Трамп хоча здабываць нафту ў Венесуэле. Наколькі гэта рэальна і каму яна дастанецца?

Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп заявіў, што амерыканскія нафтавыя кампаніі выдаткуюць мільярды даляраў на аднаўленне разбуранай энергетычнай інфраструктуры Венесуэлы пасля вайсковай аперацыі, якая прывяла да захопу былога лідара краіны Нікаласа Мадуры. Наколькі гэта рэальна і выгадна, разбіраецца Руская служба Бі-бі-сі.

Фота: Jesus Vargas/Getty Images

«Мы збіраемся прыцягнуць нашы найбуйнейшыя нафтавыя кампаніі — самыя буйныя ў свеце — выдаткаваць мільярды даляраў, аднавіць разбураную інфраструктуру — нафтавую інфраструктуру — і пачаць зарабляць грошы для краіны, — сказаў Трамп падчас прэс-канферэнцыі 3 студзеня ў сваім маёнтку Мар-а-Лага ў Фларыдзе. — Ім будуць кампенсаваныя выдаткі».

Венесуэла валодае найбуйнейшымі ў свеце даказанымі запасамі сырой нафты, але сутыкаецца з праблемамі здабычы праз санкцыі, старую інфраструктуру і неэфектыўнае кіраванне.

Такая рэканструкцыя нафтавай прамысловасці будзе практычна беспрэцэдэнтнай, але, як адзначае Bloomberg, Трамп пакінуў без адказу шматлікія важныя пытанні: як будзе праходзіць транзіт улады, з кім ЗША будуць супрацоўнічаць, на якіх умовах у краіну могуць вярнуцца амерыканскія нафтавыя кампаніі, і галоўнае — каму дастанецца венесуэльская нафта, калі ЗША ўкладуць грошы ў мадэрнізацыю разбуранай шматгадовымі санкцыямі і кепскім кіраваннем інфраструктуры.

Трамп не ўзяў на сябе абавязацельствы па адпраўцы амерыканскіх войскаў для садзейнічання транзіту ўлады ў краіне, заявіўшы толькі, што ягоны ўрад дапаможа забяспечыць абарону і паляпшэнне нафтавай інфраструктуры.

Пакуль незразумела і тое, на каго ў Венесуэле разлічваюць ЗША. На прэс-канферэнцыі Трамп сказаў, што дзяржсакратар ЗША Марка Рубіа вёў перамовы з віцэ-прэзідэнткай краіны Дэлсі Радрыгес. Па словах Трампа, Радрыгес, прызначаная часовай прэзідэнткай Вярхоўным судом Венесуэлы, выказала гатоўнасць зрабіць «усё, што папросяць ЗША». Аднак, выступаючы па дзяржаўным тэлебачанні ўжо пасля заявы Трампа, Радрыгес назвала Мадура «адзіным прэзідэнтам Венесуэлы» і дадала, што ўрад гатовы абараняцца.

Трамп таксама сказаў, што не размаўляў з лідаркай апазіцыі Венесуэлы Марыяй Карынай Мачада, якой было забаронена ўдзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах 2024 года, але якая адыграла важную ролю ў мабілізацыі падтрымкі для саперніка Мадуры, які, як мяркуе апазіцыя, перамог на выбарах.

Прэзідэнт ЗША сказаў, што Мачада «не мае падтрымкі і павагі ўнутры краіны», неабходных для кіравання Венесуэлай.

Адраджэнне нафтавай прамысловасці

Венесуэла, па даных Упраўлення энергетычнай інфармацыі ЗША (EIA), мае велізарныя запасы нафты ў памеры 303 мільярдаў барэляў, што складае прыкладна пятую частку сусветных запасаў. Аналітыкі і трэйдары лічаць, што аднаўленне крытычна важнай інфраструктуры ў краіне можа заняць некалькі гадоў.

Нізкія цэны на нафту — яшчэ адзін стрымліваючы фактар, асабліва з улікам узроўню інвестыцый, якія могуць спатрэбіцца. Прэзідэнт ЗША неаднаразова заяўляў, што ён цэніць нізкія цэны на нафту і бензін, паколькі імкнецца стрымаць інфляцыю і вырашыць праблемы, звязаныя з ростам кошту жыцця. Цэны на нафту завяршылі 2025 год з самым рэзкім гадавым падзеннем з 2020 года.

