«Pucin užo pačaŭ Treciuju suśvietnuju». Zialenski pra pieramirje, vybary i sastupki Rasii
Prezident Ukrainy praciahvaje demanstravać niepachisnaść. Zaŭtra budzie roŭna čatyry hady z pačatku poŭnamaštabnaj vajny.
Fota: AP Photo / Markus Schreiber
Padčas sustrečy ŭ Kijevie z karespandentam Bi-bi-si jon zajaviŭ, što Ukraina zusim nie prajhraje ŭ vajnie i skončyć jaje svajoj pieramohaj.
Jon rašuča piarečyć suprać zadavalnieńnia patrabavańniaŭ Uładzimira Pucina, jaki nazvaŭ canoj pieramirja vyvad ukrainskich vojskaŭ sa stratehična važnych rajonaŭ, jakija Rasija nie zmahła zachapić, niahledziačy na hibiel dziasiatkaŭ tysiač jaje sałdat.
Zialenski skazaŭ, što Pucin užo pačaŭ Treciuju suśvietnuju vajnu. I adziny sposab na heta adkazać — uzmacnić vajenny i ekanamičny cisk, kab prymusić jaho adstupić.
«Ja liču, što Pucin jaje ŭžo pačaŭ. Pytańnie, nakolki jon moža zachapić tyja ci inšyja terytoryi, — kaža Zialenski. — I pytańnie, jak jaho spynić. Nie dla taho, kab Rasija nie vyjhrała. Rasija choča prynieści svoj mir i źmianić dla ludziej žyćcio, jakoje im padabajecca».
A jak prezident adkazvaje na patrabavańni addać 20% Danbasa, jakija znachodziacca pad kantrolem Ukrainy (šerah nasielenych punktaŭ, jakija ŭkraincy nazyvajuć «haradami-krepaściami»), a taksama inšyja častki Chiersonskaj i Zaparožskaj abłaściej? Ci možna nazvać heta razumnym patrabavańniem, kali ŭ vyniku budzie dasiahnuta pahadnieńnie ab spynieńni ahniu?
«Ja prosta da hetaha pa-inšamu staŭlusia. Ja na heta hladžu nie prosta jak na ziamlu, ci nie tolki jak na ziamlu. Ja hladžu na heta tak: vyjści, heta značyć asłabić našy pazicyi, kinuć sotni tysiač našych ludziej, jakija tam znachodziacca. Voś jak ja na heta hladžu. Padzialić naša hramadstva hetym vychadam», — adkazaŭ Zialenski.
— Ale, mahčyma, heta prymalnaja cana, kali jana zadavolić prezidenta Pucina? Jak vy dumajecie, hetaha jamu budzie dastatkova?
«Ja liču, što dla Pucina — jamu patrebna heta paŭza, — kaža Zialenski. — Jamu taksama patrebna heta paŭza. Heta praŭda, što b jon ni kazaŭ, heta praŭda. I kali jon adnovicca… Našy partniory jeŭrapiejskija kažuć, što heta try-piać hadoŭ.
Na moj pohlad, adnavicca jon zmoža za paru hadoŭ, nie bolš. Dyk kudy jon dalej pojdzie? My nie viedajem. Ale toje, što jon zachoča praciahnuć, — fakt».
«Ci prajhrajem my? Viadoma, nie!»
Razmova z Uładzimiram Zialenskim adbyłasia ŭ adnym z budynkaŭ u dobra achoŭvajemym uradavym kvartale ŭ centry Kijeva. Padčas intervju jon u asnoŭnym razmaŭlaŭ pa-ŭkrainsku.
Achova Zialenskaha padychodzić da svaich abaviazkaŭ vielmi staranna — i ŭžo adno heta prymušaje zrazumieć, nakolki vialiki ciažar adkaznaści lažyć na prezidencie. Intervju ź lubym lidaram dziaržavy patrabuje dbajnych pravierak, ale mnie redka davodziłasia sutykacca z takimi pracedurami, jakija spatrebilisia, kab uvajści ŭ prezidencki kompleks u Kijevie.
