Chto taki Endzi Biornem, jakoha bačać na pasadzie premjer-ministra Vialikabrytanii

U brytanskaj palitycy nie tak šmat ludziej, jakija zdoleli zrabić karjeru i ŭ Viestminstery, i pa-za im. Jašče mienš tych, chto paśla pracy ŭ kabiniecie ministraŭ śviadoma admoviŭsia ad vialikaj palityki ŭ Łondanie, kab viarnucca ŭ rehijon, i ŭ vyniku staŭ tam bolš upłyvovym, čym raniej. Mienavita takim šlacham pajšoŭ Endzi Biornem — były ministr achovy zdaroŭja, dvojčy kandydat na pasadu lidara Lejbarysckaj partyi i šmathadovy mer Vialikaha Mančestera. Dla adnych jon — adzin z samych pierśpiektyŭnych brytanskich palitykaŭ svajho pakaleńnia. Dla inšych — majstar palityčnaha imidžu, jaki ŭdała pradaŭ vybarcam vobraz «prostaha chłopca z Poŭnačy». Siońnia Biornema ŭsio čaściej nazyvajuć mahčymym budučym lidaram krainy. 

Endru Biornem. Fota: AP Photo /Jon Super, file

Endru Miurej Biornem naradziŭsia 7 studzienia 1970 hoda ŭ Ejntry — pryharadzie Livierpula, viadomym najpierš dziakujučy konnym spabornictvam Grand National.

Jahony baćka pracavaŭ telefonnym inžynieram, maci — rehistratarkaj. Siamja była katalickaj, ź irłandskimi karaniami. Biornem paźniej nie raz kazaŭ, što vyras u asiarodździ, dzie palityka abmiarkoŭvałasia amal hetak ža sama časta, jak futboł.

Jaho junactva prypała na 1980‑ia hady — pieryjad, kali paŭnočnyja pramysłovyja rehijony Anhlii pieražyvali ciažkija časy. Zakryvalisia šachty i zavody, rasło biespracoŭje, a mnohija žychary Poŭnačy byli pierakananyja, što ŭrad Marharet Tetčer bolš kłapocicca pra Łondan i poŭdzień krainy.

Paźniej Biornem budzie śćviardžać, što mienavita hety dośvied paŭpłyvaŭ na jaho macniej za lubuju palityčnuju litaraturu.

U Lejbarysckuju partyju jon ustupiŭ jašče ŭ piatnaccać hadoŭ. Dla bolšaści jaho adnahodkaŭ heta byŭ uzrost muzyki i futboła. Dla Biornema — užo i palityki.

Paśla škoły junak pastupiŭ u Ficuiljam-kaledž Kiembrydžskaha ŭniviersiteta, dzie vyvučaŭ anhlijskuju litaraturu.

Na pieršy pohlad, heta byŭ kłasičny šlach budučaha pradstaŭnika brytanskaj elity. Ale sam Biornem paźniej uspaminaŭ, što ŭ Kiembrydžy adčuvaŭ siabie čužym. Siarod vypusknikoŭ darahich pryvatnych škoł i dziaciej advakataŭ, biznesmienaŭ i arystakrataŭ chłopiec z rabočaj siamji z paŭnočnaj Anhlii časta ciarpieŭ ad taho, što siońnia nazyvajuć «sindromam samazvanca».

Mienavita tam u jaho źjaviłasia pierakanańnie, što pamiž palityčnaj elitaj krainy i žyćciom zvyčajnych ludziej isnuje vialikaja prorva.

Ale Kiembrydž prynios jamu nie tolki palityčnyja vysnovy. Tam jon paznajomiŭsia z Mary-Frans van Chieł — studentkaj ź Niderłandaŭ, jakuju siabry nazyvali Frenki. Jany sustrelisia ŭ 1989 hodzie i z taho času amal nie razłučalisia. U 2000 hodzie para pažaniłasia. Siońnia ŭ ich troje dziaciej — syn Džymi i dočki Rozi i Eni.

U adroźnieńnie ad mnohich žonak viadomych palitykaŭ, Mary-Frans nikoli nie imknułasia da publičnaści i pabudavała ŭłasnuju karjeru ŭ śfiery markietynhu i biznesu.

Ad parłamientaryja da ministra

Paśla zakančeńnia ŭniviersiteta Biornem pracavaŭ daradcam lejbarysckich palitykaŭ, a taksama supracoŭnikam Nacyjanalnaj słužby achovy zdaroŭja. Kali ŭ 2001 hodzie jaho abrali ŭ Pałatu abščyn ad akruhi Li ŭ Vialikim Mančestery, jon byŭ adnym z mnohich maładych deputataŭ, jakija pryjšli ŭ parłamient na chvali papularnaści Toni Błera.

