Пацяпленне робіць горы нестабільнымі. Ці пагражаюць абвалы ледавікоў Альпам?
Катастрофа ў Непале, дзе абвал ледавіка выклікаў магутны селевы паток, зноў прыцягнула ўвагу свету да небяспекі падобных з'яў. Нямецкі гляцыёлаг Олаф Айзен лічыць, што рызыка абвалаў ледавікоў у Альпах таксама павялічваецца праз глабальнае пацяпленне. Аднак паўтарэнне маштабу непальскай катастрофы ў Еўропе, на яго думку, малаверагоднае, піша Euronews.
Здымак ілюстрацыйны. Фота: vecteezy.com
Навуковец прыводзіць у прыклад абвал ледавіка каля швейцарскай вёскі Блатэн у маі 2025 года. Небяспеку там своечасова заўважылі і жыхароў загадзя эвакуявалі, але адзін 64‑гадовы чалавек усё ж загінуў. Пры гэтым аб'ём лёду, які абрынуўся ў Непале, папярэдне ацэньваецца як у 10—20 разоў большы.
Еўрапейскія горы становяцца ўсё больш нестабільнымі з-за хуткага адступлення ледавікоў і раставання вечнай мерзлаты. Найбольш гэта тычыцца тэрыторый на вышыні 2500—3000 метраў у Францыі, Італіі, Аўстрыі і Швейцарыі. Асаблівую небяспеку стварае спалучэнне пацяплення з экстрэмальнай спёкай і моцнымі ападкамі.
У Швейцарыі з 1850 года знікла каля тысячы ледавікоў. З 2000 па 2024 год тыя, што засталіся, страцілі ў сярэднім 38% свайго аб'ёму.
У раёне швейцарскай Ранды цяпер назіраюць за ледавіком Вайсхорн, дзе нядаўна адбыліся тры невялікія абвалы. Спецыялісты не бачаць непасрэднай пагрозы для людзей, аднак турыстычныя і роварныя маршруты побач закрытыя. З ледавіка патэнцыйна могуць сарвацца некалькі сотняў тысяч кубаметраў лёду.
Адна з прычын небяспекі — раставанне вечнай мерзлаты і раставанне лёду ў ніжняй частцы ледавіка. У выніку ледавік слабей утрымліваецца на горнай пародзе. Акрамя таго, пад ім могуць утварацца вялікія аб'ёмы вады. Падчас спёкі або моцных дажджоў ціск павялічваецца, і ледзяная маса можа раптоўна абрынуцца.
Падобная трагедыя адбылася ў 2022 годзе на італьянскай Мармаладзе ў Даламітах. Вялікая частка ледавіка адарвалася ад схілу, у выніку чаго загінулі 11 альпіністаў.
Па словах Олафа Айзена, галоўным спосабам зніжэння рызыкі застаецца барацьба са змяненнем клімату. Нават невялікае зніжэнне сярэдняй тэмпературы можа дапамагчы ледавікам стабілізавацца. Механічныя ж спосабы абароны дзейнічаюць толькі кароткі час, каштуюць дорага і могуць выкарыстоўвацца толькі ў асобных месцах.
Чытайце таксама:
«Я страціў 140 суседзяў». Рэпарцёры пабывалі ў зоне паводкі ў Непале
Амаль 2500 чалавек лічацца зніклымі без вестак у Непале і Тыбеце
«Кайлас, я іду». Што за беларуска знікла ў жудасным селі ў Непале