Biełaruska prajektavała mietro ŭ Minsku, a zaraz adkazvaje za stancyi ŭ Ńju-Jorku
Kali vy jeździli pa Zialonałužskaj linii staličnaha mietro, to amal što zavočna znajomyja z hierainiaj hetaha tekstu — jana była ŭ kamandzie, jakaja prajektavała novyja stancyi. Ciapier Viera žyvie ŭ Ńju-Jorku i ŭžo dva hady pracuje ŭ miascovym mietrapalitenie jak architekturny lid.
Źleva — pieršy vyjezd Viery na budoŭli mietro jak architektarki ŭ 2016 hodzie, sprava — vyjezd na budoŭli ŭ Ńju-Jorku, ZŠA, 2026 hod. Fota: asabisty archiŭ
Biełaruska raskazała «Lusterku» pra svaju pracu, ofis na Manchetenie, toje, ci šmat pacukoŭ na stancyjach mietro i čamu jaje kalehi ŭ zachapleńni ad minskaha mietrapalitena.
«Mała jakija kampanii ŭ Ńju-Jorku mohuć toje, što my rabili ŭ Minsku»
Historyja Viery jak architektarki pačałasia, kali ŭ 17 hadoŭ jana pastupiła ŭ BNTU na architekturu i pierajechała ŭ Minsk. Pra vybar prafiesii 29‑hadovaja biełaruska zhadvaje z uśmieškaj: u padletkavym uzroście ŭvohule chacieła stać vialikaj chareohrafkaj.
— Ale mianie maci spyniła i skazała: «Viera, ja nie chaču spansavać usio tvajo žyćcio, tamu vybiery sabie jakuju-niebudź bolš surjoznuju śpiecyjalnaść», — raskazvaje jana. — A ŭ mianie mama vielmi kreatyŭny čałaviek, dyzajnierka-madeljerka žanočaha adzieńnia. Tamu ja ź dziacinstva lubiła pracavać ź lakałami, maci mianie vučyła hetamu. Praz heta kreatyŭny i techničny baki pačynali razam pracavać u hałavie — i tak ja vybrała architekturu, bo tam taksama spałučajecca i mastactva, i techničnaść.
Vučoba ŭ BNTU padabałasia, ale chaciełasia bolšaha — na trecim kursie biełaruska pasprabavała ŭładkavacca ŭ «Minskmietraprajekt». Na toj momant jaje navyki byli bolš tearetyčnymi, tamu studentka šukała praktyku.
— Jany tady skazali: «Dzietačka, ty takaja junaja, idzi jašče vučysia, my nikoli nie brali studentaŭ na pracu». I ja pajšła — pracavała ŭ architekturnaj majsterni na Kramarenku (Viktar Kramarenka — biełaruski architektar, aŭtar prajekta Nacyjanalnaj biblijateki, kinateatra «Maskva» ŭ Minsku, stancyi mietro «Traktarny zavod» i nie tolki), — uspaminaje surazmoŭca. — Na apošnim kursie, kali treba było dumać pra raźmierkavańnie, ja znoŭ pryjšła ŭ «Minskmietraprajekt»: «Pamiatajecie mianie?» I jany mianie ŭziali na vučebnuju praktyku, a potym uziali i na raźmierkavańnie — tak pačaŭsia moj šlach u śfiery mietro, transpartnaj architektury.
Źleva — Viera ŭ ofisie «Minskmietraprajekta» ŭ 2016 hodzie, kali jašče spałučała pracu z vučobaj. Sprava — užo dypłamavanaja architektarka, 2018 hod. Fota: asabisty archiŭ
Tak u 21 hod Viera pačała pracavać u dosyć vuzkaj i nišavaj architekturnaj śfiery, jakaja vielmi padabałasia: u tunelach i mietro jana bačyła niešta tajamničaje. Pahłyblacca ŭ śfieru było cikava, natchniała prajektavańnie novych stancyj, jakim tady jakraz zajmaŭsia «Mietraprajekt».
