«Padlašša niedaacenienaje novymi emihrantami». Biełarus stvaraje fotaprajekt, pryśviečany akanicam chat na polskim pamiežžy

Amal kožnyja vychadnyja Siarhiej Piechcieraŭ jedzie ciahnikom z Varšavy da Biełastoka, a paśla pierasadžvajecca na rovar, kab prajechacca pa vioskach Padlašša. Usio dziela taho, kab sfatahrafavać vokny i akanicy chat, što stajać na polska-biełaruskaj miažy. U jaho archivie ŭžo bolš za sotniu takich akanic. Vydańnie Most daviedałasia ŭ Siarhieja, navošta jamu hetyja kadry.

Siarhiej. Fota ź jaho asabistaha archiva

«Jak biełarus adčuvaju adkaznaść za toje, što na miažy pabudavali płot»

Zimoj Siarhiej padaŭ dakumienty na mižnarodnuju abaronu — padčas razhladu spravy pakidać Polšču nielha. Biełarusa heta nie zasmuciła: jon viedaŭ, što na Padlaššy zachavałasia staraja draŭlanaja architektura, adroznaja ad toj, jakuju možna pabačyć u inšych častkach krainy, ale častkova padobnaja da biełaruskaj. Viedaŭ Siarhiej i pra «Krainu adčynienych akanic» — vioski, jakija pryvablivajuć turystaŭ malaŭničymi fasadami.

«Vyrašyŭ, što chaču abjechać usio Padlašša — tym samym ja sublimuju niedachop majoj rodnaj vioski, pryrody. Plus chacieŭ zrabić štości karysnaje dla hetaha rehijonu, bo jak biełarus troški adčuvaju adkaznaść za toje, što na miažy pabudavali płot i z-za hetaha [polski] turystyčny biznes pajšoŭ uniz», — kaža Siarhiej.

Fota z padarožža Siarhieja. Krynica: trip.akanicy.pl

Mužčynu zasmučała, što turysty abirajuć hory abo mora, ale nie źviartajuć uvahi na pamiežny rehijon.

«Tam jość, što pahladzieć: zubry, pušča z adzinym lesam, jaki ŭvachodzić u śpis JUNESKA, sapraŭdy cikavyja vioski z dobrazyčlivymi ludźmi, jakija mohuć pačastavać hrušami», — tłumačyć svaju zacikaŭlenaść Padlaššam Siarhiej.

Śpis viosak braŭ ź dziaržaŭnaha rejestra

Spačatku biełarus chacieŭ prosta bližej paznajomicca z rehijonam. Ale paśla prydumaŭ sabie misiju — zrabić ekśpiedycyju pa akanicach. Čym bolš jon pahłyblaŭsia ŭ temu viaskovych padlašskich chat, tym macniej maštabavałasia ideja budučaha prajekta.

«Spačatku z sajta dziaržaŭnaha rejestra braŭ śpis viosak, paśla kožnuju ź ich prahladaŭ na Google Maps. Akazałasia, što bolš za 300 viosak majuć padobnyja akanicy. Mnie stała cikava: jakich typaŭ i koleraŭ jany byvajuć, u jakim stanie damy», — kaža Siarhiej.

Fota z padarožža Siarhieja. Krynica: trip.akanicy.pl

Dva miesiacy ŭ jaho pajšło na toje, kab prahladzieć zdymki viosak na Google Maps. Kožnuju z chat z akanicami Siarhiej fiksavaŭ i ŭnosiŭ u śpiecyjalnuju tablicu. A z nadychodam ciapła pierajšoŭ da niepasrednaha ździajśnieńnia ekśpiedycyj.

«Pa sutnaści, ja zrabiŭ dźvie vialikija vandroŭki. Pieršuju — anłajn, a druhuju — fizična, bo mnie chočacca prajechacca amal usiudy», — uśmichajecca surazmoŭca.

«Usio, bolš nie pajedu»

Pierad pajezdkaj małady čałaviek raspracoŭvaje maršrut — imkniecca za adnu pajezdku achapić jak maha bolš viosak. Praces nie chutki, bo treba ŭličvać raskład ciahnikoŭ, ramont daroh i stan trasy — heta zajmaje ŭ Siarhieja kala hadziny.

Paśla, čaściej za ŭsio ŭ vychadnyja, biełarus dabirajecca z Varšavy da Biełastoka abo Siedlec ciahnikom. Užo adtul, u zaležnaści ad maršrutu, rovaram abo rehijanalnym ciahnikom jedzie da patrebnych punktaŭ. Za niekalki miesiacaŭ pracy nad prajektam małady čałaviek paśpieŭ zrabić 14 ekśpiedycyj.

«Dźvie ź ich zrabiŭ na mašynie, bo, kali jedzieš rovaram, vielmi važna paśpieć na ciahnik. Ale na Padlaššy jość vioski, dzie vielmi šmat damoŭ — ja prosta razumieŭ, što mnie nie chopić času».