План Трампа ў дачыненні да Венесуэлы адпавядае яго шырокаму бачанню энергетычнага дамінавання ЗША, пры якім амерыканскія кампаніі не толькі забяспечваюць рэкордную здабычу нафты і газу ўнутры краіны, але і аказваюць уплыў на сусветны рынак.

Аднак аб'ём аднаўленчых работ, якія неабходна будзе правесці, велізарны. Для адраджэння нафтавай прамысловасці Венесуэлы кампаніям неабходна будзе аднавіць занядбаную нафтавую інфраструктуру краіны, якая дзесяцігоддзямі пакутавала ад неэфектыўнага кіравання, карупцыі і недахопу інвестыцый. Мільёны людзей пакінулі краіну, у тым ліку кваліфікаваныя нафтавікі, якія цяпер працуюць у ЗША, на Блізкім Усходзе і ў Еўропе.

Паводле ацэнак экспертаў, толькі для стабілізацыі наяўнай вытворчасці спатрэбіцца некалькі мільярдаў даляраў на рамонт свідравін, электразабеспячэнне, водазабеспячэнне і рамонт экспартнай інфраструктуры.

Венесуэльская дзяржаўная нафтагазавая кампанія PDVSA сцвярджае, што яе трубаправоды не абнаўляліся цягам 50 гадоў, а кошт абнаўлення інфраструктуры для вяртання да пікавых узроўняў здабычы складзе 58 мільярдаў даляраў.

Буйныя нафтавыя кампаніі

Незразумела, наколькі нафтавыя гіганты, такія як Exxon Mobil Corp., Chevron Corp., ConocoPhillips і іншыя, гатовыя ўкладаць значныя сумы грошай у краіну, дзе дзейнічае часовы ўрад, падтрыманы ЗША, без вызначаных прававых і фіскальных нормаў.

Кампанія Chevron, адзіная на сёння амерыканская нафтавая кампанія, якая ўсё яшчэ займаецца здабычай і перапрацоўкай нафты ў Венесуэле, заявіла, што працягне працаваць у «поўнай адпаведнасці з усімі адпаведнымі законамі і правіламі», але не пракаментавала планы пашырэння.

ConocoPhillips заявіла, што сочыць за развіццём падзей у Венесуэле і іх патэнцыйнымі наступствамі для глабальных паставак энергарэсурсаў і стабільнасці, дадаўшы, што «пакуль заўчасна рабіць здагадкі пра будучую дзелавую актыўнасць або інвестыцыі».

Chevron знаходзіцца ў выгадным становішчы, каб дапамагчы разблакаваць больш венесуэльскай нафты, паколькі яна ўжо здабывае каля 20% нафты краіны, працуючы на працягу большай часткі апошняга дзесяцігоддзя ў рамках санкцыйнага выключэння, дадзенага ўрадам ЗША.

Exxon і ConocoPhillips таксама маюць досвед працы ў Венесуэле, аднак пайшлі з краіны пасля нацыяналізацыі іх актываў у сярэдзіне 2000‑х гадоў папярэднікам Мадура, Уга Чавесам, за што ім па-ранейшаму належаць мільярдныя кампенсацыі. Exxon раней заяўляла, што разгледзіць магчымасць інвеставання ў Венесуэлу, але толькі пры наяўнасці адпаведных умоў.

Аналітыкі мяркуюць, што моцная эканоміка і больш высокія цэны на нафту ў найбліжэйшыя гады могуць таксама заахвоціць іншыя кампаніі, якія пакуль застаюцца ўбаку, перагледзець магчымасць працы ў Венесуэле, калі сітуацыя ў краіне пачне стабілізавацца, і ім будуць прапанаваныя канцэсіі.

Францыска Манальдзі, дырэктар па энергетычнай палітыцы Лацінскай Амерыкі ў Універсітэце Райса ў Х'юстане, лічыць малаверагодным, што буйныя заходнія нафтавыя кампаніі будуць удзельнічаць у перамовах да таго часу, пакуль у краіне не будзе дасягнутая палітычная стабільнасць і яснасць у прававых нормах. Ёсць сумневы, што інвестары паспяшаюцца ў Венесуэлу, улічваючы дзесяцігоддзі нестабільнасці і маштабы інвестыцый, неабходных у нафтавым сектары краіны.

