Udary pa stali. Jak rasijskija rakiety razburyli najvažniejšuju dla Ukrainy mietałurhičnuju industryju
Stal — najvažniejšy kampanient dla vajskovaha abstalavańnia, a taksama dla vytvorčaści ŭkryćciaŭ i adnaŭleńnia mnostva budynkaŭ, paškodžanych Rasijaj.
Jak i tysiačy inšych žycharoŭ Zaparožža, Dzianis Maksiška šmat hadoŭ pracuje na raźmieščanym u hetym horadzie mietałurhičnym zavodzie «Zaparožstal». Na praciahu niekalkich pakaleńniaŭ heta pradpryjemstva było najbujniejšym i najvažniejšym pracadaŭcam u horadzie, piša Bi-bi-si.
Ale ciapier, paśla niekalkich rasijskich rakietnych udaraŭ, heta serca bolš nie bjecca. Čatyry ataki — dźvie ŭ žniŭni i dźvie ŭ vieraśni — spynili pracu vielizarnaha zavoda, dzie pracujuć 8,5 tysiačy čałaviek, na niavyznačany termin.
«Usio abstalavańnie praktyčna całkam źniščana. Voknaŭ nie zastałosia, a ŭ dachach — dzirki. Domiennyja piečy praktyčna razburany», — tłumačyć Maksiška.
Pavodle słoŭ apieracyjnaha dyrektara «Zaparožstali» Alaksandra Miranienki, Rasija vypuściła pa zavodzie 17 rakiet. Zahinuli vosiem supracoŭnikaŭ, 31 čałaviek atrymaŭ ranieńni.
«Ciapier my rasčyščajem abłomki i sprabujem spłanavać adnaŭleńnie», — skazaŭ Miranienka Bi-bi-si.
Ale pakul niama nijakaj upeŭnienaści ŭ tym, što «Zaparožstal» kali-niebudź znoŭ zmoža pracavać.
Kampanija pa źniščeńni haliny
Sistematyčnaja rasijskaja kampanija ŭdaraŭ pa ŭkrainskich mietałurhičnych pradpryjemstvach pačałasia ŭ žniŭni. Na siońniašni momant rakiety paškodzili ŭsie zavody, niekatoryja — pa niekalki razoŭ. Heta klučavy siektar ukrainskaj ekanomiki, i jon ujaŭlaje saboj vyhadnuju cel dla Rasii.
Da pačatku poŭnamaštabnaha ŭvarvańnia ŭ 2022 hodzie na mietałurhičnuju i zdabyŭnuju pramysłovaść prypadała kala 10% VUP Ukrainy i prykładna tracina ekspartu krainy. Tut pracavali bolš za 500 tysiač čałaviek, a z hetaj halinoj tak ci inakš było źviazana kala 8% usich pracoŭnych miescaŭ va Ukrainie.
Jak kaža Miranienka, praź niadaŭnija rasijskija ataki industryja spyniłasia, i ciapier jaje ŭkład u VUP krainy «vierahodna, nabližajecca da nula».
Da niadaŭniaha času jaho kampanija była najbujniejšym va Ukrainie vytvorcam stali i čyhunu, ale ciapier usie jaje mietałurhičnyja zavody nie pracujuć.
«Vidavočna, što jany sprabujuć spynić ukrainskuju ekanomiku i zrabić tak, kab Ukraina nie mahła atrymlivać hrošy ad ekspartu za miažu, nie mahła płacić padatki i zarobki, kab jaje harady nie mahli žyć i ŭ ludziej nie było pracy, — kaža Miranienka. — Pakul hetyja ich namahańni byli vielmi efiektyŭnymi».
Što heta moža aznačać dla ekanomiki i krainy
Škoda, naniesienaja mietałurhičnaj industryi, moža mieć razburalnyja nastupstvy dla ekanomiki Ukrainy i jaje hramadstva.
Da taho, jak u 2014 hodzie pačałosia ŭzbrojenaje supraćstajańnie z Rasijaj, jakoje pryviało da straty častki važnych pramysłovych rajonaŭ na ŭschodzie krainy, va Ukrainie było 12 mietałurhičnych zavodaŭ.
Da 2018 hoda ich zastałosia tolki dzieviać, a ŭ 2025-m, paśla troch hadoŭ poŭnamaštabnaj vajny, hetaja kolkaść skaraciłasia da šaści. Siarod stračanych pradpryjemstvaŭ byli «Azoŭstal» i Maryupalski mietałurhičny kambinat imia Iljiča ŭ Maryupali.
Siarod haradoŭ, jakija cierpiać ad apošnich rasijskich abstrełaŭ, jość i rodny dla prezidenta Uładzimira Zialenskaha Kryvy Roh.
