Kala Safii ŭ Połacku pastavili pomnik lotčykam Ničyparčyku i Kukanienku. Ale navat nie samalot toj madeli, na jakoj jany zahinuli, a aerapłan stalinskaha času
Na terytoryi połackaha Vierchniaha zamka ŭračysta adkryli pomnik u honar hierojaŭ-lotčykaŭ, jakija zahinuli ŭ 2021 hodzie. Zamiest makieta sučasnaha samalota Jak-130, na jakim jany ździejśnili svoj podźvih, tut pastavili saviecki źniščalnik MiH-15.
Uračystaje adkryćcio pomnika na terytoryi Połackaha kadeckaha vučylišča, dla jakoha vykarystany anachraničny saviecki samalot 1950‑ch hadoŭ. Na zadnim płanie — Safijski sabor, najstarejšy muravany budynak na terytoryi Biełarusi. Fota: belkadet.by
Novy pomnik źviazany z trahiedyjaj, što adbyłasia 19 maja 2021 hoda nad Baranavičami. U vyniku admovy sistemy kiravańnia vučebna-bajavoha samalota Jak-130, major Andrej Ničyparčyk i lejtenant Mikita Kukanienka koštam ułasnych žyćciaŭ adviali niekiravanuju mašynu ad žyłoj zabudovy.
19 maja 2026 hoda, u piatuju hadavinu trahiedyi, u Połackim kadeckim vučyliščy, vypusknikom jakoha byŭ adzin z zahinułych piłotaŭ Mikita Kukanienka, adkryli manumient. Rašeńnie ŭšanavać pamiać lotčykaŭ zrazumiełaje, ale vybar srodkaŭ dla hetaha ŭšanavańnia vyklikaje ździŭleńnie.
Saviecki samalot-pomnik MiH-15, ustalavany na terytoryi Połackaha kadeckaha vučylišča ŭ honar lotčykaŭ, jakija zahinuli na sučasnym Jak-130. Fota: belkadet.by
Na nievysoki pastamient pastavili MiH-15 — pieršy masavy saviecki reaktyŭny źniščalnik, raspracavany ŭ kancy 1940‑ch hadoŭ. Hety samalot, simvał stalinskaj epochi i chałodnaj vajny, udzielnik zusim inšaha histaryčnaha naratyvu. Jaho «zorny čas» — vajna ŭ Karei 1950—1953 hadoŭ.
U toj ža čas Jak-130, na jakim zahinuli piłoty, — heta sučasny vučebna-bajavy samalot, raspracavany ŭžo ŭ postsaviecki pieryjad i pryniaty na ŭzbrajeńnie ŭ Biełarusi ŭ 2015 hodzie. Histaryčnaja i technałahičnaja prorva pamiž hetymi dźviuma mašynami składaje kala 70 hadoŭ.
Jak vyhladaje Jak-130. Aŭtary pomnika, vidać, paličyli adroźnieńni nieistotnymi. Fota: Wikimedia Commons
Jak paviedamlajuć aficyjnyja krynicy, ustalavany ŭ Połacku MiH-15 byŭ pieradadzieny z muzieja 116‑j hvardziejskaj šturmavoj avijacyjnaj bazy ź Lidy. Heta śpisany ekspanat, jaki nie maje nijakaha dačynieńnia nie tolki da kankretnaj trahiedyi, ale i da sučasnaj biełaruskaj avijacyi ŭvohule. Kab choć niejak stvaryć iluziju suviazi, na bort mašyny prosta nanieśli čyrvonuju ličbu «116» — numar avijabazy, u jakoj i słužyli abodva zahinułyja lotčyki.
Raźmiaščeńnie pomnika tolki ŭzmacniaje adčuvańnie niedarečnaści. Vierchni zamak u Połacku — heta pieršaradny histaryčny i archieałahičny abjekt, miesca, adkul pačynałasia biełaruskaja dziaržaŭnaść. Saviecki źniščalnik ustalavali ŭsiaho za sto mietraŭ na ŭschod ad Safijskaha sabora — najstaražytniejšaha muravanaha budynka krainy i simvała jaje dziaržaŭnaści i niezaležnaści, pretendenta na ŭklučeńnie ŭ śpis Suśvietnaj spadčyny JUNIESKA.
Saviecki samalot-pomnik MiH-15 na fonie Safijskaha sabora. Fota: pvestnik.by
Sumnaj prykmietaj kulturnaha zaniapadu ŭ śfiery manumientalnaha mastactva sučasnaj Biełarusi źjaŭlajecca i pastamient pomnika: zamiest naturalnaha kamieniu, jaki tolki i pasuje dla takoha pieršaradnaha histaryčnaha miesca, jaho ablicavali tannaj šeraj kieramahranitnaj plitkaj. Na žal, heta nie pieršy i nie apošni prykład vykarystańnia materyjału, jaki darečny dla azdableńnia handlovych centraŭ ci padziemnych pierachodaŭ, na pomnikach u Biełarusi za apošnija hady.
Novy pomnik dobra bačny z terytoryi Vierchniaha zamka, ale, niahledziačy na raniejšyja abiacańni zrabić terytoryju vučylišča adkrytaj, jon znachodzicca na terytoryi, abniesienaj aharodžaj i niedastupnaj naviedvalnikam.
Steła ŭ honar Hieroja Biełarusi Mikity Kukanienki. Fota: sb.by
Źviartaje ŭvahu taksama susiedniaja steła ŭ honar zahinułaha Mikity Kukanienki: značnaja častka tekstu na joj pryśviečanaja nie stolki samomu ŭčynku, kolki tamu, što zvańnie Hieroj Biełarusi było prysvojena im «ukazam Prezidenta Respubliki Biełaruś».
Fota: belarus-news.by