Usiaho praz čatyry hady paśla abrańnia jon atrymaŭ svaju pieršuju ŭradavuju pasadu — staŭ parłamienckim namieśnikam ministra ŭnutranych spraŭ. Nieŭzabavie jaho pieraviali ŭ Ministerstva kultury, a paśla prychodu da ŭłady Hordana Braŭna ŭ 2007 hodzie karjera Biornema pajšła jašče chutčej.

Va ŭzroście ŭsiaho 37 hadoŭ jon atrymaŭ pasadu hałoŭnaha sakratara Kaznačejstva — adnu z klučavych u finansava-ekanamičnym błoku ŭrada. Praź niekalki miesiacaŭ Braŭn davieryŭ jamu kiravać Ministerstvam kultury, srodkaŭ masavaj infarmacyi i sportu, a ŭžo ŭ 2009 hodzie pryznačyŭ ministram achovy zdaroŭja. Na toj momant jamu było ŭsiaho 39 hadoŭ.

Zdavałasia, pierad im adkryvajecca pramy šlach da viaršyniaŭ brytanskaj palityki. Adnak usio źmianili vybary 2010 hoda.

Ministr achovy zdaroŭja Endzi Biornem. 2009 hod. Fota: Wikimedia Commons

Paraza, jakaja nie stała kancom

Na parłamienckich vybarach 2010 hoda lejbarysty stracili ŭładu paśla trynaccaci hadoŭ kiravańnia.

Paśla adstaŭki Hordana Braŭna Biornem upieršyniu vyłučyŭ svaju kandydaturu na pasadu lidara Lejbarysckaj partyi, ale sastupiŭ Edu Milibendu.

U nastupnyja hady jon zastavaŭsia adnym z samych viadomych pradstaŭnikoŭ partyi, a ŭ 2015 hodzie znoŭ pasprabavaŭ stać jaje lidaram. Adnak i hetym razam prajhraŭ.

Dla mnohich palitykaŭ dźvie takija parazy aznačali b kaniec vialikich ambicyj. Ale Biornem zdoleŭ znajści dla siabie novuju rolu.

«Chiłsbara» i reputacyja čałavieka, jaki nie zdajecca

Paralelna z partyjnaj karjeraj Biornem šmat hadoŭ zajmaŭsia jašče adnoj spravaj, jakaja zrabiła jaho viadomym daloka za miežami palityki.

15 krasavika 1989 hoda na stadyjonie «Chiłsbara» ŭ Šefiłdzie padčas paŭfinału Kubka Anhlii pamiž «Livierpulem» i «Notynhiem Forest» u ciskaninie zahinuli 97 zaŭziataraŭ «Livierpula».

Dla žycharoŭ paŭnočnaha zachadu Anhlii hetaja trahiedyja stała nacyjanalnaj traŭmaj. Biornemu tady było dzieviatnaccać hadoŭ.

Na praciahu dziesiacihodździaŭ palicyja i častka brytanskaj presy faktyčna ŭskładali adkaznaść za trahiedyju na samich zaŭziataraŭ. Siemji zahinułych patrabavali novaha rasśledavańnia.

Biornem staŭ adnym z samych upłyvovych palitykaŭ, jakija padtrymali hetuju kampaniju. Jon rehularna ŭzdymaŭ pytańnie ŭ parłamiencie, patrabavaŭ raskryćcia dakumientaŭ i padtrymlivaŭ svajakoŭ achviar.

U 2012 hodzie niezaležnaja kamisija pa «Chiłsbara» pryjšła da vysnovy, što na praciahu mnohich hadoŭ hramadskaść uvodzili ŭ zman adnosna sapraŭdnych pryčyn trahiedyi. Rasśledavańnie pakazała, što biaśpieka zaŭziataraŭ była arhanizavanaja nienaležnym čynam, a prablemy ź pierapoŭnienaściu stadyjona byli viadomyja jašče da fatalnaha matča.

Publikacyja dakładu stała pierałomnym momantam u spravie. Raniejšyja sudovyja rašeńni byli pierahledžanyja, a novaje rasśledavańnie pryjšło da vysnovy, što hałoŭnuju adkaznaść za hibiel ludziej niasuć palicyja i słužbovyja asoby, jakija nie zdoleli naležnym čynam kantralavać situacyju. Śledstva taksama ŭstanaviła, što častku achviar možna było b vyratavać pry bolš apieratyŭnych i ŭzhodnienych dziejańniach ekstrannych słužbaŭ.

Dla Biornema heta stała nie tolki asabistaj pieramohaj. Mienavita tady jon atrymaŭ reputacyju palityka, jaki moža dziesiacihodździami damahacca spraviadlivaści i nie adstupać pad ciskam ułady.

