УСУ ўзмацняюць ціск на Крым, сітуацыя стала складанаю для расійскай арміі
Масаваныя і разнастайныя атакі Сіл абароны Украіны па вайсковых і транспартных аб'ектах у Крыме і на падыходах да яго з'яўляюцца часткай адзінага стратэгічнага замыслу. ВВС аналізуе, як украінскае камандаванне паслядоўна праводзіць кампанію поўнай ізаляцыі Крымскага паўвострава, вымушаючы расійскае войска адначасова абараняць аб'екты ў паветры, на моры і на сушы.
У Крым вядзе некалькі чыгуначных шляхоў, але ўсе яны сыходзяцца ў Джанкоі. Фота: Bloomberg via Getty Images
Паляванне на цягнікі і знішчэнне мастоў
Прамы ўдар украінскага беспілотніка па хуткім пасажырскім цягніку № 68 Масква — Сімферопаль адбыўся 7 чэрвеня 2026 года. Дронам быў пашкоджаны цеплавоз, у выніку чаго загінуў памочнік машыніста, а сам машыніст атрымаў раненні. Пасля гэтага інцыдэнту планавы рух пасажырскіх саставаў на паўвостраве быў часова прыпынены. Крэмль адрэагаваў на атаку заявай, што падобныя дзеянні «істотна ўскладняюць» спробы мірных перамоў.
У той жа дзень украінскія сілы атакавалі аўтамабільны мост праз Чангарскі праліў, які злучае Крым з Херсонскай вобласцю.
Расійскім уладам прыйшлося пусціць увесь паток машын у аб'езд праз Армянск.
Камбінацыя гэтых удараў прывяла да рэзкага пагаршэння і без таго вострага паліўнага крызісу — на паўвостраве быў цалкам прыпынены свабодны продаж бензіну.
Параліч Чарнаморскага флоту і марскія «паромы»
Для транспартнай блакады Украіна метадычна знішчае магчымасць забеспячэння Крыма з мора. Пасля таго як Расія страціла магчымасць бяспечнага выкарыстання акваторыі, яе вялікія дэсантныя караблі ператварыліся ў звычайныя марскія паромы для перавозкі вайсковых грузаў.
Дзякуючы паспяховым атакам марскіх безэкіпажных катараў і ракет, УСУ патапілі ВДК «Саратаў», «Новачаркаск» і «Цэзар Кунікаў», а таксама сур'ёзна пашкодзілі «Мінск», «Аленягорскі гарняк», «Ямал» і «Мікалай Фільчанкаў». Гэта прымусіла Чарнаморскі флот РФ эвакуяваць асноўныя баявыя караблі з крымскіх портаў у Новарасійск.
Пад удары трапляе і сухагрузны флот: толькі ў чэрвені былі атакаваныя судны ў партах Бярдзянска і Марыупаля.
Неба над Крымам
Важнай умовай для правядзення далёкіх атак з'яўляецца планамернае знішчэнне расійскай супрацьпаветранай абароны на паўвостраве, бо менавіта яна перашкаджае шырокаму прымяненню беспілотнікаў.
Паводле ацэнак украінскага боку, за зіму і пачатак вясны Расія страціла каля 80 сродкаў СПА, значная частка якіх размяшчалася менавіта ў Крыме.
Буйны расійскі праваенны тэлеграм-канал «Военный осведомитель» тады пісаў, што расійская супрацьпаветраная абарона на паўвостраве можа калапсаваць ужо на працягу 2026 года, альбо пачне «выцягваць» сродкі СПА з іншых рэгіёнаў.
Для нанясення ўдараў Украіна актыўна выкарыстоўвае беспілотнікі класа middle strike з далёкасцю каля 200 кіламетраў. Яны кіруюцца праз спадарожнікавую сувязь Starlink у рэжыме анлайн, што робіць іх няўразлівымі для расійскіх сістэм РЭБ і дазваляе аператарам абыходзіць пазіцыі СПА па складаных траекторыях.
Чыгуначная ўразлівасць і фактар Джанкоя
Расійская вайсковая лагістыка традыцыйна і крытычна прывязаная да чыгункі, паколькі замяніць цяжкія таварныя саставы аўтатранспартам немагчыма. Аднак чыгуначныя шляхі маюць вялікі хіб — высокаю ўразлівасць. Спыненне нават аднаго цягніка цалкам ламае графік руху на цэлым кірунку, а рамонтныя працы патрабуюць шмат часу.
У Крым па чыгунцы можна трапіць з Расіі праз Крымскі мост, альбо праз перашыек з іншых акупаваных тэрыторый Украіны
Крым звязаны з мацерыком чыгункай толькі ў дзвюх кропках: праз Крымскі мост і праз сухапутны перашыек (апошні амаль не выкарыстоўваецца з-за блізкасці да фронту).
Будаўніцтва новай чыгуначнай магістралі ад Растова-на-Доне праз Марыупаль да Джанкоя яшчэ не завершана, і яна ўжо трапляе пад украінскія дроны.
Самым слабым месцам гэтай сістэмы з'яўляецца вузлавая станцыя Джанкой, дзе сыходзяцца ўсе галіны, якія забяспечваюць цэнтральную і заходнюю часткі Крыма. Сістэмныя атакі па гэтым вузле здольныя цалкам паралізаваць абарону рэгіёна.
Ці ўдасца адрэзаць Крым?
Расійскія вайсковыя карэспандэнты вельмі трывожна ацэньваюць тактыку УСУ па знішчэнні інфраструктуры на перашыйках.
«Увогуле, здарылася тое, што многія ўцягнутыя ў працэс людзі і так разумелі. Праціўнік паслядоўна рэалізуе план па транспартнай ізаляцыі Крыма», — піша z-ваенкар Жываў.
Расійскія блогеры лічаць, што Кіеў наўмысна замыкае ўсе транспартныя патокі выключна на Керчанскі мост, каб пасля нанесці па ім адзін вырашальны ўдар.
Канал «Два маёра» пацвярджае маштаб праблемы:
«Гэта сур'ёзна ўскладняе як вайсковую, так і грамадзянскую лагістыку: узнікаюць перабоі з забеспячэннем, праблемы з палівам, у Крыме сітуацыя з ім вельмі цяжкая, нягледзячы на намаганні рэгіёна».
У той жа час кіраўнік аналітычнай арганізацыі Conflict Intelligence Team Руслан Левіеў мяркуе, што пакуль рана казаць пра поўны агнявы кантроль над трасамі, паколькі яны знаходзяцца на адлегласці больш за 100 км ад перадавой, і для іх поўнага перакрыцця патрэбна анамальна вялікая колькасць беспілотнікаў.
На яго думку, удары ствараюць «сур'ёзную праблему для расійскіх узброеных сіл, але не крытычную».
Тым не менш, агульны характар уздзеяння на Крым застаецца комплексным.
Сілы абароны Украіны змушаюць расійскае камандаванне распыляць рэсурсы, адначасова латаць дзіркі ў абароне нафтасховішчаў, партоў, аэрадромаў, а цяпер яшчэ і тэрмінова шукаць сродкі для абароны рухомага чыгуначнага саставу.