«Uzorny prykład uschodniaj rasy». Čamu jeŭrapiejskaja navuka ŭ pačatku XX stahodździa vyłučała biełarusaŭ u asobnuju jeŭrapiejskuju rasu
-
29.06.2026Gorliwy Litwin , tut akreśleny areał, a Nioman akurat u jaho siaredzinie.
-
29.06.2026I Niomana. I nie tolki vierchniaha basiejnu.
Kali nie tolki čytać tekst, a pahladzieć na mapu, tam jość i kontur Niomana. Biełarusy zajmajuć jahonyja viarchoŭi da vakolic Iŭja (pavarot raki na paŭdniovy zachad), dalej levabiarežža ažno da Kaŭnasa (finalny pavarot na zachad) i jahonych davoli šyrokich vakolic. Jość i pa Vilii, ź pieraryvam pasiaredzinie.
Pryviazvacca da hetaj mapy jak abjektyŭnaj i biassprečnaj iściny nie budu, ale voś tak na joj namalovana.
Darečy, vypravili svaju pamyłku z kopipastam ad ŠI pra pravabiarežnaje paŭnočnaje Paleśsie ŭ Biełarusi?
Iznoŭ hłumlivy prapahandyst raźbiŭ łob ab fakty i ŭłasnyja lanotu ź niepiśmiennaściu. -
29.06.2026Aŭtar zabyŭ dadać, što ŭsie hetyja "rasy" - hulni rozumu. U kancy 19-pieršaj pałovie 20 stst vydzialać hetyja "rasy" było navukovaj i kalanavukovaj modaj (navat nie ahulnapryznanaj teoryjaj), i tady isnavała šmat padchodaŭ da hetaha, časta supiarečlivych adzin adnamu: chto što jak namieraŭ, tak i vydzialaŭ. Nu i adpaviednyja palityčnyja vysnovy z hetych "rasaŭ" rabili chto jakija chacieŭ, pakul adzin aŭstryjski mastak nie pakazaŭ, da čaho hetyja hulni pryvodziać. I siońnia prystojnyja navukoŭcy takim nie zajmajucca. Tak što artykuł biez takoha dyskłejmiera vyhladaje jak opus folk-chistary.
-
29.06.2026navukoviec, dyk i fienatyp dy antrapałahičny typ heta taksama "hulni rozumu".
-
29.06.2026navukoviec, i što ? Lubaja navuka ŭ svaich vytokach, ci novyja pohlady ŭ joj, zaŭždy nie daskanałaja j nie systematyzavanaja, z šmatlikimi padychadami, dyk ci nahoda heta, kab usio admiatać ? Asabliva, kali aŭstryjski mastak da jaje dakranuŭsia, nu, ŭsio, hamon, na śmietnik, aŭtamatyčna. Davajcie j hienetyku tudy ž, bo duža blizka.
-
29.06.2026navukoviec, Ja tak razumieju vy nam pišacie z-za akijanu, dzie admianili rasy, zatoje ŭvodziać novyja hiendiery. Kolki ich zaraz ŭ vas, 8 hiendieraŭ? Voś heta sprava dla sapraŭdnych "navukoŭcaŭ". U SSSR pieramierali ŭsich i vyniki pa biełarusam hetakija ž samyja, jak ŭ hetaha francuza. Biełarusy adnosiacca da "vałdajsko-vierchniednieprovskoho antropołohičieskoho tipa", jaki supadaje z etnahrafičnym raśsialeńniem biełarusaŭ. Tolki levaradykalnyja durni admaŭlajuć antrapałohiju, jak niekali stalinisty admaŭlali hienietyku.
-
29.06.2026R1a (około 40–50%): Tipičnaja vostočnojevropiejskaja hapłohruppa, śviazannaja s indojevropiejskim i słavianskim naśledijem.
I2a (około 15–25%): Dinarskaja (južnaja) hapłohruppa, koncientracija kotoroj zamietno uvieličivajetsia na juhie strany, osobienno v Poleśje.