— My raspracoŭvali novuju liniju: ja była ŭ kamandzie, jakaja pracavała nad stancyjami «Kavalskaja Słabada», «Vakzalnaja», «Jubilejnaja płošča», «Bahuševiča», «Aeradromnaja», — raskazvaje biełaruska. — Bolš za ŭsio ja pracavała nad «Aeradromnaj». Tam my rabili kłasny BIM-prajekt, kali ŭsia stancyja zroblena jak infarmacyjnaja madel u 3D, usie sistemy, usie kamunikacyi pieraplatajucca. Heta vielmi vysoki ŭzrovień prajektavańnia. Tady ja hetaha nie razumieła, nie caniła, nakolki my krutyja rečy tam rabili. Zabiahajučy napierad: u Ńju-Jorku ja pabačyła, što mała jakija miascovyja kampanii mohuć toje, što my rabili ŭ Minsku dziesiać hadoŭ tamu. Chacia tut vielmi kruty ŭzrovień.
Za šeść hadoŭ pracy na «Minskmietraprajekcie» Viera vyrasła da architektara druhoj katehoryi — i ŭ 2021 hodzie atrymała zaprašeńnie ad maskoŭskaj kampanii «Masinžprajekt».
— Heta było jak pavyšeńnie: i ŭ sensie zarobku, i ŭ płanie bolš cikavych prajektaŭ, — raskazvaje jana. — Tam byŭ vialiki transpartny chab, vuzieł ź niekalkich stancyj, i my pačali nad im pracavać. Ale tam ja zastavałasia tolki da 2022-ha.
«Voś tak u šeść viečara ja vyjšła na vulicu ŭžo biez pracy»
U 2022 hodzie Viera zadumałasia pra pierajezd — a ŭ ZŠA jakraz žyli rodnyja, i tamu vybar paŭ na hetuju krainu. Tak biełaruska pierabrałasia ŭ Ńju-Jork — i pačała novy etap svajho žyćcia.
— Napačatku było niaprosta. Ja vučyła movu, bo pryjechała nie vielmi padrychtavanaja, nie razmaŭlała svabodna na anhlijskaj. Pieršyja paŭhady ŭ mianie było pa try škoły anhlijskaj na dzień: jak fułtajm. Paralelna ja rabiła dakumienty, papierki — i praz paŭhady znajšła pracu dyzajnierkaj interjera i mebli, — uspaminaje surazmoŭca.
Ale da mietro tady jašče było daloka: nie chapała prafiesijnaj leksiki, nie było zvyčki da miascovaj sistemy vyličeńniaŭ (u ZŠA nie karystajucca zvykłaj nam mietryčnaj sistemaj).
— Heta było samaje składanaje, bo ja pracuju ź sistemaj vymiareńniaŭ. I tamu pieršaja praca mnie z hetym vielmi dapamahła. My pracavali ź italjanskaj meblaj, jakaja prajektujecca i robicca ŭ santymietrach, mietrach, milimietrach, a ja ź joj rabiła interjery na amierykanski rynak. Tamu mnie treba było hetuju jeŭrapiejskuju kuchniu, kabinieciki, šafki, šufladački — usio heta pieravieści ŭ cali (adna cala — 2,54 sm), — raskazvaje jana. — Za hod tam vyvučyła, jak afarmlajucca čarciažy ŭ Štatach, čym adroźnivajucca. Pakolki ŭ mianie ŭžo byŭ vialiki bahaž viedaŭ, prychodziłasia pieravučvać siabie, pieranieści ŭsio na novyja praviły, novuju movu, novuju sistemu vymiareńnia.
Viera padčas pracy dyzajnierkaj interjeraŭ i kuchań, 2023 hod, Ńju-Jork, ZŠA. Źleva — vyjezd na zamiery ŭ Manchetenie, sprava — praca ŭ ofisie. Fota: asabisty archiŭ
Praz hod na pieršaj pracy zdaryłasia niečakanaje. Usio było jak u kino, zhadvaje Viera. U zvyčajny pracoŭny dzień supracoŭnikaŭ zaprasili ŭ kanfierenc-zału za hadzinu da kanca pracoŭnaha dnia — i bolš ničoha nie patłumačyli.
