U Biełarusi raniej raśli duby-hihanty. Kab ich adnavić, daśledujuć DNK

Navukoŭcy Instytuta lesu NAN Biełarusi płanujuć adnavić dubrovy, jakija kaliści isnavali na terytoryi sučasnaj Biełarusi i byli sfarmavanyja vielizarnymi dubami vyšynioj da 50—55 mietraŭ. Dla hetaha ŭ Homieli daśledujuć moranyja duby, padniatyja z dna raki Sož, uzrost jakich dasiahaje ad niekalkich socień da 5—6 tysiač hadoŭ, piša Sputnik.

Zrub z duba ŭzrostam 6000 hadoŭ. Fota: Sputnik

Daśledčyki analizujuć ułaścivaści staražytnaj draŭniny i DNK hetych duboŭ, kab zrazumieć, dzie raniej raśli vialikija dubrovy, u jakich klimatyčnych umovach jany raźvivalisia i ź jakich hieahrafičnych rehijonaŭ pachodzili. Z bolš jak 50 śpiłaŭ moranaha dubu paśla suški buduć adabranyja ŭzory dla hienietyčnych daśledavańniaŭ.

Navukoŭcy adznačajuć, što ŭ minułym na terytoryi Biełarusi sapraŭdy raśli duby-hihanty. Pra heta śviedčać znachodki stvałoŭ daŭžynioj kala 33 mietraŭ, što adpaviadaje drevam z kronaj vyšynioj prykładna 55 mietraŭ.

Dub dobra prystasoŭvajecca da źmien navakolnaha asiarodździa, adnak źmianieńnie klimatu — asabliva pierachod ad ciopłaha i vilhotnaha atłantyčnaha pieryjadu da bolš surovaha subatłantyčnaha — pryviało da taho, što sučasnyja duby stali mienšyja.

Značnaje skaračeńnie dubroŭ za apošniaje tysiačahodździe źviazana i z haspadarčaj dziejnaściu čałavieka. Archieałahičnyja raskopki pakazvajuć, što raniej dub šyroka vykarystoŭvaŭsia ŭ budaŭnictvie, ale z časam jaho stała mienš, što niehatyŭna paŭpłyvała na hienafond.

Niahledziačy na toje, što z dapamohaj staražytnaj DNK niemahčyma «ažyvić» abo vyraścić tysiačahadovy dub, navukoŭcy mohuć rasšyfravać jaho hienom i vyvučyć dynamiku rostu źnikłych duboŭ-vielikanaŭ. Hetyja źviestki dapamohuć madelavać budučuju strukturu dubovych lasoŭ, rabić ich bolš ustojlivymi i praduktyŭnymi.

Asablivuju cikavaść u hetym płanie ŭjaŭlaje biełaruskaje Paleśsie, dzie skancentravanaja bolš za pałovu ŭsich dubrovaŭ krainy. Tut sustrakajucca duby roznaha pachodžańnia — uschodniaha, centralnabiełaruskaha i zachodniaha, što stvaraje ŭmovy dla źjaŭleńnia novych hienietyčnych varyjantaŭ.

U vyniku daśledavańniaŭ vučonyja zmohuć rekamiendavać, dzie i jakija duby lepš vysadžvać, uličvajučy histaryčnyja ŭmovy ich rostu. Heta dazvolić adnaŭlać dubrovy na miescach, dzie kaliści raśli duby-hihanty, i farmiravać bolš zdarovyja i žyćciazdolnyja lasy.

Kamientary da artykuła