У Польшчы пракуратура наймала гіпнатызёра, каб пры яго дапамозе дапытваць падазраваных. А так можна?

Польскую пракуратуру абвінавачваюць у выкарыстанні метадаў, якія могуць супярэчыць заканадаўству краіны. Паводле інфармацыі выдання Gazeta Wyborcza, падчас расследавання справы аб забойствах, звязаных з крымінальнай групоўкай, якая дзейнічала ў 1990‑я ў горадзе Згажэлец у Ніжняй Сілезіі, следчыя падключылі гіпнатызёра Анджэя Качароўскага, прадстаўленага як эксперта ў галіне псіхалогіі і гіпнатэрапіі.

Здымак ілюстрацыйны. Фота: vecteezy.com

Больш за 20 гадоў таму, у верасні 2004 года, следчыя спрабавалі высветліць месца пахавання аднаго з забітых крымінальнікаў. Мэтай прыцягвання да працы Качароўскага было дапамагчы аднаму з фігурантаў справы, вядомаму пад мянушкай «Якубэк», успомніць гэта месца. Для гэтага праводзілася працэдура, афіцыйна названая «псіхалагічным даследаваннем па разблакаванні слядоў памяці».

Згодна з дакументамі, за ўдзел эксперта пракуратура выплачвала 300 злотых за гадзіну. У матэрыялах справы згадваецца, што працэдура пратакалявалася і павінна была запісвацца на відэа, аднак у суд былі перададзеныя толькі кароткі пратакол і рахунак за паслугі.

Асноўная спрэчка ўзнікла таму, што Крымінальна-працэсуальны кодэкс Польшчы забараняе выкарыстанне гіпнозу падчас допытаў. Пры гэтым сам Качароўскі ў размове з журналістамі сцвярджаў, што ўвёў «Якубэка» ў гіпнатычны стан, пасля чаго дазволіў пракурору задаваць яму пытанні.

Пракуратура, аднак, настойвае, што гіпноз не выкарыстоўваўся, а гаворка ішла пра законнае псіхалагічнае даследаванне. Крытыкі адзначаюць: калі гэта сапраўды было звычайнае даследаванне, то яго вынікі павінны былі быць належным чынам аформленыя і далучаныя да матэрыялаў справы.

Пазней Качароўскі паспрабаваў адмовіцца ад сваіх слоў. Атрымаўшы тэкст інтэрв’ю для ўзгаднення, ён заявіў, што падчас размовы нібыта знаходзіўся пад уздзеяннем алкаголю і таму не можа пацвердзіць свае выказванні. Аднак журналісты сцвярджаюць, што за некалькі дзён да гэтага ён расказваў пра тое ж самае іншым прадстаўнікам медыя.

Спрэчкі выклікае нават асоба самога Анджэя Качароўскага як эксперта. Шэраг спецыялістаў у галіне судовай псіхалогіі і гіпнозу паставілі пад сумненне яго кваліфікацыю. Паводле іх слоў, Качароўскі не мае вядомых прафесійных сертыфікатаў у сферы гіпнозу і не ўваходзіць у профільныя навуковыя арганізацыі.

Дадаткова стала вядома, што раней вакол яго ўжо ўзнікалі спрэчныя сітуацыі. У 2004 годзе Ніжнесілезская лекарская палата звярталася ў пракуратуру з заявай аб магчымым незаконным прадстаўленні сябе як медыцынскага спецыяліста. Вынікі таго разгляду грамадскасці невядомыя.

Асобную крытыку выклікалі публічныя выступленні Качароўскага і відэаматэрыялы ў інтэрнэце. У адным з ролікаў, апублікаваным у 2025 годзе, Качароўскі праводзіў абрад, які называў экзарцызмам, сцвярджаючы, што «выганяе дэманаў» з чалавека.

Справу цяпер актыўна абмяркоўваюць польскія юрысты і спецыялісты ў галіне псіхалогіі, паколькі яна закранае пытанні законнасці выкарыстання нестандартных метадаў падчас крымінальных расследаванняў.

Каментары да артыкула