— I tut haspadary kampanii kažuć: «My bankroty, z zaŭtrašniaha dnia vy biespracoŭnyja, a ŭvieś budynak i ŭsio, što ŭ im, naležyć banku», — uspaminaje jana. — Ja staju i nie razumieju, što heta za prykoł. Bolš za 100 čałaviek u kampanii! Nie tolki my dyzajniery, tam była vytvorčaść, IT-siektar, pradažniki. Adny isteryčna pačynajuć śmiajacca, druhija pačynajuć płakać, bo ŭ ludziej kredyty na dom, dzieci. I voś tak u šeść viečara ja vyjšła na vulicu ŭžo biez pracy.
Potym biełaruska padałasia na dapamohu pa biespracoŭi, jakuju joj płacili šeść miesiacaŭ, bo Viera straciła pracu nie pa svajoj vinie. Suma nie kampiensavała ŭsie vydatki, asabliva dla Ńju-Jorka, ale stała dobraj padtrymkaj, dadaje biełaruska. A taksama dazvoliła joj narešcie pačać šukać pracu, blizkuju da architektury i mietro, — tak surazmoŭca stała adpraŭlać reziume, partfolia ŭ roznyja architekturnyja kampanii.
— Było cikava, moža, ja budu chmaračosy prajektavać, u Ńju-Jorku ž usio ŭ škle, u bietonie, — raskazvaje Viera. — A paralelna vučyłasia ŭ ńju-jorkskim pryvatnym kaledžy, jaki rychtuje architektaraŭ i inžynieraŭ. U ich jość biaspłatnaja prahrama dla emihrantaŭ z profilnymi dypłomami inšych krain. Ty sam vybiraješ kłasy, znajomišsia, tabie dapamahajuć rychtavacca da hutarak. Byli navat kłasy pra toje, jak pracavać ź sindromam samazvanca, bo heta samaja vialikaja prablema va ŭsich, chto sfarmavaŭsia jak śpiecyjalist u svajoj krainie i pierajechaŭ u novuju, — raskazvaje biełaruska.
Viera ŭ Ńju-Jorku padčas pošukaŭ pracy. Fota: asabisty archiŭ
Praŭda, pieršy dośvied hutarak byŭ nie vielmi stanoŭčy, kaža Viera. Sprava ŭ tym, što ŭ ZŠA, kab pracavać architektaram, treba licenzija — bieź jaje čałaviek moža być asistentam architektara, dyzajnieram ci architekturnym lidam, ale z prypiskaj, što jon nielicenzavany. U surazmoŭcy takoha paśviedčańnia pakul niama, u tym liku praź biurakratyčnyja ciažkaści: kab paćvierdzić svaju adukacyju, joj treba, kab BNTU dasłaŭ napramuju ŭ Ministerstva adukacyi štata Ńju-Jork paćviardžeńnie. Ale biełaruskaja VNU zrabić heta nie moža praz ułasnyja praviły.
Chacia Viera moža atrymać licenziju ŭ inšym štacie, dzie inšyja pratakoły, dla hetaha taksama treba adpracavać minimum dva hady pad licenzavanym architektaram i zdać niekalki ekzamienaŭ. Usio heta adterminoŭvaje atrymańnie zapavietnaha dakumienta.
Bieź jaho ž vychodzić dziŭnaja situacyja: dośvied biełaruski bahaty i cikavy, ale pretendavać jana moža na pasady, dla jakich jon praźmierny. Tamu napačatku i było šmat admoŭ: biełaruscy pisali, što jana «zanadta overkvalifajd».
«Siadzieli i razhladali majo partfolia z adkrytymi ratami»
Niahledziačy na heta, Viera praciahvała pošuki — i pabačyła vakansii ŭ MTA (Metropolitan Transportation Authority, dziaržaŭnaje transpartnaje ahienctva, jakoje kiruje mietro, aŭtobusami i pryharadnymi ciahnikami ŭ Ńju-Jorku i jaho vakolicach). Tam nabirali hrupu architektaraŭ, ad asistenta da licenzavanych śpiecyjalistaŭ roznych uzroŭniaŭ. Dasłała reziume adrazu na ŭsie vakansii i navat paśpieła zabyć — a praz dva miesiacy atrymała na poštu list.