Dla vajujučaj krainy heta nie dziŭna — tym bolš, što Rasija ŭžo sprabavała arhanizavać zamach na prezidenta.
Niahledziačy na ŭsio heta, Zialenski, jaki pačaŭ karjeru jak akcior, u 2006 hodzie pieramoh na ŭkrainskaj viersii šou «Tancy z zorkami» i syhraŭ rolu čałavieka, jaki niečakana staŭ prezidentam Ukrainy, zachoŭvaje niezvyčajnuju stojkaść.
Pierad niadaŭnimi mirnymi pieramovami ŭ Ženievie prezident ZŠA Donald Tramp zajaviŭ: «Ukrainie lepš by chutčej adpravicca za stoł pieramovaŭ». Pa svajoj zvyčcy, jon praciahvaje akazvać na Ukrainu bolšy cisk, čym na Rasiju.
Minułym letam zachodnija dypłamaty adznačali, što Tramp zhodny z Pucinym u tym, što terytaryjalnyja sastupki z boku Ukrainy — heta klučavaja ŭmova spynieńnia ahniu, jakoje choča zabiaśpiečyć Tramp, u ideale — da leta hetaha hoda.
Vielmi mnohija analityki — i nie tolki ŭ Biełym domie — taksama ličać, što Ukraina nie moža pieramahčy ŭ hetaj vajnie. I kali nie pojdzie na sastupki Maskvie, pacierpić paražeńnie.
Karespandent spytaŭ u Zialenskaha, ci nie ličyć jon spraviadlivym padobnaje mierkavańnie Trampa i inšych ludziej.
«A dzie zaraz znachodziciesia vy? — zadaŭ Zialenski sustrečnaje pytańnie. — Vy siońnia ŭ Kijevie, u stalicy našaj radzimy. Ja vielmi ŭdziačny za heta. Ci prajhrajem my? Viadoma, nie! Tamu što my zmahajemsia za niezaležnaść Ukrainy».
Jak Zialenski razumieje pieramohu?
U minułym Zialenski nie raz kazaŭ, što Ukraina moža pieramahčy. Ale jak budzie vyhladać takaja pieramoha?
Jon adkazaŭ, što jana, zrazumieła, aznačaje viartańnie ŭkraincaŭ da narmalnaha žyćcia i spynieńnie zabojstva ludziej. Ale bolš šyrokaje razumieńnie pieramohi, pra jakoje kaža prezident, składajecca va ŭchileńni hłabalnaj pahrozy, pavodle jaho słoŭ, jakaja zychodzić ad Pucina.
«Siońnia spynić Pucina, nie dać jamu akupavać Ukrainu — heta pieramoha miru».
— Ale ž vy nie śćviardžajecie, što pieramoha aznačaje viartańnie ŭsich terytoryj?
«A my ŭ lubym vypadku heta zrobim, — adkazaŭ Zialenski. — Heta absalutna zrazumieła, pytańnie času. Kali rabić heta siońnia, to heta značyć stracić vialikuju kolkaść ludziej, miljony ludziej, tamu što taja armija vialikaja. My razumiejem canu hetych krokaŭ».
«I taksama ŭ nas niama adpaviednaj kolkaści zbroi. Heta ŭžo zaležyć nie tolki ad nas: ad partnioraŭ. Na siońnia hetaha niama. Ale viartańnie da spraviadlivych miežaŭ 1991 hoda, biezumoŭna, heta… Heta navat nie pieramoha. Heta pieramoha spraviadlivaści. Pieramoha Ukrainy».
Hod tamu Zialenski naviedvaŭ Bieły dom i sustreŭ tam pryjom, jaki adzin vysokapastaŭleny zachodni dypłamat apisaŭ mnie jak spłanavany zahadzia «dypłamatyčny bandytyzm» z boku Donalda Trampa i jaho vice-prezidenta Džeja Dzi Vensa.
Ich sprečku, jakaja prachodziła na vačach suśvietnych ŚMI, ubačyli miljony ludziej pa ŭsim śviecie.
