Dzie biaśpiečniej žyć — u Jeŭropie ci ZŠA?

The Economist paraŭnaŭ złačynnaść u bujnych haradach pa abodva baki Atłantyki. Vynik byŭ nieadnaznačnym.

Łondan. Zdymak ilustracyjny. Fota: Naša Niva

Zvyčajnaje supastaŭleńnie palicejskaj statystyki roznych krain časta daje skažonuju karcinu. U adnych krainach ludzi čaściej paviedamlajuć pra złačynstvy, čym u inšych, dyj adny i tyja ž dziejańni ŭ roznych krainach mohuć jurydyčna kłasifikavacca pa-roznamu.

Prablema jość navat ź miežami haradoŭ. Kali ŭ aficyjnuju terytoryju miehapolisa ŭvachodziać vialikija pryharadnyja rajony ź nizkaj ščylnaściu nasielnictva, siaredni ŭzrovień złačynnaści moža vyhladać nižejšym.

Kryminołah Univiersiteckaha kaledža Łondana Met Ešbi (Matt Ashby) razam z kalehami pasprabavaŭ uličyć hetyja adroźnieńni. Daśledčyki sabrali źviestki z 20 haradoŭ raźvitych krain z nasielnictvam nie mienš za 2,5 miljona čałaviek, pryviali ich terytoryi da bolš supastaŭnaha vyhladu i ŭnifikavali aznačeńni roznych vidaŭ złačynstvaŭ.

Pa zabojstvach roźnica vielizarnaja

Najlepš pamiž krainami paraŭnoŭvajecca kolkaść zabojstvaŭ. Ludzi mohuć paviedamlać ci nie paviedamlać u palicyju pra drobnyja kradziažy ci chulihanstva, ale śmierć čałavieka zaŭsiody ŭličvajecca ŭ aficyjnaj statystycy.

I tut roźnica pamiž ZŠA i Jeŭropaj najbolš prykmietnaja. Samym niebiaśpiečnym horadam u vybarcy byŭ Čykaha. U 2024 hodzie tam zafiksavali 587 hvałtoŭnych śmierciaŭ, abo 22 na 100 tysiač žycharoŭ. Heta ŭ 2,7 raza vyšej za pakazčyk Łos-Andželesa, jaki zaniaŭ druhoje miesca.

Dla paraŭnańnia, siaredni pakazčyk u dziesiaci jeŭrapiejskich haradach skłaŭ tolki 1,7 zabojstva na 100 tysiač čałaviek.

Ale Łondan i Paryž majuć svaju prablemu

Ź inšymi vidami złačynnaści vyraznaj miažy pamiž Jeŭropaj i ZŠA ŭžo niama. Rabavańni ludziej adbyvajucca pa abodva baki Atłantyki prykładna adnolkava časta. Pry hetym asabliva vyłučajucca Łondan i Paryž: u abodvuch haradach štohod fiksujecca bolš za 300 takich vypadkaŭ na 100 tysiač čałaviek.

Aŭtamabili časta kraduć u Čykaha i Łos-Andželesie, ale Ńju-Jork pa hetym pakazčyku biaśpiečniejšy za bolšaść jeŭrapiejskich haradoŭ. Zatoje ŭ Jeŭropie čaściej zdarajucca kradziažy z praniknieńniem u damy i kvatery.

Ekśpierty adznačajuć, što na takuju nieadnaznačnuju karcinu mohuć upłyvać roznyja faktary. U Jeŭropie raźvitaja sistema sacyjalnaj padtrymki moža źmianšać stymuł da kradziažoŭ, a ŭ ZŠA rolu strymlivańnia mohuć adyhryvać aktyŭnaja praca palicyi i značna bolš šyrokaje prymianieńnie turemnaha źniavoleńnia.

Adnak, jak zaŭvažajuć aŭtary, atrymanyja imi źviestki nielha ličyć całkam supastaŭnymi. Hałoŭnaja prablema zastajecca: u roznych krainach ludzi z roznaj achvotaj paviedamlajuć pra złačynstvy ŭ palicyju, i hetaja hatoŭnaść z časam mianiajecca.

Naprykład, aficyjnaja kolkaść zhvałtavańniaŭ u Anhlii i Uelsie za apošnija dziesiać hadoŭ padvoiłasia. Adnak ananimnyja apytańni pakazvajuć, što realnaja kolkaść vypadkaŭ istotna nie źmianiłasia. Mahčymaje tłumačeńnie rostu statystyki ŭ tym, što paciarpiełyja stali čaściej źviartacca ŭ palicyju, ulik złačynstvaŭ palepšyŭsia.

Padobnym čynam rost zarehistravanych rabavańniaŭ abjektaŭ biznesu ŭ Łondanie moža častkova tłumačycca tym, što palicyja spraściła paradak padačy zajaŭ pra takija vypadki.

Nasamreč harady stanoviacca biaśpiečniejšymi

Niahledziačy na składanaści z paraŭnańniem Jeŭropy i ZŠA, doŭhaterminovaja dynamika daje bolš adnaznačnuju karcinu.

U Łondanie i Ńju-Jorku ŭzrovień zabojstvaŭ ciapier najnižejšy ŭ historyi.

Paryž vyhladaje drenna pa kolkaści vuličnych rabavańniaŭ, ale za apošniaje dziesiacihodździe ich stała amal udvaja mienš.

Tamu hałoŭnaja vysnova ekśpiertaŭ aptymistyčnaja. Niahledziačy na strašyłki botaŭ u sacsietkach, vialikija harady i Jeŭropy, i Amieryki stali biaśpiečniejšymi, pryjaźniejšymi i bolš pryjemnymi dla žyćcia, čym pakaleńnie tamu.

Kamientary da artykuła