25 vieraśnia najbujniejšaje mietałurhičnaje pradpryjemstva Ukrainy «ArsiełorMitał Kryvy Roh» (byłaja «Kryvarožstal») abviaściła, što nie moža pracavać paśla pastajannych udaraŭ, jakija praciahvalisia piać tydniaŭ. Pry hetym zavod adznačyŭ mužnaść svaich supracoŭnikaŭ, piaciora ź jakich zahinuli.
Kiraŭnik Savieta abarony Kryvoha Roha Alaksandr Viłkuł vystupiŭ z ekstranym zvarotam da žycharoŭ horada, u jakim zajaviŭ pra «vielmi surjozny ŭdar», nastupstvy jakoha zakranuć daloka nie tolki niekalki tysiač supracoŭnikaŭ zavoda.
Situacyja, pryznaŭ jon, vielmi surjoznaja.
«Heta padatki ŭ biudžet hramady. I heta nie prosta abstraktnyja ličby. Usie my razumiejem — heta srodki na zarobki biudžetnikaŭ, na ŭtrymańnie haradskoj infrastruktury, ramont trub i kacielniaŭ, heta hrošy na dziciačyja sady, sacyjalnuju śfieru i mnohaje inšaje», — skazaŭ jon.
Jak kaža Stanisłaŭ Zinčanka, kiraŭnik kijeŭskaj kansałtynhavaj kampanii GMK Center, padatki mietałurhičnych kampanij zabiaśpiečvali ad 30% da 70% dachodaŭ miascovych biudžetaŭ u haradach, dzie znachodziacca hetyja pradpryjemstvy.
«Inšymi słovami, ad hetych kampanij zaležyć fizičnaje vyžyvańnie haradoŭ, — skazaŭ jon Bi-bi-si. — Heta katastrafičnaja prablema dla ekanomiki Ukrainy. Da vajny mietałurhičnaja i zdabyŭnaja pramysłovaść była klučavoj. Jana zaŭsiody była najbujniejšym inviestaram u ekanomiku, u siarednim układajučy dva-try miljardy dalaraŭ u hod».
«Śmiarotnaja łatareja»
Kali mietałurhičnyja pradpryjemstvy buduć zastavacca zakrytymi, pracu mohuć stracić sotni tysiač ludziej, što pryviadzie da chval mihracyi, nastupstvy jakich adčujuć daloka za miežami Ukrainy, papiaredžvaje Zinčanka.
«Nabližajecca humanitarnaja katastrofa», — kaža jon.
Kaniec mietałurhičnaj haliny taksama budzie mieć nadzvyčaj ciažkija nastupstvy dla abaronnych mahčymaściaŭ Ukrainy i jaje adnaŭleńnia.
Stal — najvažniejšy kampanient dla vajennaha abstalavańnia, a taksama dla vytvorčaści ŭkryćciaŭ i adnaŭleńnia mnostva budynkaŭ, paškodžanych Rasijaj.
Mienavita hetym Maskva sprabuje apraŭdać svaje ŭdary pa mietałurhičnych pradpryjemstvach. Jana śćviardžaje, što zavody ŭ Zaparožžy i Kryvym Rozie vyrablali ŭzbrajeńnie.
«My pasprabavali znoŭ zapuścić «Zaparožstal». My zapuścili pieč i pracavali 10 hadzin, pakul nie adbyŭsia čarhovy pavietrany ŭdar», — skazaŭ padčas kanfierencyi ŭ Kijevie Alaksandr Vadoviz z kampanii «Mietinviest».
Jon dadaŭ, što z-za niavyznačanaści pakul niama sensu tracić srodki na adnaŭleńnie zavodaŭ.
Ale navat kali vytvorčaść udasca zapuścić, ukrainskija mietałurhičnyja zavody jašče nie chutka zmohuć viarnucca da zvyčajnaj pracy.
Rasijskija ŭdary pa čyhunkach zrabili pieravozku ich pradukcyi niebiaśpiečnaj i składanaj spravaj. A ŭdary pa partach pieratvaryli ekspart u śmiarotnuju łatareju.
«Party faktyčna zabłakavanyja, — kaža Miranienka. — Kožnaje sudna moža być atakavana, i šancy 50 na 50 — albo atrymajecca, albo nie».
Prablemy Ukrainy taksama mohuć pahoršyć kvoty na impart stali, uviedzienyja Jeŭrapiejskim sajuzam 1 lipienia.
Ale supracoŭnik «Zaparožstali» Dzianis Maksiška nie hublaje aptymizmu.
Jaho kalehi imknucca znoŭ ažyvić zavod, rasčyščajučy abłomki i sprabujučy adramantavać usio, što jašče možna adramantavać.
«Heta toje samaje, što vajskoŭcy robiać u akopach. Zvyčajnyja ludzi zmahajucca, jak sałdaty, za toje, kab zavod žyŭ», — zaklučaje jon.