Tramp, jaki tolki što ŭ druhi raz zaniaŭ pasadu prezidenta, davaŭ samy mocny sihnał z usich mahčymych: časy Džo Bajdena, kali Zialenski i Ukraina mahli raźličvać na poŭnuju padtrymku ZŠA, skončylisia.
Novaja administracyja tady «ŭziała na ałovak» členaŭ NATA. Vens tolki što razburyŭ zachodniejeŭrapiejskija iluzii nakont tryvałaści transatłantyčnaha aljansu.
Paśla hetaha Zialenski paźbiahaŭ publičnaha roznahałośsia z Trampam — jak paviedamlałasia, u tym liku pa paradzie brytanskaha daradcy pa nacyjanalnaj biaśpiecy Džonatana Paŭeła.
Prezident ZŠA praktyčna całkam spyniŭ adpraŭku vajennaj dapamohi Kijevu. Ale Vašynhton usio jašče daje žyćciova važnyja raźvieddanyja, a jeŭrapiejskija krainy traciać miljardy na kuplu amierykanskaj zbroi dla Ukrainy.
Vybary i davier da Trampa
Žurnalist spytaŭ ukrainskaha prezidenta ab šmatlikich supiarečlivych zajavach Trampa, nahadaŭšy, što siarod jaho iłžyvych zajaŭ jość i abvinavačvańni ŭ adras Zialenskaha ŭ tym, što jon dyktatar, jaki pačaŭ vajnu (sapraŭdy takija ž śćviardžeńni hučali z vusnaŭ Uładzimira Pucina).
U adkaz Zialenski zaśmiajaŭsia: «Ja nie dyktatar. I ja nie pačaŭ vajnu. Voś i ŭsio».
Ale ci moža jon vieryć prezidentu Trampu? Kali ad jaho ŭdasca atrymać harantyi biaśpieki, spytaŭ ja, ci strymaje jon svajo słova? Bo jon viadomy jak čałaviek, jaki zdolny pieradumać?
«Heta nie tolki prezident Tramp. My havorym pra Amieryku. A prezidenty, my ŭsie — na adpaviednyja terminy. Harantyi my chočam na 30 hadoŭ, naprykład. Palityčnyja elity pamianiajucca, lidary pamianiajucca».
Jon mieŭ na ŭvazie toj fakt, što nadziejnaść amierykanskich harantyj biaśpieki dla Ukrainy pavinien uchvalić Kanhres ZŠA. «Tamu za ich i hałasuje Kanhres. Heta nie tolki prezidenty. Patrebny Kanhres. Bo prezidenty mianiajucca, a instytucyi zastajucca».
Inšymi słovami, Donald Tramp moža być nienadziejnym partnioram, ale jon nie zastaniecca prezidentam viečna.
Zialenski kaža, što hetyja harantyi biaśpieki pavinny być dadzieny da taho momantu, kali jon moža razhledzieć jašče adno amierykanskaje patrabavańnie — ab praviadzieńni vybaraŭ da leta hetaha hoda. Heta lažyć u rečyščy jašče adnaho rasijskaha naratyvu — ab nielehitymnaści Zialenskaha jak prezidenta. Tramp nie patrabavaŭ praviadzieńnia vybaraŭ u Rasii, jakuju Pucin upieršyniu ŭznačaliŭ u apošni dzień XX stahodździa.
Zialenski skazaŭ, što pakul nie vyrašyŭ, ci budzie jon bałatavacca znoŭ u vypadku praviadzieńnia vybaraŭ: «Mahu ŭdzielničać, mahu i nie».
Prezidenckija vybary va Ukrainie pavinny byli adbycca ŭ 2024 hodzie, ale jany stali niemahčymymi, pakolki zakon zabaraniaje hałasavańnie padčas vajennaha stanovišča, uviedzienaha paśla pačatku poŭnamaštabnaha ŭvarvańnia Rasii.
Praviadzieńnie vybaraŭ, skazaŭ Zialenski, technična mahčyma, kali va Ukrainy budzie čas, kab adpaviednym čynam pamianiać zakony. Ale spačatku Ukraina pavinna atrymać harantyi biaśpieki.
