Rasijanie aburylisia, što ŭ Kyrhyzstanie ich aceńvajuć jak kałanizataraŭ. Kyrhyzy kažuć, što aceńvać inakš «archiskładana»

Pamiž historykami Rasii i Kyrhyzstana ŭźnikła padrabiaznaja dyskusija pra toje, jak u školnych padručnikach treba traktavać ahulnuju historyju, asabliva pieryjadu Rasijskaj impieryi i SSSR, piša rasijskaje vydańnie RBK.

Zdymak ilustracyjny. Fota: The Print Collector/Getty Images

Na śpiecyjalnym pasiadžeńni ŭ Rasijskim vajskova-histaryčnym tavarystvie, na jakim prysutničali pradstaŭniki dźviuch krain, ekśpierty z rasijskaha boku praanalizavali niekalki kyrhyzskich padručnikaŭ dla 8, 9 i 11 kłasaŭ. Jany zajavili, što znachodziać tam šmat nibyta niedakładnaściaŭ i interpretacyj, ź jakimi nie zhodnyja. Pavodle ich, roźnica ŭ acenkach źviazana, maŭlaŭ, nie tolki z roznymi pohladami pamiž krainami, ale i z roznymi navukovymi padychodami ŭnutry samich histaryčnych škoł.

Asnoŭnaja sprečka zakranuła saviecki pieryjad i rolu Rasii. Kali ŭ rasijskich padručnikach jon padajecca jak čas raźvićcia i prahresu, to ŭ kyrhyzskich adznačajecca, što razam z hetym isnavali i prablemy — naprykład, abmiežavańnie nacyjanalnaj samastojnaści.

Najbolš vostruju reakcyju z rasijskaha boku vyklikała vykarystańnie ŭ kyrhyzskich padručnikach terminaŭ «kałanijalizm» i «kałonija». Rasijskija ekśpierty ličać, što heta nibyta nie zusim karektna i maje niehatyŭnuju afarboŭku. Jany prapanujuć zamianić hetyja słovy na bolš niejtralnyja — naprykład, «administracyja» abo «administracyjnaje kiravańnie», śćviardžajučy, što heta źmienić usprymańnie padziej.

Dyrektar Instytuta historyi, archieałohii i etnałohii Nacyjanalnaj akademii navuk Kyrhyzstana Abyłabiek Asankanaŭ u adkaz zaŭvažyŭ, što rasijski bok pastaviŭ pierad kyrhyzskimi partniorami «archiskładanuju zadaču — admovicca ad słova «kałonija». «Mnie daviałosia pahladzieć terminałohiju pa kałonii, impieryi, šaviniźmie», — skazaŭ Asankanaŭ.

«Kałonija — heta vykarystańnie pracoŭnych resursaŭ, bahaćciaŭ i terytoryi, heta try hałoŭnyja charaktarystyki kałonii pa ŭsim śviecie». Jakaja b kałonija ni była — heta adsutnaść samastojnaści, dziaržaŭnaści, vykarystańnie pryrodnych bahaćciaŭ i pracoŭnych resursaŭ, zaŭvažyŭ navukoviec. «Nam vielmi składana admovicca ad hetaha termina», — reziumavaŭ kyrhyzski akademik.

Pry hetym kyrhyzski bok adznačyŭ, što saviecki pieryjad u miascovych padručnikach nie razhladajecca vyklučna niehatyŭna. Naadvarot, pryznajecca, što mienavita ŭ toj čas sfarmavalisia dziaržaŭnyja instytuty, sistema adukacyi i pramysłovaść, što ŭ vyniku pryviało da nabyćcia suvierenitetu. Ale adnačasova jany zaklikali nie pieranosić histaryčnyja acenki minułaha na sučasnuju palityku i nie ideałahizavać historyju.

Rasijskija pradstaŭniki, u svaju čarhu, adznačyli, što ŭ roznych krainach paśla raspadu SSSR pačali farmiravacca ŭłasnyja histaryčnyja naratyvy, i časta ŭ ich Rasija pakazvajecca jak impieryja abo pryhniatalnik. Jany ličać heta pierabolšvańniem i padkreślivajuć nibyta stanoŭčy ŭkład u raźvićcio rehijonaŭ.

Kamientary da artykuła