Biełarusam stali radziej vydavać DNŽ u ES. Chto, kudy i navošta źjazdžaŭ u 2025 hodzie

U 2025 hodzie biełarusy atrymali ŭ krainach Jeŭrasajuza kala 148 tysiač pieršasnych dazvołaŭ na pražyvańnie. Heta na 15,5% mienš, čym hodam raniej, i bolš čym udvaja mienš za rekordny pakaźnik 2022 hoda.

Pry hetym amal dzieviać ź dziesiaci dazvołaŭ pa-raniejšamu vydaje Polšča, a bolšaść atrymalnikaŭ — ludzi pracazdolnaha ŭzrostu. «Biełsat» vyvučyŭ novyja źviestki Eurostat i pahladzieŭ, kudy źjazdžajuć biełarusy, ź jakich pryčynaŭ i chto atrymlivaje pieršyja dakumienty dla pražyvańnia ŭ ES.

U statystycy Eurostat «pieršasny dazvoł na pražyvańnie» — heta dakumient, jaki ŭpieršyniu daje prava znachodzicca ŭ krainie ES nie mienš za try miesiacy. U hetuju katehoryju mohuć uvachodzić nie tolki DNŽ, ale i niekatoryja doŭhaterminovyja vizy dy inšyja mihracyjnyja dakumienty.

Padaŭžeńni dazvołaŭ nie ŭličvajucca, tamu kolkaść vydadzienych dakumientaŭ nielha ličyć kolkaściu ludziej, jakija źjechali ź Biełarusi.

Biełarusy atrymlivajuć mienš DNŽ druhi hod zapar

U 2025 hodzie hramadzianam Biełarusi vydali 147 558 pieršasnych dazvołaŭ na pražyvańnie ŭ krainach Jeŭraźviazu. U 2024 hodzie ich było 174 712. Takim čynam, za hod pakaźnik źniziŭsia na 27 154, abo na 15,5 %.

Heta druhi hod źnižeńnia zapar. U 2022 hodzie biełarusam vydali rekordnyja 311 516 pieršasnych dazvołaŭ, u 2023‑m — 281 503, u 2024‑m — 174 712.

U paraŭnańni ź pikam 2022 hoda pakaźnik skaraciŭsia ŭžo na 52,6 %. Pry hetym jon usio jašče značna vyšejšy, čym da palityčnaha kryzisu i masavaj emihracyi paśla prezidenckich vybaraŭ 2020 hoda.

95% — Polšča i Litva

Hałoŭnym napramkam biełaruskaj mihracyi zastajecca Polšča. U 2025 hodzie jana vydała hramadzianam Biełarusi 128 468 pieršasnych dazvołaŭ — 87,1% ad usich dazvołaŭ u ES. Na druhim miescy Litva — 11 857. Razam na hetyja dźvie krainy prypadaje 95,1% usich dazvołaŭ.

U astatnich krainach ličby značna mienšyja: Hiermanija vydała 1466 dazvołaŭ, Ispanija — 1407, Kipr — 546, Italija — 535, Niderłandy — 380, Partuhalija — 356, Francyja — 352, Łatvija — 324.

Amal usio źnižeńnie ŭ 2025 hodzie taksama prypała na Polšču i Litvu. U Polščy kolkaść dazvołaŭ skaraciłasia sa 151 116 da 128 468 — na 15 %, u Litvie — z 15 812 da 11 857, abo na 25 %. Razam hetyja dźvie krainy vydali na 26 603 dazvoły mienš, čym hodam raniej, — heta kala 98% ahulnaha źnižeńnia ŭ ES.

U inšych krainach takoha padzieńnia nie było. Hiermanija vydała na 4% bolš dazvołaŭ, čym hodam raniej, Ispanija zastałasia praktyčna na raniejšym uzroŭni, a ŭ Italii ich kolkaść vyrasła prykładna na 21%.

Bolš za pałovu źjazdžajuć pracavać

Hałoŭnaj pryčynaj atrymańnia pieršaha dazvołu na pražyvańnie zastajecca praca.

U 2025 hodzie na pracoŭnych padstavach biełarusam vydali 83 574 dazvoły — 56,6% ad ahulnaj kolkaści.

Jašče 51 533 dazvoły, abo 34,9%, byli vydadzienyja z «inšych pryčynaŭ». Na siamiejnych padstavach vydadziena 8102 dazvoły — 5,5%, dla vučoby — 4349, abo 2,9%.

Dla paraŭnańnia, siarod usich hramadzianaŭ krainaŭ pa-za ES struktura prykmietna adroźnivajecca. U 2024 hodzie praca była padstavaj prykładna dla 32% usich pieršych dazvołaŭ u Jeŭraźviazie, siamja — dla 27%, vučoba — dla 16 %. U biełarusaŭ dola pracoŭnych dazvołaŭ była istotna vyšejšaja — 55,2%.