Dalej Zialenski rastłumačyŭ, što z praviadzieńniem vybaraŭ źviazana vielmi šmat prablem, u tym liku miljony ŭkraincaŭ znachodziacca za miažoj, a značnyja terytoryi krainy akupavanyja Rasijaj. Tamu žurnalist spytaŭ jaho, ci nie aznačaje heta, što jon piarečyć suprać idei vybaraŭ?
«Kali heta ŭmova zakančeńnia vajny, davajcie heta zrobim, — adkazaŭ prezident Ukrainy. — Ja skazaŭ partnioram: «Ščyra, vy ŭvieś čas padymajecie pytańnie vybaraŭ, ale vam treba vyznačycca — vy chočacie ad mianie pazbavicca, ci pravieści vybary? Kali vy chočacie pravieści vybary (choć vy nie hatovyja mnie heta ščyra skazać navat zaraz), tady davajcie praviadziom hetyja vybary ščyra. Praviadziom takim čynam, kab ich pierš za ŭsio pryznaŭ ukrainski narod. I vy sami pavinny pryznać, što heta lehitymnyja vybary».
Prablema licenzij na vytvorčaść srodkaŭ SPA
Va Uładzimira Zialenskaha jość apanienty i žorstkija praciŭniki i ŭ samoj Ukrainie.
Minułaj vosieńniu jaho ŭrad uzrušyŭ karupcyjny skandał, vynikam jakoha stała adstaŭka jaho bližejšaha daradcy [kiraŭnika Ofisa prezidenta Andreja Jermaka].
Ale Zialenski, razam sa svajoj abnoŭlenaj kamandaj, usio roŭna vałodaje takim rejtynham padtrymki, pra jaki bolšaść lidaraŭ u Zachodniaj Jeŭropie mohuć tolki maryć.
Da razdražnieńnia jaho sajuźnikaŭ jon pastajanna patrabuje ad ich novuju zbroju — bolšych abjomaŭ i lepšaj jakaści. Adno z abvinavačvańniaŭ, hod tamu prahučałych padčas sprečki z Trampam i Vensam u Avalnym kabiniecie, — heta śćviardžeńnie, što Zialenski niedastatkova ŭdziačny.
Čarhovy punkt u śpisie jaho patrabavańniaŭ — dazvoł na vytvorčaść amierykanskaj zbroi pa licenzii, u tym liku rakiet dla sistemy SPA Patriot.
«Siońnia pytańnie z SPA. Samaje składanaje pytańnie. Na žal, partniory pakul jašče nie dajuć licenzii, kab my sami vyrablali, naprykład, sistemy Patriot, ci vyrablali chacia b rakiety dla tych sistem, jakija ŭ nas užo jość. Pakul my nie dasiahnuli pośpiechu ŭ hetym».
— Čamu jany tak robiać?
«Nie viedaju, u mianie niama adkazu. Na žal».
U kancy intervju Zialenski pierajšoŭ z ukrainskaj na anhlijskuju.
Z ulikam usiaho skazanaha, žurnalist spytaŭ jaho, ci treba rychtavacca da jašče bolš doŭhaj vajny va Ukrainie.
«Nie, heta dva paralelnyja treki. Idzie hulnia ŭ šachmaty z mnohimi lidarami, nie z Rasijaj. Niama niejkaha adnaho pravilnaha šlachu. Treba vybirać šmat paralelnych krokaŭ, paralelnych kirunkaŭ. I adzin z hetych paralelnych šlachoŭ, ja dumaju, pryniasie pośpiech. Dla nas pośpiech — heta spynić Pucina».
— Ale ž Uładzimir Pucin nie spynić hetuju vajnu? Kali, viadoma, nie apyniecca pad vializnym ciskam, a hetaha, vierahodna, nie adbyvajecca?
«Tak i nie. Pahladzim. Tak i nie. Jon hetaha nie choča, ale «nie choča» nie aznačaje «nie zrobić». Daj boh. Daj boh, my damožamsia pośpiechu. Dziakuj».
Paśla hetaha Zialenski zrabiŭ z žurnalistami niekalki fatahrafij, pacisnuŭ ruki zdymačnaj hrupie — i vyjšaŭ z pakoja.