Šablarohaja antyłopa była ŭžo źnikła ź dzikaj pryrody, ale ciapier znoŭ skača pa sachielskich savanach

Šablarohi oryks, jaki kaliści ličyŭsia źnikłym u dzikaj pryrodzie, dziakujučy prahramie pa adnaŭleńni papulacyi znoŭ viarnuŭsia ŭ naturalnaje asiarodździe. Ciapier u zapaviedniku ŭ Čadzie žyvie ŭžo bolš za 600 hetych antyłop, piša vydańnie The Times of India.

Fota: Wikimedia Commons

Kaliści šablarohija oryksy byli šyroka raspaŭsiudžanyja ŭ Paŭnočnaj Afrycy. Jany žyli ŭ savanach i paŭpustyniach i dobra prystasavalisia da śpiakotnaha i suchoha klimatu. Adnak u XX stahodździ ich kolkaść rezka skaraciłasia praź niekantralavanaje palavańnie i źniščeńnie pryrodnych miescaŭ dla žyćcia.

Da kanca stahodździa vid amal źnik. Apošniuju viadomuju fatahrafiju dzikaha šablarohaha oryksa zrabili ŭ 1980 hodzie ŭ harach Air u Nihiery.

U 2000 hodzie vid aficyjna adnieśli da katehoryi źnikłych u dzikaj pryrodzie. Heta aznačała, što žyvioł bolš nie bačyli ŭ naturalnym asiarodździ, choć jany praciahvali žyć u zaaparkach i pryvatnych ekałahičnych parkach.

Paśla hetaha mižnarodnyja śpiecyjalisty pa achovie pryrody pačali farmavać papulacyju, jakaja mahła b stać asnovaj dla viartańnia vidu ŭ pryrodu. Važnuju rolu adyhrała stvareńnie ŭ Abu-Dabi hienietyčna raznastajnaha «suśvietnaha statka» z žyvioł, jakija pachodzili z papulacyj u ZŠA, Jeŭropie i Abjadnanych Arabskich Emiratach.

Prahrama reintradukcyi pačałasia ŭ 2016 hodzie. U sakaviku taho hoda 25 šablarohich oryksaŭ pierapravili samalotam z Abu-Dabi ŭ Čad. Ich źmiaścili ŭ zapaviedniku Vadzi-Rymie — Vadzi-Ašym, dzie žyvioły pavinny byli znoŭ adaptavacca da žyćcia ŭ pryrodzie.

Spačatku antyłop utrymlivali ŭ śpiecyjalnych valjerach, nazirajučy za ich stanam i pavodzinami. Paśla ich pačali vypuskać u zapaviednik. Za častkaj žyvioł sačyli z dapamohaj GPS-našyjnikaŭ.

Pieršaja hrupa, vypuščanaja ŭ dzikuju pryrodu, składałasia z 23 oryksaŭ. Metaj było nie prosta viarnuć asobnych žyvioł, a stvaryć samastojnuju papulacyju, jakaja zmoža razmnažacca biez pastajannaha papaŭnieńnia ź niavoli. Užo ŭ śniežni 2016 hoda ŭ Čadzie naradziłasia pieršaje dziciania.

Pastupova naturalnaje razmnažeńnie stała asnoŭnaj krynicaj rostu papulacyi. Z 2016 hoda ŭ Čad pryvieźli 285 oryksaŭ, vyhadavanych u niavoli, ale ŭ pryrodzie za hety čas naradziłasia bolš za 500 dzicianiat. Da kanca 2023 hoda kolkaść adnoŭlenaj papulacyi pieravysiła 600 žyvioł, choć pieršapačatkovaj metaj prahramy było dasiahnuć 500.

U listapadzie 2024 hoda z Abu-Dabi ŭ Čad pryvieźli jašče 50 antyłop. Takim čynam, ahulnaja kolkaść reintradukavanych z 2016 hoda žyvioł dasiahnuła 385. U spravazdačy za 2024 hod paviedamlałasia ŭžo pra 580 oryksaŭ, jakija naradzilisia ŭ dzikaj pryrodzie.

Adnaŭleńnie papulacyi sutyknułasia i z surjoznymi prablemami. U kancy suchoha siezona 2024 hoda ŭ rehijonie ŭstalavałasia niezvyčajna śpiakotnaje nadvorje, u vyniku čaho zahinuli bolš za 100 šablarohich oryksaŭ. Asabliva mocna paciarpieli maładyja žyvioły i tyja, jakich niadaŭna vypuścili ŭ pryrodu.

Paśla viartańnia daždžoŭ papulacyja pačała adnaŭlacca. U śniežni 2023 hoda vid u Čyrvonym śpisie ŭžo pieraviali z katehoryi «źnikły ŭ dzikaj pryrodzie» ŭ katehoryju «pad pahrozaj źniknieńnia».

Ciapier adnoŭlenaja papulacyja žyvie ŭ zapaviedniku Vadzi-Rymie — Vadzi-Ašym — vialikaj achoŭnaj terytoryi ŭ zonie sachielskich savan Čada. Za žyviołami praciahvajuć sačyć z dapamohaj spadarožnikavych sistem i padčas palavych daśledavańniaŭ. Śpiecyjalisty vyvučajuć ich pieramiaščeńni, razmnažeńnie, raspaŭsiudžvańnie i vyžyvalnaść.

Kamientary da artykuła