«Płača i baicca spać pa načach». Maci pieršakłaśnicy aburyłasia, što dzieciam u 6 hadoŭ raskazvali, jak u Chatyni spalvali ludziej

6‑hadovaja dačka biełaruski Julii trapiła na ŭrok malavańnia, dzie pieršakłaśnikam raskazvali pra spalenych žyŭcom ludziej u Chatyni i dzieci paśla malavali karcinki pa temie. Julija raskazała ŭ Threads, jak sprabavała damahčysia ad vykładčycy tłumačeńniaŭ.

Ilustracyjny zdymak. Fota: LookByMedia

Julija vychoŭvaje 6‑hadovuju dačku Aŭroru. Dniami žančyna padzialiłasia ŭ Threads, jak hladzieła z małoj mult «Anastasija»:

«Na scenach, dzie revalucyja, u jaje zdarajecca isteryka, dzie sa słovami «jany ŭsie pamierli» čuvać słovy «chleŭ» i «spalili». Kali atrymałasia trochi supakoicca, jana raskazała pra ŭrok malavańnia ŭ škole, dzie im padrabiazna raskazvali pra Chatyń — jak tam i dziaciej, i darosłych, i starych sahnali ŭ chleŭ i spalili.

A potym nastaŭnica prapanavała namalavać malunki pa temie. Niekatoryja dzieci malavali chleŭ i ludziej, jakija ŭ im harać, i śmiajalisia».

Aŭrora vielmi prasiła maci pahavaryć z nastaŭnicaj. Kali pryjšoŭ dzień baćkoŭskaha schoda, Julija paprasiła vykładčycu pra razmovu, ale razumieńnia nie znajšła.

Žančyna raskazała nastaŭnicy, jak Aŭrora płača i baicca spać pa načach paśla taho ŭroka. Nastaŭnica spačatku admaŭlała, što dzieciam raskazvali pra spalenych u chlevie ludziej, potym spytała ŭ Julii, ci była jana sama ŭ Chatyni, a paśla hetaha skazała, što ŭ 6 hadoŭ raskazvać takoje dzieciam całkam narmalna.

Dalej nastaŭnica spasłałasia na Minadukacyi, dzie i raspracavali takuju prahramu, pa jakoj małym raskazvajuć pra Chatyń. Julija spytała, ci možna niejak nie naviedvać takija ŭroki — jana cytuje ŭ Threads adkaz nastaŭnicy:

«Nie! Ja mahu adsadzić jaje ŭ inšy pakoj, i čym jana tam budzie zajmacca? Heta prahrama, zaćvierdžanaja ministerstvam. U nas budzie šmat takich zaniatkaŭ, [zaniatki] z mapaj Biełarusi, na jakoj buduć paznačanyja ŭsie spalenyja vioski».

Dalej nastaŭnica paraiła Julii pačytać doma «knihi pra vajnu, pra pakuty naroda», abmierkavać ich z dačkoj. Žančyna zapiarečyła, što nie razumieje, navošta jašče i doma hutaryć pra heta z 6‑hadovym dziciom. 

Nastaŭnica vykarystała apošni arhumient i skončyła razmovu:

«Vy chodzicie ŭ dziaržaŭnuju škołu i pavinny naviedvać usie zapłanavanyja zaniatki. Kali dziaržava ličyć patrebnym raskazvać dzieciam pra vajnu, to, kali łaska, vykonvajcie prahramu».

U kamientary da Julii pryjšło bolš za sotniu ludziej z padobnymi historyjami. Pisali pra toje, nakolki ciažka małym dzieciam pieražyvać raskazy pra vajnu i katastrofy:

«Majoj u pieršym kłasie raskazvali pra błakadu Leninhrada. Pakazvali brusočak, maŭlaŭ, heta 125 hram chleba i stolki davali na dzień. Dyk ja šmat dzion tłumačyła dziciaci, što my nie budziem haładać: adkryvała chaładzilnik, pakazvała ježu, dakazvała, što jość hrošy na ježu».

«Nastaŭnica ŭ druhim kłasie raskazvała dzieciam pra achviar Čyrvonaha Bieraha. Ničoha ja joj nie dakazała, daviałosia samoj ź dziećmi svaimi parazmaŭlać i patłumačyć i pra achviar, i pra nastaŭnicu».

«Kali ja vučyłasia ŭ škole ŭ Minsku, nam nastaŭnica čytała historyi achviar Haładamora, u tym liku historyju žančyny, jakaja praz hoład źjeła svaju małodšuju dačku. Ja paśla hetaha nie mahła spać niekalki dzion».

Chtości, adnak, zaŭvažaŭ: ad usiaho dziaciej niemahčyma ŭbierahčy, strašnyja padziei — častka našaj realnaści.

«Dzieci pavinny ŭ žyćci sutykacca z frustracyjaj, ad usiaho vy ich nie zaścieražecie (i zališniaja abarona im škodzić). Padziei, apisanyja na ŭroku źjaŭlajucca nieadjemnaj častkaj historyi adrazu niekalkich dziaržaŭ, nie isnuje opcyi nie havaryć pra ich».

Kamientary da artykuła