— Čytaju: «Vybačajcie, vas nie vybrali na takuju-ta pazicyju ad MTA». Dumaju: «Dziakuj, choć adkazali», bo šmat jakija kampanii ihnorać. Na nastupny dzień prychodzić druhi list — prysłali aficyjnuju prapanovu pryjści na hutarku! To bok na adnu pazicyju admovili, na inšuju — zaprasili, — tłumačyć biełaruska. — Ja pačała chucieńka rychtavacca sa svaim repietytaram. U mianie byŭ adzin dzień i noč, kab pasprabavać urazić na nie svajoj movie takuju bujnuju kampaniju.
Pačatak pracy Viery ŭ MTA: źleva — pieršy miesiac na novym miescy, sprava — pieršaja inśpiekcyja, 2024 hod. Fota: asabisty archiŭ
Na toj momant, zhadvaje Viera, jana navat dakładna nie viedała, što budzie rabić. Padałasia, bo pabačyła słovy «architektar» i «mietro». I padumała: «Davajcie pasprabujem».
— Prychodžu ŭ budynak u centry Manchetena, na Uoł-stryt. Majo pieršaje ŭražańnie, nibyta Ministerstva mahii ŭ «Hary Potery», dzie ŭsie z čamadančykami zabiahajuć. Usie surjoznyja, u halštukach, kašulach. I ja, takaja samazvanka, pryjšła, — dzielicca jana dumkami ŭ toj momant. — Mianie prapuścili, sfatahrafavali, aformili. Prychodžu na intervju, pakazvaju reziume i partfolia. Jany bačać, što heta paŭnavartasnaja śpiecyjalistka, jakaja stolki ŭsiaho prajektavała, stancyi ŭ Minsku, Maskvie — da ich jašče nikoli nie prychodzili ludzi z dośviedam pracy ź mietro. Plus ja raźbirałasia ŭ samych novych prahramach, jak Revit (prafiesijnaja prahrama dla infarmacyjnaha madelavańnia budynkaŭ. — Zaŭv. red.). Jany byli vielmi ździŭlenyja, kali pakazvała minskaje mietro, čarciažy, siadzieli i razhladali majo partfolia z adkrytymi ratami. A mianie taki honar raśpiraŭ za minskuju kamandu prajekciroŭščykaŭ u «Minskmietraprajekcie»! Jany skazali, što heta vielmi kłasna, «my chočam hety novy podych, novy pohlad, novyja idei, kab zrabić stancyi Ńju-Jorka lepšymi».
Kali Viera dadała, što jašče prachodzić prahramu pierapadrychtoŭki ŭ miascovym kaledžy, sumnievaŭ na jaje kont nie zastałosia. Padčas hutarki joj adrazu dali zrazumieć, što ŭsio dobra i ź joj źviažucca, chacia sama biełaruska vieryła ŭ heta nie da kanca.
— Vyjšła adtul i adrazu pajšła ŭ bar, bo byŭ taki stres, usio kałaciłasia. Mnie treba było adśviatkavać sam fakt, što ja spraviłasia, zdoleła prajści intervju. Ja jašče nie viedała, ci mianie vybieruć, ale ja hodna prajšła jaho. Praz dva dni mnie patelefanavaŭ HR i skazaŭ: «Vinšujem, vas vybrali», — dzielicca jana. — Ja prosta skakała i viščeła! Ja vielmi chacieła pracavać ź mietro, bo mietro — heta maja luboŭ i straść. Heta było realna ščaście. A potym mianie nakryŭ strach: heta pamyłka, nie viedaju, čamu mianie vybrali, zaraz jany patelefanujuć i skažuć, što nasamreč nie biaruć. Byli takija emacyjnyja amierykanskija horki.
