Святлана Шаціліна патлумачыла, чаму пакінула пасаду кіраўніцы Місіі дэмсіл Беларусі ва Украіне

«Я звыкла або быць эфектыўнай, або не марнаваць час». 

Святлана Шаціліна, 8 жніўня 2026. Фота: Наша Ніва

Святлана Шаціліна пакінула пасаду кіраўніцы Місіі дэмакратычных сіл Беларусі ва Украіне. Яна прапрацавала на гэтым кірунку 11 месяцаў, аднак, паводле яе слоў, так і не змагла дамовіцца з Офісам Святланы Ціханоўскай і Аб’яднаным пераходным кабінетам наконт таго, як менавіта павінна працаваць місія.

У размове з «Нашай Нівай» Святлана Шаціліна кажа:

«Мне падаецца, што 11 месяцаў — дастатковы час, каб зразумець, ці адпавядае праца тваім прынцыпам. Я звыкла працаваць на вынік, а для гэтага павінны існаваць пэўныя працэсы. Маё бачанне таго, як місія мусіць працаваць у якасці прадстаўніцтва Офіса, і бачанне Офіса крыху адрозніваліся. Таму для мяне гэта было абсалютна свядомае і правільнае рашэнне».

«Гісторыя з сынам ніяк не звязаная з маёй адстаўкай»

Публічна раскрываць усе дэталі рознагалоссяў былая кіраўніца місіі не хоча. Паводле яе, існуюць дакументы і дамоўленасці, разгалошванне якіх можа пашкодзіць агульнай справе. Аднак сутнасць канфлікту яна акрэслівае даволі ясна: бакі па-рознаму бачылі статус місіі і яе месца ў сістэме дэмакратычных сіл.

Святлана Шаціліна хацела, каб прадстаўніцтва ў Кіеве працавала як паўнавартасная палітычная структура, фактычна як будучая беларуская амбасада:

«Стратэгічна ўсе разумелі, што ўкраінскі кірунак трэба развіваць. Але адрозніваліся падыходы. Маё бачанне было такім: місія — гэта прадстаўніцтва, умоўная протаамбасада. На жаль, за гэты час мне не ўдалося дамагчыся, каб такое ж бачанне было і ў Офіса».

«Я звыкла або быць эфектыўнай, або не марнаваць дарэмна ні свой час, ні час іншых», — дадае яна.

Саму адстаўку Шаціліна называе нармальным дэмакратычным інструментам:

«Гэта нармальны спосаб палітычна заявіць, што ты не згодная з пэўнымі працэсамі. Я гэта зрабіла».

Апошнім часам імя Шацілінай згадвалася ў медыя і ў сувязі з крымінальнай справай супраць яе сына Мікіты Шаціліна. Аднак былая кіраўніца місіі адмаўляе, што гэтая гісторыя магла паўплываць на яе адстаўку або працу ва Украіне:

«Гэта ніяк не звязана. Так, у дачыненні да майго сына распачатая крымінальная справа. Але цяпер ён працуе з ветэранамі. Ён быў узнагароджаны, двойчы ваяваў: яшчэ ў АТА, а потым у 2022—2023 гадах. З боку ўкраінскіх уладаў я ні ад каго не пачула, каб гэтая сітуацыя мела хоць нейкае значэнне для маёй працы».

Што паспела зрабіць за 11 месяцаў

Святлана Шаціліна кажа, што пакідае пасля сябе ўжо фармалізаваную структуру: у місіі ёсць памяшканне, юрыдычнае афармленне і банкаўскі рахунак.

Адным з галоўных вынікаў яна лічыць сістэматызацыю праблем, з якімі сутыкаюцца беларусы ва Украіне. Сярод іх — легалізацыя, пратэрмінаваныя беларускія пашпарты, цяжкасці з адкрыццём і выкарыстаннем банкаўскіх рахункаў.

Пашпартнае пытанне асабліва абвастрылася пасля таго, як у 2023 годзе беларускія ўлады фактычна пазбавілі беларусаў за мяжой магчымасці абменьваць дакументы ў консульствах. Ва Украіне, якая пасля расійскага ўварвання ўвяла дадатковыя абмежаванні для грамадзян Беларусі, гэта стала пагражаць людзям стратай легальнага статусу.

