaho mohuć vysokaja tempieratura, hoład, fizičnaje paškodžańnie abo chimičnyja rečyvy ŭ vadzie.
Zamiest taho kab zahinuć, mieduza viartajecca da rańniaj stadyi svajho raźvićcia. Hety praces nazyvajecca kletačnaj transdyfierencyjacyjaj. Spačatku moža padacca, što žyvioła pamiraje: jana apuskajecca na dno i ściskajecca ŭ maleńki kamiak. Adnak praz 24—48 hadzin ź jaho pačynaje farmiravacca novy palip z tym samym hienomam.
Daśledčyki paraŭnoŭvajuć hety praces ź situacyjaj, kali b matylok moh znoŭ pieratvarycca ŭ vusienia. Z novaha palipa paśla znoŭ raźvivajecca darosłaja mieduza. Pry nieabchodnaści Turritopsis dohrnii zdolnaja paŭtarać taki cykł znoŭ i znoŭ. Mienavita tamu jaje časta nazyvajuć «nieŭmiručaj mieduzaj».
Sama jana vielmi maleńkaja — usiaho niekalki milimietraŭ. Sustreć jaje možna ŭ roznych častkach śvietu: u Mižziemnym mory i Atłantyčnym akijanie, a taksama kala bierahoŭ Japonii, Panamy i Brazilii.
U łabaratornych umovach heta maleńkaja mieduza tearetyčna zdolnaja žyć viečna. Adnak heta nie aznačaje, što jana całkam nieŭsprymalnaja da śmierci. U dzikaj pryrodzie žyćcio mieduzy moža skončycca značna bolš prazaična — naprykład, kali jaje źjeść drapiežnik.
U śviecie pryznanyja vosiem vidaŭ rodu Turritopsis, adnak pakul tolki ŭ Turritopsis dohrnii vyjavili takuju niezvyčajnuju zdolnaść viartacca da maładoj stadyi raźvićcia.