N1c (około 10–15%): Sieviernojevropiejskij i finno-uhorskij markier, kotoryj objediniajet biełorusov s bałtijskimi narodami. -
29.06.2026> "I choć sučasnaja navuka paźbiahaje słova «rasa», addajučy pieravahu terminam nakštałt «antrapałahičny typ» abo «fienatyp», ličby vymiareńniaŭ ad hetaha nie mianiajucca."
Ličby tahačasnych vymiareńniaŭ nie źmianiajucca, ale zrabić ź ich niejkija dakładnyja vysnovy pra pachodžańnie ludziej i padzialić ich na hrupy (rasy, fienatypy) niemahčyma.
Denikier ličyŭ prykmietami koler vałasoŭ, vačej, rost i formu čerapa. Niemahčyma znajści ŭstojlivuju kambinacyju hetych charaktarystyk, prydatnuju da niejkaj kankretnaj nacyjanalnaści i tolki jaje. Niama niejkaha daminujučaha biełaruskaha abo niamieckaha fienatypu. Hieny, adkaznyja za hetyja prykmiety, hulajuć davoli "žvava".
I taksama pra rost. Jon značna vyras za XX stahodździe, dziakujučy źmienam u sacyjalna-ekanamičnych umovach. Dynamika źnižeńnia rostu z paŭnočnaha zachadu na paŭdniovy ŭschod u čas Denikiera taksama mahła banalna śviedčyć pra bolš biedny racyjon ježy biełarusaŭ, a siarod biełarusaŭ: palešukoŭ.
Sučasny hienietyčny padychod robić kłasifikacyi taho času całkam nie aktualnymi. -
29.06.2026., Dla hetaha i isnuje antrapałohija, što daŭno znajšli kambinacyi i suviazi, jakija charakterny dla toj ci inšaj rasy i nacyj. I nia treba błytać hienietyku i antrapałohiju. Hienietyčna niama adroźnieńniaŭ ad dabiermana i čychuachua, zatoje antrapałahična tolki ślapy nie znojdzie roźnicy pamiž ałabajem i pudzielem.
-
29.06.2026Antrapałohiju nichto nie admianiaje. Ale jana nie isnuje niezaležna ad hienietyki. Tyja teoryi antrapołahaŭ, što nie paćvierdzilisia hienietykaj (jak ŭ Denikiera ŭ t.ł.), daŭno byli adkinutyja abo istotna pierahledžanyja.
Kambinacyi i suviazi prykmiet, ich roznaja častotnaść u roznych papulacyjach - fakt.
Ich prydatnaść da niejkaj kankretnaj papulacyi (etničnaj hrupy) - nie fakt. Nielha pa hetym čatyrom prykmietam dakładna vyznačyć kankretnuju nacyju. Niama i dyskretnych miež pamiž imi.
Vy nie možacie ŭmoŭnaha vysokaha błandzina z błakitnymi vačyma zaličyć u nacyju A i na 100% vyklučyć, što jon nie z nacyj B, C, D.
Vy mocna pamylajeciesia, kali kažacie, što dobierman i čychuachua hienietyčna adnolkavyja. Hienietyčnaja roźnica pamiž imi značna bolš, čym pamiž ludźmi roznych papulacyj.
I ŭvohule paraŭnańnie z parodami sabak niekaretnaje i naiŭnaje, bo jany vynik štučnaha adboru i naŭmysnaj izalacyi. A ludzi, naadvarot, pastajanna abmieńvalisia hienami z susiedziami.
Narešcie, nie abaviazkova rabić z dyskusii bojku. Kali pačynajecie kamunikacyju z kamandy ("vučycie"), mabyć, ličycie, što pastavili siabie vyšej za surazmoŭcu. "Ja tut hałoŭny". Realna heta demanstracyja nie daminacyi, a słabaści. Samich arhumientaŭ zvyčajna dastatkova. -
29.06.2026[Red. vydalena]
-
29.06.2026., Tak ŭ tym i sprava, što ludzi taksama prachodzili praz adbor i izalacyju, tolki naturalnuju. Papulacyi ludziej spačatku adbiralisia na ŭzroŭni plemiani, zatym etnasu. Doŭhi čas roznyja papulacyi žyli abasoblena, što i privodziła da źjaŭleńnia roznych fienatypaŭ. Zhodny, što nie isnuje standartaŭ ras i nacyj, miežy razmyvajucca pry pierachodach. Ale ž ŭsio roŭna jość niejki bazavy minimum, jaki ułaścivy adnoj kankretnaj nacyi abo rasie. Naprykład, hałandcy samaja vysokaja nacyja ŭ śviecie. Jość dadzienyja, ŭ jakoj nacyi bolš za ŭsio błandynaŭ abo rudych. Heta nie zaminaje być rudymi pradstaŭnikam inšych nacyj, tut havorka pra kacetracyju i častatu tych ci inšych admietnaściaŭ. Na hetym i bazujucca antrapałahičnyja daśledvańni.