Viera padčas inśpiekcyj u ńju-jorkskim mietro, 2025 hod. Fota: asabisty archiŭ
Na momancie ŭładkavańnia (heta było dva hady tamu) znoŭ uźnikła pytańnie licenzii: bieź jaje Viery prapanavali tolki pazicyju asistentki architektara. Biełaruska biez vahańniaŭ pahadziłasia i hatovaja była vyjści choć zaŭtra. Na spravie atrymałasia nie tak chutka — spačatku byli ŭnutranyja pravierki.
— Mnie zdavałasia, nibyta ja ŭładkoŭvajusia ŭ FBR, a nie ŭ MTA. Pytalisia šmat usiaho, usie dakumienty treba padrychtavać, chto ty, što ty, jaki bekhraŭnd, dzie prajektavała. Źbirali šmat infarmacyi pra maju prafiesijnuju dziejnaść. Praviarali moj dypłom. Darečy, moj dypłom bakałaŭra ŭ BNTU acanili tut jak mahistraturu ŭ śfiery architektury pa kryteryjach Amieryki, bo my vučylisia tady šeść hadoŭ, — raskazvaje jana.
«Pacuki — heta častka ńju-jorkskaj vizitnaj kartki»
U MTA pasada Viery farmalna hučała jak «asistentka architektara», ale nasamreč jaje ŭziali jak architekturnaha lida — to bok kiraŭnicu prajektaŭ z boku stancyi. Asnoŭnaje adroźnieńnie ad pracy ŭ Minsku — kali tut surazmoŭca stvarała płany novych stancyj mietro, ciapier jaje zadača — padtrymać pracu mietro.
— Jamu tut bolš za 100 hadoŭ, jano realna staroje. I niama čaho chavać, prablem staje. Ńju-jorkskaje mietro — vielmi dobraje schovišča dla biazdomnych padčas zimy, naprykład, — kaža jana. — Pacuki — heta častka ńju-jorkskaj vizitnaj kartki. U mietro časta brudna, smurod. Nie ŭsie rajony adnolkava biaśpiečnyja. Heta taksama ŭpłyvaje: u jakim rajonie znachodzicca stancyja, takoje tam asiarodździe. Darečy, čym bolš jana pryvabnaja, tym chutčej heta bolš turystyčnaje miesca. Chacia, jak raskazvajuć ludzi, jakija tut naradzilisia, «heta čystaje, idealnaje mietro ŭ paraŭnańni z tym, što było 20 hadoŭ tamu».
Sama Viera bolš źviartaje ŭvahu na mietro jak na strukturu, na toje, jak šmat jamu hadoŭ, jak naładžana praca. Toje, što tam brudna, cikavić biełarusku ŭ apošniuju čarhu.
— Ja chadžu z adkrytym rotam i dumaju, nakolki heta było zaprajektavana: miljon linij, jakija pieraplatajucca (nasamreč linij 36, a stancyj 500, «miljon» tut vobrazna), ciahniki chodziać dakładna, — adznačaje jana. — Taksama praz toje, što horad składajecca z vyspaŭ, navokał hruntavyja vody, padziemnyja i naziemnyja tuneli pieraplatajucca. Taksama tut mietro niehłybokaj zakładki. U Minsku my zvykli da hłybokich stancyj, bo było bolš mahčymaściaŭ vyryć katłavan, zrabić stancyju i zakapać. Tut ty nie možaš prosta raskałupać paŭ-Bradvieja, niešta zrabić. Praz heta stancyi vielmi nahravajucca letam i pramiarzajuć zimoj. U vyniku niemahčyma dychać, vientylacyi niedastatkova, bo stancyi staryja i pry budavańni 100 hadoŭ tamu nie było praduhledžana stolki šmat inšych halinak i taki vialiki trafik.
«Mnie rajać zvykać, bo heta nie Minsk»
Praz takuju asablivaść miascovaha mietro asnoŭnaja zadača supracoŭnikaŭ MTA — padtrymlivać stancyi ŭ dziejnym stanie i abnaŭlać ich, kab daciahvacca da sučasnych normaŭ.