«Гаворка ідзе пра велізарныя капіталы. Толькі для падтрымання вытворчасці на бягучым узроўні да 2040 года спатрэбіцца каля 65 мільярдаў даляраў, а для аднаўлення венесуэльскай вытворчасці да 2 мільёнаў барэляў у дзень — больш за 100 мільярдаў даляраў, — цытуе Financial Times Шрайнера Паркера, аналітыка энергетычнай кансалтынгавай кампаніі Rystad. — Гэта не тое, да чаго амерыканскія кампаніі будуць імкнуцца праз некалькі гадзін пасля ўмяшання».

Нявызначаная сітуацыя з пастаўкамі

Нафтавы рынак таксама цікавіць, што цяпер будзе з пастаўкамі венесуэльскай нафты — у сярэдзіне снежня ЗША пачалі захопліваць судны, якія транспартуюць нафту.

Трамп заявіў, што нафтавая блакада застаецца ў сіле. Але ўжо зразумела, што ён хоча, каб адміністрацыя, падтрыманая ЗША, адрадзіла нафтавую прамысловасць краіны, вярнуўшы яе да ранейшых вышынь сярэдзіны XX стагоддзя, калі Венесуэла была найбуйнейшым экспарцёрам у свеце і адным з заснавальнікаў АПЕК.

У суботу прэзідэнт ЗША заявіў, не ўдаючыся ў падрабязнасці, што Амерыка будзе прадаваць «вялікія аб'ёмы» нафты цяперашнім пакупнікам і дадатковым кліентам. Трамп выказаў меркаванне, што даходы ад продажу венесуэльскай нафты могуць дапамагчы фінансаваць розныя мэты — ад кампенсацыі выдаткаў урада ЗША ў краіне да кампенсацыі нафтавым кампаніям, якія сутыкнуліся з перабоямі ў рэгіянальнай дзейнасці і канфіскацыяй актываў. Трамп паабяцаў, што пра венесуэльцаў, як унутры краіны, так і за яе межамі, таксама «паклапоцяцца».

Па даных кампаніі Kpler, якая адсочвае даныя аб суднаходстве, у цяперашні час Венесуэла здабывае каля 800 000 барэляў нафты ў дзень, што складае менш за 1% сусветнага аб'ёму здабычы.

У выпадку адмены санкцый здабыча можа вырасці прыкладна на 150 000 барэляў у дзень на працягу некалькіх месяцаў, але для вяртання да ўзроўню 2 мільёнаў барэляў у дзень або вышэй спатрэбяцца «маштабныя рэформы» і буйныя інвестыцыі з боку міжнародных нафтавых кампаній.

Таксама застаецца пытанне пра актывы іншых краін у Венесуэле. Іспанская Repsol, італьянская Eni SpA і французская Maurel et Prom SA па-ранейшаму працуюць у Венесуэле і з'яўляюцца партнёрамі дзяржаўнай кампаніі Petroleos de Venezuela SA ў нафтагазавых праектах.

«Кітайскія кампаніі ўклалі значныя сродкі ў інфраструктуру Венесуэлы (энергетыка, тэлекамунікацыі), таму спробы выключыць кітайскія інвестыцыі і аператараў з краіны могуць прывесці да непрадбачаных наступстваў», — сказаў Міхал Мейдан, дырэктар Кітайскай энэргетычнай праграмы Оксфардскага інстытута энэргетычных даследаванняў.

Нафтавы патэнцыял Венесуэлы

Для здабычы нафты, якой валодае Венесуэла — цяжкай, сярністай сырой нафты — патрабуецца спецыяльнае абсталяванне і высокі ўзровень тэхнічнага майстэрства.

Злучаныя Штаты, найбуйнейшы вытворца нафты ў свеце, у асноўным здабываюць лёгкую нафту, якая добра падыходзіць толькі для вытворчасці бензіну. Цяжкая сярністая нафта, такая як венесуэльская, вельмі важная для вытворчасці пэўных прадуктаў у працэсе перапрацоўкі, уключаючы дызельнае паліва, асфальт і паліва для заводаў і іншага цяжкага абсталявання.

Дызельнае паліва цяпер у дэфіцыце ва ўсім свеце — у значнай ступені праз санкцыі ў дачыненні да венесуэльскай нафты.

Вяртанне венесуэльскай нафты на сусветны рынак можа быць асабліва выгадным для ЗША: Венесуэла геаграфічна блізка, а яе нафта адносна танная. Большасць нафтаперапрацоўчых заводаў у ЗША былі пабудаваныя для перапрацоўкі цяжкой нафты з Венесуэлы, і яны значна больш эфектыўныя пры выкарыстанні венесуэльскай нафты ў параўнанні з амерыканскай.

Каментары да артыкула