U Muziei volnaj Biełarusi adkryłasia vystava pra vybary 2001 hoda
5 vieraśnia ŭ Muziei volnaj Biełarusi adkryłasia ekspazicyja, pryśviečanaja prezidenckim vybaram u Biełarusi 2001 hoda. Taja elektaralnaja kampanija miełasia stać druhimi demakratyčnymi vybarami ŭ našaj krainie, a stała pieršymi niedemakratyčnymi. Vystava tak i nazyvajecca — «Pieršyja niedemakratyčnyja». Materyjały dla ekspazicyi pieradaŭ u muziej polski palitołah i pravaabaronca Pavieł Kazaniecki, raskazvaje «Biełsat».
Časovaja ekspazicyja «Pieršyja niedemakratyčnyja». Varšava, Polšča. 5 vieraśnia 2026 hoda. Fota tut i dalej: Raul Dziuk / Biełsat
Demakratyčnyja siły vybrali ŭ 2001‑m adzinaha kandydata — Uładzimira Hančaryka, choć mnohija stavili na Siamiona Domaša. 9 vieraśnia adbyłasia pieršaja biełaruskaja — i niaŭdałaja — płošča (z zachopam Pałacu prafsajuzaŭ). Vynik: Łukašenka — 75,65%, Hančaryk — 15,65%. Ni ZŠA, ni ES vynikaŭ nie pryznali.
Hetyja vybary byli taksama pieršaj kampanijaj, padčas jakoj vielmi jarka prajaviła siabie vuličnaja ahitacyja, a taksama dziejnaść hrup niezaležnych naziralnikaŭ i moładzievych palityčnych inicyjatyŭ — «Zubr» dy inšych.
Na vystavie možna pabačyć, naprykład, infarmacyjny stykier z mapaj Jeŭropy ź ličbami siarednich zarobkaŭ (Biełaruś — $65, Polšča — $400, Niamieččyna — $2500), brašuru «Instrukcyja dla naziralnikaŭ va ŭčastkovych vybarčych kamisijach», vybarčuju ŭlotku Uładzimira Hančaryka (pa-rasiejsku) — 7 punktaŭ prahramy («Mocnaja dziaržava — zamožnyja hramadzianie» i h. d.), navat zapalničku z abhryzienaj rybinaj: «U jaje nie było hołasu. A ŭ ciabie?..»
Ekspanaty časovaj ekspazicyi «Pieršyja niedemakratyčnyja»
Uładalnik kalekcyi Pavieł Kazaniecki raskazaŭ «Biełsatu», što źbiraŭ ekspanaty 10 hadoŭ, kali byŭ u Biełarusi i mieŭ kantakty ź vielmi roznymi asiarodkami. «Čym była važnaja i cikavaja kampanija 2001 hoda? Tym, što heta była pieršaja kampanija, u jakoj apazicyja mieła mahčymaść vykarystoŭvać sučasnyja vybarčyja technałohii, dzie, z adnaho boku, była dumka pra pazityŭny miesiedž da hramadstva, z druhoha — pra miesiedž admoŭny, jaki pakazvaŭ prablemy Łukašenki».
Na adkryćci ekspazicyi vystupili taksama palityk Alaksandr Dabravolski, jaki ŭ 2001 hodzie byŭ namieśnikam kiraŭnika vybarčaha štabu adzinaha kandydata, Uładzimir Kobiec — adzin z zasnavalnikaŭ i kaardynataraŭ ruchu «Zubr», žurnalisty Alaksandr Atroščankaŭ (u 2001 — pres-sakratar «Zubra») i Fiodar Paŭlučenka (były dyrektar vydańnia «Chartyja'97»), palityk Viačasłaŭ Siŭčyk.
Alaksandr Dabravolski zaznačyŭ, što ŭ kampanii 2001 hoda, kali paraŭnoŭvać ź inšymi vybarami, demakratyčnyja siły mieli najbolšuju padtrymku (až da 2020 hoda). Pavodle sacyjałahičnych daśledavańniaŭ, Łukašenka nie nabraŭ i 10%, a pavodle padlikaŭ amierykanskaha palittechnołaha Tryhve Ołsana, musiŭ adbycca druhi tur vybaraŭ.
Žurnalist Alaksandr Atroščankaŭ raspaviadaŭ na adkryćci vystavy, jak, jon byŭ pres-sakratarom «Zubra» i raspaŭsiudžvaŭ napiaredadni vybaraŭ śpiecvypusk haziety «Svaboda» z artykułam psichijatra Dźmitryja Ščyhielskaha pra chvarobu Alaksandra Łukašenki (Ščyhielski śćviardžaŭ, što ŭ palityka mazaičnaja psichapatyja).
Žurnalist Fiodar Paŭlučenka, razvažajučy pra toje, čamu pierad vybarami biełaruskaje hramadstva nie było šakavanaje kampramatam pra palityčnyja zabojstvy i «eskadron śmierci», zaŭvažyŭ što mienavita tady «čynoŭniki i šmat chto sa śviadomych biełarusaŭ vyznačylisia, što rabić dalej».
«Hetyja rašeńni, jakija jany pryniali ŭ toj čas, paŭpłyvali i na padziei ŭ Biełarusi 2020 hoda. Dla tych, chto tady zrazumieŭ usio, 2020 hod nie byŭ dziŭnym adkryćciom. Mnie zdajecca, asnoŭny vybar, jaki zrabili tady i elity, i biełarusy, upłyvaje nasamreč na ŭsich nas i ciapier. I taja kampanija była vyznačalnaj», — prychodzić da vysnoŭ Fiodar Paŭlučenka.
Vystava «Pieršyja niedemakratyčnyja» ładzicca ŭ varšaŭskim Muziei volnaj Biełarusi pry padtrymcy ambasady Karaleŭstva Niderłandaŭ u Polščy. Z ekspazicyjaj možna aznajomicca da 11 vieraśnia.