— Naprykład, ja rabiła revju (ahlady. — Zaŭv. red.), praviarała, pisała kamientaryi, znachodziła pamyłki ŭ čarciažach, jakija nam dasyłali. Praviarała pasažyrapatoki, cyrkulacyju, jak heta ŭpłyvaje, kali my zakryvajem adnyja schody, ci možam adkryć druhija, — apisvaje žančyna svaju pracu. — Mietro Ńju-Jorka pracuje 24/7, heta žyvy arhanizm. Jano nie moža spynicca, my nie možam zakryć stancyju, kab jaje adramantavać. I ty nibyta robiš apieracyju na adkrytym sercy. Naprykład, šmat na jakich stancyjach zaraz my sprabujem ukaranić lifty, eskałatary ci novyja schody, kab jany adpaviadali novym normam, kab zabiaśpiečyć ludziej z dadatkovymi patrebami.
Źleva — pracoŭny dzień Viery ŭ ofisie na Manchetenie, sprava — vid z voknaŭ ofisa, 2026 hod. Fota: asabisty archiŭ
Na novym miescy pryniaty i inšy padychod. Naprykład, spačatku biełaruska aburałasia, čamu nielha zamianić schody całkam, a nie ramantavać praloty, ci niaŭžo składana vyrašyć pytańnie abłuplenaj farby.
— Tady mnie rajać zvykać, bo heta nie Minsk (śmiajecca). Mnie kaža kaleha: «Viera, heta staroje, ale ŭsio jašče funkcyjanalnaje». Hety adkaz rastłumačvaje ŭvieś padychod u ńju-jorkskim mietro, — kaža jana. — Tamu i ja tut pačała hladzieć na funkcyjanalnaść, toje, što možna zachavać. Ale estetyka dla mianie ŭsio jašče važnaja. U kamandzie ja zmaharka za pryhažość, źviartaju ŭvahu na drobiazi, kab usio vyhladała pryvabna i čysta. Ja časta prapanuju dadać dekaratyŭnyja rašeńni, padabrać koler, kab prastora była bolš utulnaj. Sprabuju danieści hety padychod.
Zaraz Viera pracuje nad 60 roznymi prajektami. Jany byvajuć roznyja pa temach i maštabach: ad adnych maleńkich schodaŭ, jakija treba całkam pierarabić, ci lifta, jaki treba dadać na staruju stancyju, da pracy sa źniešnimi partniorami. Siarod hetaha niama prajektavańnia novych častak mietro (zaraz u Ńju-Jorku budujucca try novyja stancyi, ale na hety prajekt Vieru nie pryznačyli), ale surazmoŭca sumavała tolki napačatku. Potym jana atrymała źniešni prajekt — i jon apynuŭsia nie mienš cikavym.
— Taki typ zadač źviazany sa źniešniaj zabudovaj. Naprykład, na Manchetenie šmat chmaračosaŭ. Kali budujecca novy i traplaje ŭ prastoru našych stancyj, my pavinny ź imi supracoŭničać. Jany abjadnoŭvajuć vychady z našymi stancyjami ci staviać svaje fundamienty i zabirajuć našy pamiaškańni. My pačynajem abmiarkoŭvać i tarhavacca. Tady jany robiać novuju sistemu kandycyjanavańnia ci dajuć nam novyja pamiaškańni, a my za heta dazvalajem vykarystać našu prastoru, — pryvodzić prykład śpiecyjalistka. — U takich prajektach ja znajomlusia z sučasnaj architekturaj chmaračosaŭ, pradstaŭlaju mietro, abaraniaju stancyju, pasažyraŭ i piersanał. Heta cikavy miks, dzie šmat čamu vučyšsia. Bačyš, jak ludzi viaduć pieramovy, jakija jany technična padkavanyja. Mnie heta vielmi cikava, i ja prašu kiraŭnictva davać mnie takija prajekty z vonkavymi budynkami. Bo, chacia vielmi sumuju pa prajektavańni, pačała ruchacca ŭ kirunku pradžekt-mieniedžmientu i płanuju raźvivacca tudy.
