У Італіі абрабавалі музей з карцінамі генія Адраджэння, якога параўноўвалі з Рафаэлем. Чаму зладзеі спакусіліся менавіта гэтымі творамі?

З рэгіянальнага музея ў сіцылійскай Месіне скралі чатыры працы найвялікшага майстра XV стагоддзя Антанела да Месіны. Увагу зладзеяў да мастацкіх твораў прыцягнуць продаж на аўкцыёне за рэкордную суму іншай працы мастака.

«Паліпціх Сан-Грэгорыа» (1473 г.) — адзіны манументальны твор Антанела да Месіны, які заставаўся ў яго родным горадзе. Фота: Museo Regionale Accascina Messina

Як паведамляе выданне The Guardian, злодзеі праніклі ў Рэгіянальны музей Месіны (MuMe) увечары 15 жніўня. Злачынцы скарысталіся тым, што ўся ўвага паліцыі і гараджан была прыкаваная да нацыянальнага свята Ферагоста і мясцовага рэлігійнага фестывалю. Дзейнічаючы «з хірургічнай дакладнасцю», група з трох чалавек абышла складаныя сістэмы сігналізацыі і ўзламала браніраваныя вітрыны.

Ахвярай рабаўнікоў стала адна з самых знакавых прац ранняга італьянскага Адраджэння — «Паліпціх Сан-Грэгорыа», створаны каля 1473 года. Гэта адзіны манументальны твор мастака, які ніколі не пакідаў яго роднай Месіны. Першапачаткова алтар складаўся з шасці панэляў, аднак яшчэ да землятрусу 1908 года, які разбурыў манастыр-заказчык, адна з частак была страчаная. Цяпер злодзеі вынеслі яшчэ тры панэлі з пяці ацалелых.

Паводле інфармацыі італьянскага агенцтва Rai News, падчас уцёкаў злачынцы, відавочна, былі нечым спалоханыя і кінулі дзве з шасці скрадзеных панэляў каля агароджы музея.

Дзве са скрадзеных панэляў паліпціха, кінутыя зладзеямі каля агароджы музея. Фота: TGR/Sicilia

Чацвёртай выкрадзенай працай стала рэдкая двухбаковая мініяцюра (памерам усяго 16 на 12 см). На адным яе баку намаляваная «Мадонна з Немаўлём і францысканскім манахам», на другім — «Хрыстос у магіле».

Як адзначае CBS News, гэты твор, прызначаны для прыватнага адпраўлення культу, урад Сіцыліі набыў на аўкцыёне Christie's у 2003 годзе больш чым за 300 тысяч долараў, і захоўваўся ён у спецыяльнай браніраванай капсуле.

Скрадзеная двухбаковая мініяцюра. Нягледзячы на мікраскапічныя памеры (16x12 см), яна была адной з самых каштоўных прац у экспазіцыі. Фота: Museo Regionale Accascina Messina

«Гэта надзвычай сур'ёзная страта, — заявіла дырэктарка музея Марыза Меркурыа. — Выкрадзеныя працы маюць велізарную культурную, мастацкую і сімвалічную значнасць не толькі для Месіны, але і для ўсёй Сіцыліі».

Рэвалюцыянер кватрачэнта

Антанела да Месіна (каля 1429—1479) лічыцца першым вялікім майстрам Адраджэння ў Паўднёвай Італіі. Навучаючыся ў Неапалі, ён пазнаёміўся з творчасцю нідэрландскіх мастакоў, у прыватнасці, Яна ван Эйка, і стаў тым чалавекам, які прынёс у італьянскае мастацтва тэхніку чыстага алейнага жывапісу.

«Святы Еранім у сваім кабінеце». Каля 1474 года. Нацыянальная галерэя, Лондан. Фота: Wikimedia Commons

Алейныя фарбы дазволілі Антанела дабівацца эфектаў, немагчымых пры выкарыстанні традыцыйнай тэмперы: неверагоднай мяккасці святлаценю (сфумата), дакладнасці ў дэталях і глыбіні пейзажных фонаў. Акрамя таго, ён здзейсніў рэвалюцыю ў партрэтным жывапісе. Да яго італьянцы малявалі мадэляў пераважна ў профіль, як на медальёнах. Антанела ж пачаў выкарыстоўваць паварот у тры чвэрці з прамым позіркам мадэлі на гледача, што дадавала партрэтам нябачаную раней псіхалагічную глыбіню. Сярод яго самых вядомых шэдэўраў — «Святы Себасцьян» (захоўваецца ў Дрэздэне) і «Святы Еранім у сваім кабінеце» (Нацыянальная галерэя, Лондан).

Чаму выбралі менавіта Антанела?

Выбар злачынцаў наўрад ці быў выпадковым. Інтарэс да прац сіцылійскага майстра апошнім часам рэзка ўзрос на міжнародным арт-рынку.

У лютым 2026 года ўрад Італіі выкупіў на аўкцыёне Sotheby's у Нью-Ёрку іншую працу Антанела — «Ecce Homo» — за рэкордныя 14,9 мільёна долараў. Гэтая публічная здзелка магла прыцягнуць увагу злачыннага свету і паказаць патэнцыйным заказчыкам рэальны кошт нават невялікіх палотнаў майстра.

Следства разглядае некалькі версій, і, як паведамляе італьянскае выданне Il Sole 24 Ore, асноўная з іх — крадзеж на замову для чорнага рынку мастацтва або для канкрэтнага прыватнага калекцыянера. Тое, што злачынцы працавалі выключна з творамі Антанела, якія былі напісаныя на драўляных дошках і іх немагчыма скруціць у рулон, як палатно, сведчыць пра дакладна прадуманую лагістыку і прафесіяналізм групоўкі.

Іронія сітуацыі ў тым, што гэты гучны крадзеж адбыўся літаральна на наступны дзень пасля таго, як італьянская паліцыя з гонарам адсправаздачылася аб паспяховым вяртанні трох іншых карцін Сезана, Рэнуара і Маціса, скрадзеных раней з прыватнага музея каля Пармы.

Каментары да артыкула