-
29.06.2026Tak i dzie tut abviaržeńnie taho, što ja kazaŭ pieršapačatkova? Ja nie spračaŭsia, što hieny ludziej pry doŭhim sumiesnym pražyvańni kansalidavalisia. Ale i razmyvalisia pry kantaktach z susiedziami, bo nie było "zavodčykaŭ" jak dla sabak.
Kłasifikavać ludziej pa etničnych hrupach tolki pa danych hienatypaŭ možna tolki imavierasna. I biez paćviardžeńnia, pierapravierki hienietykaj zaraz niama sensu.
Tamu i viartajemsia da taho, što kazaŭ spačatku: ličby starych vymiareńniaŭ jość, dakładnyja navukovyja vysnovy dla kłasifikacyi papulacyj tolki ź ich zrabić niemahčyma. -
30.06.2026., Vysnovy vy bačycie na mapie. Ci kudy vy hladzicie? Možacie ŭ inšych krynicach pašukać antarpałahičnyja mapy s roznymi antrapałahičnymi typami. Vašaja pierapravierka hienietykaj antrapołaham nie patrebnaja, jany pa svaim mietadam preŭkrasna spraŭlajucca z hetaj zadačaj. Antrapałohii bolš za 100 hadoŭ, ŭsio daŭno pamierana, zapisana i apisana, ad jeŭrapiejcaŭ da abaryhienaŭ Amazonki. Ŭsio naniesiena na karty, biary i vyvučaj. Najaŭnaść pierachodnych form nijak nie admaŭlaje insavańnie pieršapačatkovych ras i nacyj, ad jakich hetyja pierachodnyja formy i pachodziać. Antrapałohija, hea navuka pra papulacyi, a nie pra kankretnuju asobu s anatrapałahičnaj piačatkaj na iłbie. Kali ŭziać try hrupy, tysiaču francuzaŭ, tysiaču niemcaŭ i tysiaču biełarusaŭ, to abmieraŭšy ŭsich antrapołahi na 100% skažuć dzie jakaja nacyjanalnaja hrupa.
-
30.06.2026Na staroj mapie mohuć być pamyłki: chacia b tamu, što jaje aŭtar moh pamyłkova abjadnać blizkija pa antrapałahičnych paramietrach, ale roznyja etnična hrupy ŭ adnu.
My tolki što raźbirali, što rudych abo ŭmoŭnych vysokich błandzinaŭ z błakitnymi vačyma možna znajści ŭ roznych susiednich narodaŭ.
A na taki paramietr, jak rost, bolš istotna ŭpłyvali sacyjalna-ekanamičnyja ŭmovy rehijonu, a nie roźnica pamiž etničnymi hrupami.
Jašče sam Denikier razumieŭ składanaść svajoj zadačy i vydzialaŭ "pierachodnyja formy". To-bok, sama zadača kłasifikacyi pa svajoj pastanoŭcy, z-za adsutnaści dyskretnych kryteryjaŭ mieła imavierasny charaktar.
Jon nie byŭ palavym daśledčykam, jon źbiraŭ dastupnyja na toj čas antrapałahičnyja danyja roznaj jakaści.
Mietodyki zboru danych nie adpaviadali sučasnym patrabavańniam da reprezientatyŭnych vybarak. Dla prykładu, niaredka źbiralisia danyja vajskovych i pryzyŭnych miedycynskich ahladaŭ. Heta ŭžo nie vypadkovaja vybarka ŭ terminach statystyki.
