Pamior Čžu Žunczi — čałaviek, jaki pieratvaryŭ Kitaj u najmahutniejšuju handlovuju dziaržavu
Čžu Žunczi ŭvajšoŭ u historyju jak adzin z klučavych ekanamičnych refarmataraŭ.
Fota: Forrest Anderson/Getty Images
Były premjer Dziaržaŭnaha savieta KNR Čžu Žunczi, jaki ŭznačaliŭ intehracyju Kitaja ŭ suśvietny handal i zakłaŭ asnovu dla imklivaha ekanamičnaha rostu krainy, pamior va ŭzroście 97 hadoŭ, piša Bi-bi-si.
Čžu Žunczi z 1998 da 2003 hoda zajmaŭ druhuju pa značnaści dziaržaŭnuju pasadu ŭ krainie. Jon adyhraŭ viadučuju rolu va ŭstupleńni Kitaja ŭ Suśvietnuju handlovuju arhanizacyju, adkryćci kitajskich pradpryjemstvaŭ dla mižnarodnaha rynku i załučeńni zamiežnych inviestycyj.
Čžu Žunczi ŭvajšoŭ u historyju jak adzin z klučavych ekanamičnych refarmataraŭ. Mienavita jon pieradaŭ padatkovyja paŭnamoctvy ad miascovych uładaŭ centralnamu ŭradu, likvidavaŭ abo pryvatyzavaŭ nierentabielnyja dziaržaŭnyja pradpryjemstvy, a taksama daŭ šturšok raźvićciu rynku pryvatnaha žylla.
Šmat kamu jon zapomniŭsia jak žorstki i prahmatyčny lidar, jaki damohsia dvuchznačnych tempaŭ ekanamičnaha rostu i nie bajaŭsia vykazvać svajo mierkavańnie.
U 1998 hodzie jon zajaviŭ, što Kitaj čakaje mnostva patencyjnych kryzisaŭ, jakija mohuć uspychnuć u luby momant.
«Prostyja ludzi niezadavolenyja nami pa mnohich pryčynach. Asabliva z-za karupcyi siarod kiraŭnikoŭ, razryvu pamiž bahatymi i biednymi i z-za taho, što niekatoryja miascovyja kiraŭniki pavodziać siabie jak tyrany», — skazaŭ jon.
Čžu Žunczi nazyvaŭ niesumlennych bankiraŭ «idyjotami» i kazaŭ, što damby i supraćpavodkavyja zbudavańni ŭzdoŭž Janczy «nienadziejnyja i dziravyja, niby tofu».
Pad jaho kiraŭnictvam udałosia stabilizavać ekanomiku i źnizić uzrovień karupcyi. Kitaj pačaŭ pieratvaracca ŭ industryjalnuju dziaržavu, pazbaŭlajučysia statusu kamunistyčnaha aŭtsajdara.
U toj ža čas hetyja reformy pryviali da zvalnieńnia 30 miljonaŭ čałaviek za piać hadoŭ, a vielizarny ekanamičny rost sparadziŭ jašče bolšuju niaroŭnaść.
Čžu Žunczi naradziŭsia ŭ centralnaj pravincyi Chunań u 1928 hodzie i da pastupleńnia na dziaržaŭnuju słužbu atrymaŭ dypłom inžyniera-elektryka.
U 1949 hodzie jon ustupiŭ u Kamunistyčnuju partyju.
Jon dvojčy padviarhaŭsia «partyjnym čystkam»: upieršyniu — za toje, što nazvaŭ ekanamičnuju palityku Mao Czeduna iracyjanalnaj, za što jaho abviaścili «pravym uchilistam», a druhi raz — padčas Kulturnaj revalucyi.
Paśla śmierci Maa Čžu byŭ adnoŭleny ŭ partyi i da 1991 hoda zaniaŭ pasadu vice-premjera, adkaznaha za ekanomiku Kitaja.
Praź siem hadoŭ jon staŭ premjeram.
Čžu vioŭ składanyja pieramovy ab ustupleńni Kitaja ŭ Suśvietnuju handlovuju arhanizacyju ŭ 2002 hodzie.
Niekrałohi ŭ kitajskich dziaržaŭnych ŚMI apisvajuć jaho jak «zahartavanaha časam viernaha zmahara za ideały kamunizmu, vydatnaha praletarskaha revalucyjaniera i palityčnaha dziejača».