Na Forumie Astrožskich u Kijevie abmierkavali prablemy biełarusaŭ va Ukrainie
Byli taksama abmierkavanyja zachady, jakija robiacca, kab vypravić situacyju i navošta ŭvohule Ukrainie biełarusy.
Alina Hieraščanka, Maryja Animija i Aryna Koršunava na Forumie kniazioŭ Astrožskich 18 vieraśnia, Ukraina. Fota: Biełsat
Hałoŭnaja prablema biełarusaŭ va Ukrainie — heta dyskryminacyja, pryjšli da vysnovy ŭdzielniki Forumu kniazioŭ Astrožskich na dyskusii «Biełarusy va Ukrainie: sajuźniki, zamiežniki ci supolnaść biez vyznačanaha statusu?» ŭ Kijevie 18 vieraśnia. Jany abmierkavali zachady, jakija robiacca, kab vypravić situacyju i navošta ŭvohule Ukrainie biełarusy, piša Biełsat.
U dyskusii pryniali ŭdzieł prahramny dyrektar Centru hramadzianskich svabod Uładzimir Javorski; pradstaŭnica fondu «Bajsoł», aktyvistka, vałanciorka Maryja Animija; dyrektar dabračynnaha fondu «Ludina i pravo» Barys Zacharaŭ, a taksama suzasnavalnica hramadskaj inicyjatyvy «Dzieja.Kijeŭ», vałanciorka Aryna Koršunava. Anłajn padklučaŭsia deputat Viarchoŭnaj Rady Ukrainy, staršynia Čarnamorskaha forumu pa biaśpiecy Alaksiej Hančarenka.
Ź jakimi prablemami biełarusy sutykajucca čaściej za ŭsio?
Pavodle prysutnych na dyskusii, va Ukrainie inšaziemcy ahułam sutykajucca z dyskryminacyjaj, u pryvatnaści heta tyčycca lehalizacyi i atrymańnia roznych dakumientaŭ.
Pradstaŭnica «Bajsoł» adznačyła, što najčaściej biełarusy, jakija nie vajujuć, źviartajucca ŭ arhanizacyju mienavita z prablemaj lehalizacyi. Jana źviarnuła ŭvahu na pastanovu Kabinieta Ministraŭ Ukrainy №141, zhodna ź jakoj zamiežniki da 4 žniŭnia musili abnavić časovyja dazvoły na žycharstva. Zrabić heta možna tolki z pašpartam, a ŭ niekatorych biełarusaŭ termin dziejańnia dakumienta skončyŭsia. Takim čynam, hetyja ludzi ličacca nielehałami.
«To-bok što im rabić? Kali ŭ Biełaruś viartacca, to ŭsie my viedajem, što budzie. Tut zastavacca nielehałami biez pracy, biez rachunka, biez mahčymaści źjechać kudyści za miažu? Heta vialikaja prablema. Heta samaje častaje pytańnie, jakoje nam zadajuć. Adkazu na jaho ŭ nas niama. Tamu my čakajem, kali niejkija zakonaprajekty zapracujuć, kali niešta novaje prymuć, ale ludziej heta nijak nie abaraniaje mienavita ciapier», — padkreśliła Maryja Animija.
Na druhim miescy prablema z bankaŭskimi rachunkami — paśla pačatku poŭnamaštabnaj vajny va Ukrainie Nacbank krainy zabaraniŭ bankam absłuhoŭvać biełarusaŭ i rasiejcaŭ.
«Ty nie maješ mahčymaści adkryć rachunak, zarablać hrošy, pracavać, układvać hrošy va ŭkrainskuju ekanomiku, što było b vielmi dobra. Ludzi ŭvieś čas źviartajucca: moža, niešta źmianiłasia, moža, niešta adkryłasia, ale nie. Tamu heta top z usich pytańniaŭ, jakija prychodziać u naš fond. Ja ciapier nie kažu pra vajskoŭcaŭ, bo tam jość svaje niuansy», — skazała Maryja Animija.
Dla vajskoŭcaŭ mohuć pryniać dobryja źmieny
Uładzimir Javorski raskazaŭ pra padrabiaznaści ŭkrainskaha zakonaprajekta №15585 «Ab uniasieńni źmianieńniaŭ u niekatoryja zakony Ukrainy adnosna ŭdakładnieńnia pravavoha statusu zamiežnikaŭ i asob biez hramadzianstva, jakija prymajuć udzieł u abaronie terytaryjalnaj cełasnaści i niedatykalnaści Ukrainy».
«Ja, akramia Centru hramadzianskich svabod, jašče pradstaŭlaju hramadskuju arhanizacyju «Łanka», jakaja zajmajecca reabilitacyjaj vajskovych, vieteranaŭ. I ŭłasna ŭ hetaj arhanizacyi ŭźnikła ideja rabić hety zakonaprajekt davoli daŭno, tamu što my sustrakalisia z mnohimi vypadkami dyskryminacyi», — skazaŭ Javorski.
