Našy ŭsie: historyja biełaruskaha mastactva, novy kanon

20.03.2012 / 19:18

Siarhiej Mikulevič

Siarhiej Chareŭski pajšoŭ na ryzyku: vybar sta tvoraŭ zaŭždy sprečny.

Lavon Tarasevič. Biez nazvy. Pałatno, alej. 1986.

Mścisłaŭ Dabužynski. «Viciebsk». 1919. Papiera, hrafitny j kalarovy ałoŭki, akvarel; 22,8ch28,4 sm. Dziaržaŭnaja Traćciakoŭskaja halereja, Maskva.

Jaŭhien Žak. «Pjero». 1921. Alej, chołst. 115 x 76 sm. Nacyjanalny muziej, Varšava.

U.Straminski. «Sonca ŭ zapluščanych vačach». 1948. Alej, pałatno; 73 x 61 sm. Nacyjanalny muzej, Varšava.

Maj Dancyh. «Moj horad staražytny, małady». 1972. Alej, pałatno. Nacyjanalny mastacki muziej, Minsk.

Michaś Ramaniuk. «Kabieta na hanku». 1970-ja. Z pryvatnaha zboru, Minsk.

Abram Manievič. «Hieta». 1923. Pałatno, alej. Bruklinski muzej, ZŠA.

A.Mališeŭski. «Stary Minsk». 1965. Alej, kardon. Ułasnaść siamji mastaka.

Zianon Paźniak. «Horad junactva majho». 1965. Z alboma «Minsk», 1967.

Siarhiej Chareŭski pajšoŭ na ryzyku: vybar sta tvoraŭ zaŭždy sprečny.

Kniha Siarhieja Chareŭskaha «Sto tvoraŭ XX stahodździa. Narysy pa historyi mastactva i architektury Biełarusi najnoŭšaha času» atrymała premiju «Załataja litara». Hetaja kniha pisałasia mnoha hadoŭ. Pieršyja jaje častki drukavalisia ŭ «Našaj Nivie» ŭ 1990-ja, niekatoryja artykuły jość u błohu aŭtara. U siońniašnim 400-staronkavym vyhladzie ź ilustratyŭnym dadatkam i navukova-daviedačnym aparatam kniha moža być padručnikam pa historyi biełaruskaha mastactva. Moža jana być i dapamožnikam pa historyi XX stahodździa — vyznačalnaha dla biełarusaŭ času, kali nacyja afarmlałasia palityčna i zdabyvała dziaržaŭnaść.

Aŭtar nadaje vialikuju ŭvahu histaryčnym abstavinam stvareńnia karcin, fota i architekturnych abjektaŭ.

Daznajomsia, naprykład, što mastak Illa Repin pierapisvaŭsia z eks-staršynioj urada BNR Jazepam Varonkam, što stvaralnik epachalnaha pałatna «Minsk. 3 Lipienia» Valancin Vołkaŭ u časie vajny malavaŭ partrety niamieckich administrataraŭ, što draŭlany Skaryna Hlebava — heta nasamreč Kupała ŭ vobrazie Skaryny.

U knizie mnostva imionaŭ, viernutych biełaruskaj kultury. Naprykład, stvaralnik pomnika Kaciarynie II Mark Antokalski, architektar teatra ŭ Babrujsku Andrej Ol, narodny mastak SSSR Hieorhij Niski, kłasik polskaha ekspresijanizmu Jaŭhien Žak.

Pradstaŭlenyja i asoby, bieź jakich vyjaŭlenčaje mastactva i fota siońnia niemahčyma ŭjavić — ad Ruščyca, Drazdoviča, Łanhbarda da Sieleščuka, Paźniaka i Ceślera.

Vialikaja zasłuha Chareŭskaha ŭ tym, što jon adnym ź pieršych pačaŭ razhladać jak čaścinku našaj kultury mastakoŭ biełaruskaha pachodžańnia, a taksama tych, častka žyćciovaha šlachu jakich prypała na Biełaruś.

Sapraŭdy, ich tvorčaść paŭpłyvała na tradycyju.

Aproč taho, Chareŭski razhladaje jak kananičnyja tvory niekatorych žanraŭ, naprykład, fatahrafii, jakija doŭhi čas lehkavažylisia.

Kniha vyjšła ŭ Vilni, dbańniami vydaviectva EHU. Nakład jaje mały, usiaho 200 asobnikaŭ.

…Niezadoŭha da zaviaršeńnia pracy sa «Sta tvorami» ŭ nievialičkim rabočym kabiniecie aŭtara abrynulisia ciažkija palicy.

Na ich da samaj stoli vysilisia knihi pa mastactvie. Na ščaście, Siarhiej Chareŭski nie paciarpieŭ. Dyk zyčym aŭtaru zdaroŭja i čakajem novych tvoraŭ!

* * *

Siarhiej Chareŭski. Naradziŭsia ŭ 1967. Mastak, mastactvaznaŭca, aŭtar «NN» ad momantu jaje adnaŭleńnia, doŭhačasovy mastacki redaktar haziety. Aŭtar knih «Źviary-suajčyńniki» (2000), «Historyja mastactva i dojlidstva Biełarusi» (2007), «Pramoŭlenaje: ese i lekcyi». (2008), «Kultavaje dojlidstva Zachodniaj Biełarusi 1915—1940 hh." (2008). Žyvie ŭ Minsku.

Čytajcie taksama:

Kamientary da artykuła