Fota z padarožža Siarhieja. Krynica: trip.akanicy.pl

Spačatku biełarus płanavaŭ maršruty na 50‑60 kiłamietraŭ, ale paźniej ich praciahłaść pavialičyłasia da 100 kiłamietraŭ.

«Byvaje, što, kab dabracca da viosak, treba jechać praź les — i tam zamiest darohi piasok. Jechać vielmi ciažka, stamlaješsia. Taksama heta rehijon, dzie nie zaŭsiody byvaje internet. Pryjazdžaješ na čyhunku i dumaješ: «Usio, bolš nie pajedu», — pryznajecca surazmoŭca.

Fota z padarožža Siarhieja. Krynica: trip.akanicy.pl

«Mianie natchniaje historyja Napaleona Ordy»

Abaviazkovaja ŭmova kožnaha padarožža Siarhieja — sfatahrafavać damy z akanicami.

«Mianie natchniaje historyja Napaleona Ordy, jaki jeździŭ i malavaŭ zamki dy falvarki. U peŭny momant ja padumaŭ: a čym ja horšy? Bo, kali niešta stvaraješ, cikaviej žyć», — razvažaje jon.

Z kožnaha padarožža małady čałaviek robić asobny anłajn-albom — tudy traplajuć zdymki akanic, ahulnyja krajavidy viosak i pryroda Padlašša.

«Pa kožnym domie ŭ mianie jość adznačanaja łakacyja, zdymak z Google Maps i zdymak, jaki zrabiŭ ja. Paśla płanuju kłasifikavać chaty pa kolerach akanic, kab hieahrafična možna było zrazumieć, jaki majstar nad imi pracavaŭ».

Fota z padarožža Siarhieja. Krynica: trip.akanicy.pl

Padčas padarožžaŭ zdarajucca niečakanaści. Časam byvaje, što chatu ŭžo źnieśli abo ŭładalniki zamiest aryhinalnych akanic pastavili bolš sučasnyja. Ale pryjemnyja siurpryzy taksama byvajuć.

«Pryjazdžaješ u viosku i bačyš, što akanicy dabudavali. I tak u kožnaj vandroŭcy: pryvožu na 10‑15 zdymkaŭ bolš, čym płanavaŭ. Tamu historyja z akanicami — žyvaja», — kaža Siarhiej.

«Dakładna prajechaŭ bolš za pałovu z taho, što płanavaŭ»

Siarhiej viadzie śpiecyjalny vizualizavany ŭlik viosak s akanicami. Analizujučy jaho, biełarus pryjšoŭ da vysnovy, što bolš za ŭsio takija chaty skancentravanyja ŭ zonie pamiž Biełaviežskaj puščaj i Bielskam-Padlašskim.

Pakul maładzion nie paśpieŭ naviedać Suvałkski rehijon, ale maje nadzieju dajechać i tudy. U płanach — jašče dźvie vandroŭki pa 100 kiłamietraŭ.

«Ja dakładna ŭžo prajechaŭ bolš za pałovu z taho, što płanavaŭ. Kali zdymkami zapaŭniaju bazu z danymi, dumaju, jak kłasna ja skataŭsia», — kaža Siarhiej.

Kančatkova ekśpiedycyi skončacca ŭ listapadzie — paśla jeździć na rovary budzie niazručna.

Siarhiej. Fota ź jaho asabistaha archiva

«Padlašša niedaacenienaje novymi emihrantami»

Prajekt Siarhieja na hetym nie zakryjecca. Biełarus płanuje stvaryć śpiecyjalnuju anłajn-mapu z maršrutami i zdymkami dla padarožnikaŭ, dzie paznačanaja infarmacyja budzie dublavacca na polskaj, biełaruskaj i ŭkrainskaj movach.

Druhaja častka prajekta budzie realizavanaja afłajn — Siarhiej choča vydać albom z fotazdymkami padlašskich akanic. U zbornik jon taksama płanuje dadać infahrafiku.

«U albomie nie chaču rabić anijakich vysnoŭ, a prosta chaču pakazać, jak było raniej, jak ciapier i što čakaje ŭ budučyni», — dadaje Siarhiej.

Razvažajučy pra los nievialikich miastečak, jon pryhadvaje rodnuju viosku ŭ Homielskaj vobłaści. Kali Siarhiej byŭ jašče padletkam, jana jašče žyła, ale imkliva źnikła ciaham piaci hadoŭ.

«I ja vielmi ciešusia, što historyja Padlašša žyvaja, što ludzi nadalej nabyvajuć tut chaty, a niekatoryja budujuć na hetym biznes — chaciełasia b heta zachavać. Liču, što rehijon pakul troški niedaacenieny novymi emihrantami, spadziajusia, jany taksama daviedajucca pra historyju Padlašša».

Kamientary da artykuła