Inśpiekcyja ŭ ńju-jorkskim mietro, ZŠA, 2026 hod. Fota: asabisty archiŭ
«Vyhladaju surjozna, chadžu z čarciažami, usio fatahrafuju, zapisvaju, bolš maŭču i słuchaju»
Bolšuju častku času biełaruska pravodzić u ofisie na Manchetenie, hrafik — z vaśmi ranicy da čatyroch viečara. Ale biez vyjezdaŭ na stancyi nie abychodzicca: kab pracavać ź mietro, treba bačyć, što ŭ im adbyvajecca.
— Ja lublu pracu na vyjezdach, bo ty lepš ujaŭlaješ abjomy. U Minsku ja, byvała, rabiła pamyłki ŭ čarciažach, a potym na budoŭli bačyła kiłamietrovuju bałku i dumała: «Jak ja mahła jaje tak zaprajektavać?» — uspaminaje jana žartaŭliva. — Kali ja jezdžu na vyjezdy ŭ Ńju-Jorku, apranaju biełuju kasku, kamizelku i śpiecyjalnyja čaraviki. Nie tak šmat dziaŭčat pracuje na budoŭli ci ŭ mietro, tamu mianie adrazu zapaminajuć. Ja vyhladaju surjozna, chadžu z čarciažami, usio fatahrafuju, zapisvaju, bolš maŭču i słuchaju. Jany navat nazyvali mianie Lady Boss napačatku (śmiajecca). Nasamreč, jak emihrantka ź sindromam samazvanca, ja słuchaju, bo nie zaŭsiody ŭsio razumieju praz roznyja akcenty i chutkuju razmovu. Pierad tym jak niešta skazać, usio abdumvaju ŭ hałavie. Jany dumajuć, što ja važnaja i dziełavaja, a ja sprabuju ŭsio zrazumieć.
Pry hetym seksizmu ŭ svoj bok Viera nie zaŭvažała, chacia dva hady tamu była ŭ kalektyvie pieršaj žančynaj-architektarkaj siarod 15 mužčyn. Paźniej, praz hod, pryjšli jašče try.
— Usie my majem rozny pohlad, roznyja relihii i nacyjanalnaści, i pry hetym my adna kamanda. Heta vielmi dapamahaje i natchniaje. Kalehi mianie padtrymlivali: ablapili pracoŭnaje miesca stykierami z paradami i novymi słovami, — dzielicca surazmoŭca.
Nie było pytańniaŭ i na budoŭli, praciahvaje jana. Ni razu śpiecyjalistka nie adčuvała peŭnaj pabłažlivaści, nibyta jana jak žančyna nie zdolnaja spravicca sa svajoj zadačaj.
Viera padčas inśpiekcyj u ńju-jorkskim mietro, 2026 hod. Fota: asabisty archiŭ
— Biełaruskaja pracoŭnaja škoła vychavała adkaznych i pracavitych rabotnikaŭ, i heta tut vielmi cenicca. Kalehi kažuć, što ja rablu navat bolš, čym treba, — raskazvaje Viera. — A voś u Biełarusi na budoŭli ja zaŭvažała ŭvahu seksisckaha charaktaru. Kali ja pačała pracavać u 20 ź niečym hadoŭ i prychodziła na budoŭlu ŭkazvać na pamyłki, mianie nie zaŭsiody ŭsprymali jak surjoznuju śpiecyjalistku. Zvyčajnyja pracaŭniki mahli kidać słoŭcy ci śviścieć uśled.
Časam prychodzicca pracavać nočču, praciahvaje surazmoŭca. Pakolki mietro pracuje kruhłyja sutki, umiešvacca ŭ jaho žyćciadziejnaść možna tolki tady, kali pasažyraŭ mienš za ŭsio.
— Naprykład, kab pravieryć novy lift na vodapranikalnaść, my robim sprej-test: raspylajem vadu. Nie možam heta rabić, kali pasažyry chodziać, tamu płanujem heta na noč. Tady, kali zakryvajem častku stancyi konusami, ludziej nie tak šmat i niama prablem, — kaža Viera i ŭdakładniaje, što ŭsie pierapracoŭki i vychady nočču apłočvajucca asobna. — Ci kab pravieryć kraj płatformy, my pavinny spuskacca na puci. Spynić ciahniki na dziesiać chvilin tut dniom — heta drama, tamu taksama lepš rabić heta nočču.