Паводле Шацілінай, місія збірала інфармацыю пра такія выпадкі і вяла перапіску з украінскімі органамі, а таксама падрыхтавала прапановы наконт магчымых рашэнняў. Рабілася гэта разам з прадстаўнікамі беларускай дыяспары:

«Для добраахвотнікаў пытанне пратэрмінаваных пашпартоў ужо вырашана, але для большасці цывільных беларусаў — не. Мы здолелі не толькі апісаць праблемы, але і праясніць іх ва ўкраінскіх уладаў, прапанаваць сваё бачанне вырашэння.

Акрамя таго, місія ўдзельнічала ў падрыхтоўцы візіту Святланы Ціханоўскай у Кіеў, праводзіла стратэгічныя сесіі з беларусамі ва Украіне і спрабавала наладзіць дыялог паміж рознымі часткамі дыяспары. Пачалася і праца з украінскімі дзяржаўнымі ды грамадскімі арганізацыямі, якім мы тлумачылі пазіцыю беларускіх дэмакратычных сіл».

«Магчыма, трэба было больш тлумачыць Офісу»

Адносіны паміж афіцыйным Кіевам і дэмакратычнымі сіламі Беларусі доўгі час заставаліся стрыманымі. Аднак пасля візіту Святланы Ціханоўскай ва Украіну, лічыць Шаціліна, у адносінах адбыліся прыкметныя змены:

«Градус пацяплення ў стаўленні да беларускіх дэмакратычных сіл адчуваецца. Палітычная воля ёсць, цяпер трэба, каб яна ператварылася ў адміністрацыйныя рашэнні. Гэта і пытанне легалізацыі, і прызнанне пратэрмінаваных пашпартоў, і банкаўскія рахункі, асабліва для людзей з часовымі пасведчаннямі. Праца тут толькі пачалася».

Святлана Шаціліна прызнае: магчыма, падчас сваёй працы на пасадзе ёй варта было больш тлумачыць сваё бачанне і пэўныя рэчы Офісу:

«Калі ты лічыш нешта відавочным, то часам не заўважаеш, што для іншага боку гэта можа быць не так. Для мяне было відавочна, што Украіна — адзін з асноўных кірункаў і што адпаведным чынам павінны быць арганізаваныя ўсе камунікацыі і працэсы».

Пры гэтым цалкам з палітычнай працы яна не сыходзіць. Святлана Шаціліна застаецца чальцом Каардынацыйнай рады і фракцыі «Аб’яднаная грамадзянская платформа», дзе збіраецца працягваць займацца ў тым ліку ўкраінскім кірункам.

Усе кантакты і падрыхтаваныя дакументы яна пакінула місіі. Памочніца Шацілінай таксама працягвае там працаваць.

Беларусы ва Украіне пакуль не сталі «адным голасам»

Адной з задач, якія былой кіраўніцы так і не ўдалося выканаць цалкам, стала аб’яднанне беларускай дыяспары. Зрэшты, Шаціліна прапануе гаварыць не пра яе раз’яднанасць, а пра «сегментаванасць»:

«Гэта пэўны этап росту беларускага грамадства за мяжой. Ёсць людзі, якія дапамагалі збіраць інфармацыю пра праблемы, рыхтаваць лісты і прапановы для ўкраінскай дзяржавы. Я ім шчыра ўдзячная за дапамогу. Але ёсць і тыя, хто не вельмі давярае палітычным структурам дэмакратычных сіл».

Новай кіраўніцы місіі Вользе Зазулінскай Святлана Шаціліна раіць улічваць асаблівасці краіны, якая жыве ва ўмовах вайны, і дамагацца таго, каб беларусы выступалі перад украінскімі ўладамі «адным голасам»:

«Мы ўсе розныя, але ў пэўных пытаннях павінны быць адзіным кулаком. Украінскія ўлады мусяць разумець, што ў намаганнях абараніць інтарэсы беларусаў мы выступаем адным фронтам. Для гэтага дыяспара павінна давяраць місіі, а місія — сапраўды прасоўваць яе праблемы. Мне не ўдалося давесці гэты працэс да канца. Цяпер гэта задача наступнага кіраўніка».

Каментары да артыкула