Mer Vialikaha Mančestera Endzi Biornem. Fota: AP Photo / Jon Super

«Karol Poŭnačy»

U 2017 hodzie Biornem pryniaŭ rašeńnie, jakoje mnohich ździviła. Jon pakinuŭ parłamient i vyłučyŭsia na pasadu pieršaha mera Vialikaha Mančestera. U Viestminstery heta vyhladała jak krok nazad. Ale sam Biornem śćviardžaŭ, što budučynia brytanskaj palityki zaležyć nie tolki ad Łondana, a ad taho, ci atrymajuć rehijony bolš ułady i finansavych mahčymaściaŭ.

Na vybarach jon pieramoh ź vialikim adryvam. Tak pačaŭsia novy etap jaho karjery.

Na pasadzie mera Biornem zrabiŭ hałoŭnaj temaj raźvićcio paŭnočnaj Anhlii. Jon vystupaŭ za pieradaču paŭnamoctvaŭ rehijonam, raźvićcio transpartu, budaŭnictva žylla i padtrymku biazdomnych.

Adnym ź jaho hałoŭnych prajektaŭ stała Bee Network — adzinaja transpartnaja sistema Vialikaha Mančestera, jakaja pavinna abjadnać aŭtobusy, tramvai i pryharadnyja čyhunačnyja maršruty pavodle prykładu Łondana.

Na pasadzie mera Biornem taksama inicyjavaŭ niezaležnyja rasśledavańni vypadkaŭ seksualnaj ekspłuatacyi dziaciej u Vialikim Mančestery. Ich vyniki vyjavili surjoznyja praliki ŭ pracy palicyi i sacyjalnych słužbaŭ, jakija na praciahu hadoŭ nie zaŭsiody naležnym čynam reahavali na paviedamleńni pra hvałt nad niepaŭnaletnimi.

Ale sapraŭdnuju nacyjanalnuju viadomaść jon atrymaŭ u 2020 hodzie.

Padčas pandemii COVID-19 Biornem ustupiŭ u adkryty kanflikt z kansiervatyŭnym uradam Borysa Džonsana. Jon abvinavačvaŭ centralnyja ŭłady ŭ tym, što jany niedastatkova padtrymlivajuć paŭnočnyja rehijony krainy i naviazvajuć im rašeńni biez uliku miascovych patrebaŭ.

Sprečki adbyvalisia ŭ žyvym efiry i pryciahvali ŭvahu ŭsioj krainy. Dla mnohich žycharoŭ poŭnačy Biornem staŭ simvałam supracivu łondanskamu centru. Mienavita tady za im zamacavałasia mianuška «karol Poŭnačy».

Ci stanie jon premjer-ministram?

Jak piša The Guardian, za dzieviać hadoŭ pa-za Viestminsteram Biornem źmianiŭsia nastolki, što siońnia jaho ciažka paznać u paraŭnańni z palitykam časoŭ urada Hordana Braŭna. Źnikli strohija kaściumy i kansiervatyŭnyja halštuki, jakija byli abaviazkovaj častkaj žyćcia łondanskaha ministra. Ciapier jon addaje pieravahu futbołkam, bombieram i krasoŭkam.

Heta nie prosta źmiena harderobu. Za hady na čale Vialikaha Mančestera Biornem zdoleŭ pieratvarycca z čarhovaha pradstaŭnika viestminsterskaha isteblišmientu ŭ palityka, jaki śviadoma padkreślivaje svaju suviaź z Paŭnočnaj Anhlijaj. Navat padčas vystupleńniaŭ jon časta nosić značok z vyjavaj rabočaj pčały — adnaho z hałoŭnych simvałaŭ Mančestera, jaki nahadvaje pra pramysłovuju historyju horada.

Za hety čas Biornem nabyŭ reputacyju mocnaha kamunikatara, jaki lohka adčuvaje siabie pierad aŭdytoryjaj i ŭmieje havaryć bieź biurakratyčnaj movy. Jon aktyŭna vykarystoŭvaje sacyjalnyja sietki, achvotna spračajecca z krytykami i ŭsio čaściej źviartajecca da vybarcaŭ naŭprost, biez pasrednictva tradycyjnych miedyja.

Hety styl rezka kantrastuje z manieraj Kira Starmiera. Kali ŭžo byłoha premjer-ministra časta apisvajuć jak aściarožnaha technakrata, jaki staranna ŭzvažvaje kožnaje słova, to Biornem imkniecca vyhladać bolš niepasrednym i emacyjnym. Dla jaho prychilnikaŭ heta śviedčańnie ščyraści i blizkaści da ludziej.

Fota: Christopher Furlong / Getty Images

U červieni 2026 hoda Biornem viarnuŭsia ŭ Pałatu abščyn paśla pieramohi na dadatkovych vybarach u Mejkierfiłdzie. Jaho viartańnie ŭ Viestminster adrazu vyklikała novuju chvalu razmoŭ pra mahčymuju baraćbu za lidarstva ŭ Lejbarysckaj partyi i navat za pasadu premjer-ministra. Sam Biornem pakul nie abviaščaŭ pra takija płany.

Kamientary da artykuła