Praŭda, takija načnyja źmieny brać nie abaviazkova — ale amierykanskaje dasiahalnictva im vielmi spryjaje, dadaje biełaruska. Da taho ž žyćcio ŭ Ńju-Jorku darahoje, ale chočacca pavyšać uzrovień žyćcia, vandravać. Tamu i biareš zvyšpracu, tłumačyć śpiecyjalistka.
— Ńju-Jork, napeŭna, samy darahi horad u śviecie, asabliva arenda žylla, — kanstatuje Viera. — Moj zarobak uvachodzić u katehoryju siaredniaha: pakolki ŭ mianie nie było dośviedu ŭ ńju-jorkskim mietro, mnie prapanavali nižni dyjapazon zarobku, i heta spraviadliva. Paśla dvuch hadoŭ ja mahu jaho pavyšać. Kali atrymaju licenziju i moj podpis budzie kaštavać hrošaj, zarobak pavysicca jašče bolš. A pakul ja traplaju ŭ samuju niavyhadnuju katehoryju: u mianie niama bieniefitaŭ, padatki vysokija, a zarobak nie taki vialiki. Tyja, chto zarablaje bolš za 200 tysiač u hod, taksama nie majuć bieniefitaŭ, ale ich hrošy dazvalajuć kamfortna žyć. Samaje ŭraźlivaje źviano — ludzi ź siarednim zarobkam ad 70 da 100 tysiač.
Viera na starejšaj i zaraz zakinutaj stancyi ńju-jorkskaha mietro City Hall, 2026 hod. Fota: asabisty archiŭ
«Moža, ja jašče zmahu papracavać na biełaruskaje mietro?»
Praca ŭ mietro Ńju-Jorka vielmi natchnialnaja i cikavaja, dzielicca Viera. Prajektavaŭšy mietro ŭ Minsku, Maskvie i ciapier u ZŠA, jana pabačyła, nakolki roznym jano moža być.
— Mianie vielmi natchniaje, kali sistemy składanyja. Natchniaje, kali šmat śpiecyjalistaŭ pracujuć, i asabliva, kali ty datyčny da hetaha. Tut šmat čelendžaŭ: treba spałučyć usie sistemy razam, padumać pra prastoru, interjer, pra ŭsie kamunikacyi, jak heta ŭsio pieraplatajecca ŭ adnym miescy i stvaraje taki žyvy arhanizm, transpartny chab, — kaža jana. — Taksama vielmi natchniaje, što ja mahu svoj biełaruski bekhraŭnd prymianić i paŭpłyvać na niejkija drobnyja rečy. Navat vyraŭniać rašotki na adnoj ściency ŭ paradak i zrabić heta estetyčna — mnie zdajecca, heta ŭžo niejkaja pieramoha.
Što tyčycca płanaŭ, tut Viera nie zahadvaje daloka. Pakul što asnoŭnaje — taja samaja licenzija. Što budzie dalej — nieviadoma. Z adnaho boku, razumieje, što čym daŭžej pražyvie ŭ ZŠA, tym składaniej budzie potym pierajazdžać: u lubym miescy z časam puskaješ karani. Ź inšaha, sum pa minskim mietro nikudy nie padzieŭsia:
— Časam łaŭlu siabie na dumcy: moža, ja sapraŭdy jašče zmahu papracavać na biełaruskaje mietro? U mianie ŭvohule była mara stać aŭtarkaj stancyi ŭ minskim mietro. Ja nie paśpieła jaje realizavać, bo skončyła pracavać raniej. I hetaja mara — jašče nie zakryty hieštalt. Moža, kaliści ja viarnusia, užo darosłaj žančynaj, ci navat piensijnaha ŭzrostu, zmahu praktykavać architekturu i zrabić heta. Tamu nie chaču budavać strohich płanaŭ na budučyniu. Žyćcio vielmi cikavaje, nie viedaješ, kudy jano ciabie zaviadzie.