Za hod kolkaść pracoŭnych dazvołaŭ dla biełarusaŭ skaraciłasia prykładna na 13 %. U 2024 hodzie ich było 96 506 — amal na 13 tysiač bolš.

Jašče macniej u adnosnym vyražeńni skaraciłasia kolkaść dazvołaŭ dla vučoby — z 5437 da 4349, abo na 20 %. Katehoryja «inšyja pryčyny» źmienšyłasia z 66 039 da 51 533 — prykładna na 22 %.

Adzinaj bujnoj katehoryjaj, jakaja vyrasła, akazałasia siamiejnaja mihracyja. U 2024 hodzie na siamiejnych padstavach biełarusam vydali 6730 pieršasnych dazvołaŭ, u 2025‑m — užo 8102. Rost skłaŭ 20,4 %.

Padstavy prykmietna adroźnivajucca i ŭ zaležnaści ad krainy. U dvuch hałoŭnych napramkach biełaruskaj mihracyi pieravažaje praca. U Polščy na pracoŭnych padstavach vydali 71 541 dazvoł, u Litvie — 9395.

U Niamieččynie, Ispanii i Italii značna bolšuju rolu adyhryvaje siamiejnaja mihracyja. U Hiermanii na siamiejnych padstavach vydali 647 dazvołaŭ suprać 442 pracoŭnych, u Ispanii — 672 suprać 498, u Italii — 269 suprać 30.

Dźvie traciny atrymalnikaŭ — mužčyny

Siarod biełarusaŭ, jakija atrymali pieršyja dazvoły na pražyvańnie ŭ JEZ u 2025 hodzie, prykmietna pieravažajuć mužčyny. Na ich prypała 96 117 dazvołaŭ — 65,1%. Žančynam vydali 51 432 — 34,9%. Jašče ŭ dzieviaci vypadkach poł u statystycy nie paznačany.

Pieravaha mužčynaŭ za hod krychu pavialičyłasia. U 2024 hodzie dola mužčynaŭ składała kala 64 %, žančyn — kala 36 %.

Hodam raniej asabliva prykmietnym byŭ razryŭ u dźviuch hałoŭnych krainach biełaruskaj mihracyi. U Polščy mužčyny składali 62,4 % atrymalnikaŭ pieršasnych dazvołaŭ, a ŭ Litvie — adrazu 86,5 %. U Niamieččynie, Ispanii i Italii, naadvarot, siarod atrymalnikaŭ pieravažali žančyny.

Amal čatyry ź piaci — ad 20 da 59 hadoŭ

Uzrostavaja struktura za hod amal nie źmianiłasia. Asnoŭnaja masa atrymalnikaŭ — biełarusy pracazdolnaha ŭzrostu: u 2025 hodzie 78,8 % usich pieršasnych dazvołaŭ atrymali ludzi va ŭzroście ad 20 da 59 hadoŭ. Hodam raniej ich dola była praktyčna takoj ža — 78,7 %.

Samaja šmatlikaja ŭzrostavaja hrupa — 35—39 hadoŭ: na jaje prypała 14,5 % usich dazvołaŭ. U cełym amal 40 % dakumientaŭ atrymali biełarusy va ŭzroście ad 30 da 44 hadoŭ.

Na dziaciej i maładych ludziej da 20 hadoŭ prypała kala 15 % dazvołaŭ, a na ludziej starejšych za 65 hadoŭ — mienš za 3 %.

Kolki biełarusaŭ źjechali z krainy paśla 2020 hoda

Dakładna acanić maštaby emihracyi paśla 2020 hoda niemahčyma, a roznyja krynicy nazyvajuć ad 200 da 600 tysiač čałaviek.

U materyjałach Parłamienckaj asamblei Rady Jeŭropy i Freedom House pryvodzilisia acenki ŭ 200—500 tysiač čałaviek. Sacyjołah Hienadź Koršunaŭ na padstavie adkrytych źviestak za 2020—2024 hady aceńvaŭ kolkaść tych, chto źjechaŭ, u 500—600 tysiač, abo kala 6—7 % nasielnictva Biełarusi.

Biełaruskija ŭłady taksama nazyvali roznyja ličby. Mikałaj Karpiankoŭ u 2023 hodzie kazaŭ prykładna pra 350 tysiač tych, chto źjechaŭ i «nie padtrymlivaje» ŭładu, a MUS paviedamlała pra bolš jak 200 tysiač čałaviek, jakija pakinuli krainu tolki za 2021—2022 hady.

Pry hetym źnižeńnie kolkaści pieršasnych dazvołaŭ u JEZ nie aznačaje, što biełarusy pačali viartacca dadomu: Eurostat uličvaje novyja dazvoły, a nie ŭsich biełarusaŭ, jakija ŭžo žyvuć u Jeŭraźviazie.

Kamientary da artykuła