Kali ja vyšej pakazvaŭ na mapu (1900 h.) rasistu-biełarusafobu Gorliwy Litwin, ja padkreślivaŭ, što asprečvaju jaho zdolnaści čytać infarmacyju, a nie abapirajusia na mapu, jak na abjektyŭnuju i kančatkovuju biassprečnuju iścinu.
Dla prykładu (Vy sami-ta hladzieli?), toj areał "uschodniaj rasy" aŭtar artykuła paraŭnaŭ z etnahrafičnaj terytoryjaj raśsialeńnia biełarusaŭ. Ale jany tam pakazany i na poŭnač, i na zachad ad Koŭna, što ŭžo nie paćviardžajecca etnahrafičnymi danymi Karskaha, jakija toj nanosiŭ na svaju znakamituju mapu ŭ tyja ž hady (1903 h.).
I dalejšy śpis Vašych pamyłak:
1. Vy čamuści abjadnajecie roznyja vyniki roznych antrapołahaŭ roznych škoł i časoŭ u adno, nibyta ŭsie ich danyja, mapy i teoryi paŭsiudna adnolkavyja. Ale heta nie tak.
Vyšej "navukoviec" słušna kazaŭ: "tady isnavała šmat padychodaŭ da hetaha, časta supiarečlivych adzin adnamu: chto što jak namieraŭ, tak i vydzialaŭ".
> Vašaja pierapravierka hienietykaj antrapołaham nie patrebnaja
2. Nie "ia prydumvaju" nieabchodnaść pierapravierki adnoj haliny navuki druhoj. Navuka tak pracuje sama.
Zdajecca, Vy vyrašyli, što mohuć isnavać roznyja navuki niezaležna. Antrapałohija sama pa sabie, hienietyka sama pa sabie.
Darečy, vielmi karysny padychod dla sučasnych rasistaŭ: biary tyja antrapałahičnyja vysnovy luboha pieryjadu, što padabajucca, a nastupny navukovy kantekst, u jakim jany byli abvierhnutyja, prosta adkidvaj.
> Najaŭnaść pierachodnych form nijak nie admaŭlaje isnavańnie pieršapačatkovych ras i nacyj, ad jakich hetyja pierachodnyja formy i pachodziać.
3. Što? Pa-vašamu, čałaviectva nie maje ahulnaha pachodžańnia, a źjaviłasia z całkam niezaležnych ras i nacyj? Adkul tady jany źjavilisia na Ziamli?
Kansalidacyja i pieramiešvańnie hienaŭ heta nie 2 pracesy, jakija, pa-vašamu, adbylisia adzin za druhim, a tyja pracesy, jakija iduć uvieś čas paralelna i iteratyŭna.
Kali cikaviać sučasnyja danyja pra raśsialeńnie biełarusaŭ, lepš nie pierabirać sastarełyja vyvady, jakija bližej da historyi navuki, a pahladzieć daśledavańni biełaruskaha hienietyka Mikuliča na aktualnym materyjale, ŭ tym liku, antrapałahičnym. -
29.06.2026Tiešim nacionalnoje samolubije i samolubovanije.
-
29.06.2026A počiemu isśledovatiel francuzskij, jeśli rodiłsia, vyros, połučił obrazovanije, žił i rabotał v Rośsijskoj impierii?
Russkoje nie kotirujetsia, francuzskoje nužno -
29.06.2026Piotr, etničny francuz napisaŭ i vydaŭ u Francyi na francuzskaj movie svaju pracu. Nu to ruskaść tak i pre!
-
29.06.2026Tolki chaŭruśniki Maskovii mohuć zvacca biełymi russkimi, bo spradvieku naš narod zvaŭsia litvinami dy rusinami. Jak toje zapisana ŭ Litoŭskim Statucie.
Vy vyraklisia nie tolki rodnaj movy, ale j ułasnaj samanazvy.
Ale, zaŭvažcie, nie Niomana! Spadziajusia, spadar aŭtar jašče nie zabyŭ svoj niadaŭni na mianie najezd. Dyk tut spadar abo mśje francuzski navukoviec nie na vašu karyść śviedčyć. Niešta, mabyć, jon važnaje viedaŭ.