Pavodle jaho, zakonaprajekt prapanuje šerah rečaŭ dla vajskoŭcaŭ i ichnych siemjaŭ. Siarod ich — pamianšeńnie terminaŭ pa lehalizacyi va Ukrainie. Jašče ŭpieršyniu va Ukrainie stvarajecca takoje paniaćcie jak prajazny dakumient dla zamiežnikaŭ. Heta dapamahło b tym, chto nie maje dziejnaha pašpartu.
«Ciapier my patrabujem, kab tam byŭ prosta rejestr, vypiska z rejestra, jak adzin dakumient, jaki patrebny dla taho, kab atrymać ułasna lehalizacyju, — skazaŭ Javorski. — U pryncypie my chacieli b značna bolšaha. I pamiž pieršym i druhim čytańniem u parłamiencie, kali jany buduć, možna budzie sprabavać ustaŭlać tudy jašče dobryja normy».
Pry hetym zakonaprajekt nie vyrašaje pytańniaŭ z bankaŭskimi rachunkami. Na dumku Javorskaha, heta ŭvohule niezakonna:
«Hetyja rečy, jakija Nacbank uvioŭ, mohuć uvodzicca tolki ŭ dačynieńni da hramadzian krainy-ahresara. Biełaruś nikoli nie pryznavałasia krainaj-ahresaram jurydyčna».
Navat u dačynieńni da rasiejcaŭ takaja miera nie apraŭdanaja, miarkuje jon, i treba pravodzić indyvidualnyja pravierki, ci možna adkryvać rachunak čałavieku.
Ahułam, na jaho dumku, Ukrainie brakuje sistemnaj palityki adnosna inšaziemcaŭ.
«Biaźmiežža, jakoje pryvodzić da takich žachlivych vypadkaŭ, jak z Vasilom Vieramiejčykam»
Barys Zacharaŭ adznačaje, što jość mnostva prablem, jakija źviazanyja z dyskryminacyjaj mienavita pa hramadzianstvie. Heta datyčyć i biełarusaŭ, i rasiejcaŭ.
«Nie moža być dyskryminacyi pa hramadzianstvie, mohuć być hramadzianie dziaržavy-ahresara, jakija vajujuć za Ukrainu, padtrymlivajuć Ukrainu. Tamu vyklučna pavinien być indyvidualny padychod.
Z punktu hledžańnia biaśpieki, viadoma, jak skazaŭ spadar Uładzimir, kali jość padstavy dla pravierki, pravierka pavinna być praviedzienaja. Ale ŭsie hetyja rečy pavinny adbyvacca absalutna prazrysta i ŭ adpaviednaści z zakanadaŭstvam, jakoha ŭ nas u hetym sensie niama faktyčna. U nas prosta biaźmiežža, jakoje pryvodzić da takich žachlivych vypadkaŭ, jak z Vasilom Vieramiejčykam (były bajec pałka Kalinoŭskaha, jaki ciapier za kratami ŭ Biełarusi)», — padkreśliŭ Zacharaŭ.
Jon adznačyŭ, što biełarusy, jakija žyvuć va Ukrainie — heta pieravažna ci tyja, chto vajujuć za Ukrainu, ci tyja, chto vystupajuć suprać mienskich uładaŭ i taksama padtrymlivajuć Ukrainu.
«Im treba skazać prosta «za našu i vašu svabodu» i dać mahčymaść intehravacca va ŭkrainskaje hramadstva, kab razam z nami abaraniacca ad ahresii paśla źmianić režym u samoj Biełarusi», — dadaŭ Barys Zacharaŭ.
Aryna Koršunava, jakaja vałancioryła va Ukrainie ad pačatku poŭnamaštabnaj ahresii Rasii, padziakavała ŭsim, chto pracuje nad tym, kab palepšyć umovy dla biełarusaŭ va Ukrainie:
«Ekzistencyjny kryzis paśla pramovaŭ papiarednich, moža, u kahości nastaŭ, ale ja, žyvučy tut, bačačy pazityŭnyja źmieny, dziakuju vam».
Jana adznačyła, što Ukrainie patrebnyja ludzi, i pa ŭłasnych znajomych jana bačyć, što jość tyja, chto dumajuć, jak pryjechać va Ukrainu i zrabić štości na jaje karyść.
«Razumieju, što heta adzinkavyja historyi, ale tym nie mieniej. Moža być, paśla takoj uvahi da forumu ŭ hetym hodzie možam spadziavacca, što palityčnaja vola budzie skiravanaja ŭ hety bok, i biełarusam spraścicca pracedura ŭjezdu siudy, i, moža być, niešta źmienicca z rachunkami, tamu što biez rachunkaŭ, jak skazali dziaŭčaty, vielmi časta ciažka ŭkładacca ŭ ekanomiku, a navošta my tut, kali nie dla ekanomiki i niejkaj adbudovy?», — reziumavała Aryna Koršunava.