Štučny intelekt rašyŭ zadaču Naŭje—Stoksa, jakuju ludzi nie mahli razhadać 90 hadoŭ. Historyja, adnak, abiarnułasia skandałam
Kampanija OpenAI abviaściła pra rašeńnie adnoj ź siami «Zadač tysiačahodździa», jakaja apisvaje pavodziny viazkich vadkaściej i hazaŭ. Adnak za maštabnym technałahičnym praryvam chavajecca skandał ź imaviernym pryŭłaščvańniem čarnavikoŭ matematykaŭ karparatyŭnaj niejrasietkaj.
Raŭnańni Naŭje—Stoksa apisvajuć turbulentnaść i chaatyčny ruch płyniaŭ. Štučny intelekt dakazaŭ, što pry peŭnych umovach hetyja formuły vydajuć fizična niemahčymy vynik. Fota: OpenAI
Kali my nazirajem za płyńniu raki, zavichreńniami dymu abo prahnazujem ruch cykłonaŭ, my abapirajemsia na raŭnańni Naŭje—Stoksa. Hetaja matematyčnaja madel, sfarmulavanaja ŭ pačatku XIX stahodździa, apisvaje pavodziny viazkich vadkaściej i hazaŭ.
Niahledziačy na štodzionnaje vykarystańnie hetych formuł u aeradynamicy i klimatałohii, matematyki amal stahodździe nie mahli dakazać ich absalutnuju ŭniviersalnaść. Prablema isnavańnia i hładkaści rašeńniaŭ raŭnańniaŭ uvajšła ŭ śpis siami «Zadač tysiačahodździa», za razhadku kožnaj ź jakich Instytut Kłeja pryznačyŭ premiju ŭ miljon dalaraŭ.
Jak paviedamlaje vydańnie The New York Times, kampanija OpenAI aficyjna zajaviła pra vyrašeńnie hetaj histaryčnaj zadačy. Karparacyja kinuła na šturm matematyčnaj prablemy hrupoŭku z 10 tysiač aŭtanomnych ahientaŭ štučnaha intelektu, kiravanych novaj unutranaj madellu, jakaja značna pieraŭzychodzić niadaŭna pradstaŭlenuju GPT-6 Astra.
Vynik daśledavańnia akazaŭsia paradaksalnym. Štučny intelekt rašyŭ zadaču praz abviaržeńnie: jon dakazaŭ, što raŭnańni pracujuć nie zaŭsiody, i znajšoŭ umovy, pry jakich jany łamajucca. Ałharytm zmadelavaŭ situacyju, kali vadkaść za kaniečny čas dasiahaje biaskoncaj chutkaści (što supiarečyć zakonam fiziki), abvierhnuŭšy hipotezu pra ŭniviersalnaść matematyčnaj madeli. Jak adznačaje vydańnie Science, hety praryŭ kaštavaŭ kala 10 miljonaŭ dalaraŭ. Za 88 hadzin bieśpierapynnaj pracy niejrasietkavyja ahienty abmianialisia tryma miljonami paviedamleńniaŭ i zhienieravali 130 miljardaŭ tokienaŭ. OpenAI abviaściła, što nie pretenduje na miljonny pryz ad Instytuta Kłeja.
Ci moža niejrasietka padhladać rašeńni ŭ karystalnikaŭ
Tryumf OpenAI adrazu vyklikaŭ sumnievy ŭ jaho samastojnaści. Vydańnie The Verge źviartaje ŭvahu na hučny skandał, jaki vybuchnuŭ za dzień da aficyjnaha pres-relizu karparacyi. Matematyk ź Ńju-Jorkskaha ŭniviersiteta Trystan Bakmajstar i daśledčyk kampanii Anthropic Levient Alpiohe na praciahu apošniaha hoda intensiŭna pracavali nad hetaj ža prablemaj.
U svaich pošukach jany vykarystoŭvali instrumient Codex, jaki naležyć OpenAI. U kancy žniŭnia navukoŭcy zdoleli znajści rašeńnie dla rodnasnych uraŭnieńniaŭ Ejlera i pačali pierakładać dokaz sa śpiecyfičnaj mašynnaj movy ŭ farmat, zrazumieły dla akademičnaj supolnaści.
3 vieraśnia Bakmajstar napisaŭ list kiraŭnictvu OpenAI, paviedamiŭšy pra chutkuju publikacyju praryŭnoha daśledavańnia, čarnaviki jakoha navukoŭcy zachoŭvali ŭ sistemach karparacyi. Pavodle infarmacyi Bi-Bi-Si, mienavita paśla hetaha lista OpenAI skancentravała svaju vyličalnuju mahutnaść na zadačy Naŭje—Stoksa. Bakmajstar naŭprost spytaŭ u pradstaŭnikoŭ kampanii, ci mieła ich novaja madel dostup da pryvatnych siesij u Codex, adnak nie atrymaŭ vyraznaha adkazu.
Aficyjna OpenAI zajaŭlaje, što nie vykarystoŭvała kankretnych karystalnickich danych naŭmysna. Razam z tym u błohu kampanii pryznajecca: abiaźličanaja infarmacyja ad pracy matematykaŭ ź ich praduktami mahła być pahłynutaja madellu padčas navučańnia. Pradstaŭnik OpenAI Siebaśćian Bubiek adchiliŭ abvinavačvańni ŭ płahijacie, zajaviŭšy, što kančatkovyja dokazy mašyny i ludziej istotna adroźnivajucca.
Čamu vyrašeńnie takich zadač štučnym intelektam škodnaje
Niezaležna ad taho, ci mieła niejrasietka dostup da čarnavikoŭ, sam fakt rašeńnia Zadačy tysiačahodździa za troje sutak stavić pad sumnieŭ tradycyjnyja padychody ŭ matematycy. Brytanskaja The Guardian zaŭvažaje, što niezaležnyja daśledčyki pazbaŭlenyja dostupu da vyličalnych mahutnaściej koštam dziasiatki miljonaŭ dalaraŭ, tamu kankuravać z karparatyŭnymi siervierami stanovicca niemahčyma.
Adzin z najvydatniejšych matematykaŭ sučasnaści Terens Taa apisaŭ hety kryzis praz trapnuju mietafaru. Pavodle jaho słoŭ, kaštoŭnaść składanych zadač palahaje ŭ samim pracesie ich rašeńnia, jaki raźvivaje čałaviečy rozum.
«Heta ŭsio roŭna što chadzić u trenažornuju zału z metaj padniać vahu sto razoŭ, — adznačaje prafiesar. — Ciapier ža ŠI vyrašaje pytańni, nie zdabyvajučy ź ich nijakaj kaštoŭnaści. Heta jak mieć mašyny, jakija buduć padymać za vas štanhu».
Na dumku navukoŭca, kali ałharytmy pačnuć vyrašać samyja składanyja prablemy ź minimalnym umiašańniem čałavieka, heta moža pryvieści da pasłableńnia fundamientalnaha razumieńnia matematyki samimi ludźmi.