Što, kali b u pryrodzie nie było drapiežnikaŭ? Prykład adnaho vostrava pakazaŭ, što heta zusim nie raj
U 2020 hodzie vada adrezała ad sušy kienijski paŭvostraŭ, pakinuŭšy sotni ziebr, antyłop i žyrafaŭ u poŭnaj biaśpiecy ad ilvoŭ i hijen. Zdavałasia b, idealny prytułak dla travajednych, adnak navukoŭcy ŭbačyli zusim inšuju karcinu. Z padrabiaznaściami znajomić IFLScience.
Vostraŭ Kresient na voziery Najvaša, prykładna za 80 kiłamietraŭ ad stalicy Kienii Najrobi, ujaŭlaje saboj kratar staražytnaha vułkana. Histaryčna hety kavałak ziamli byŭ to paŭvostravam, to vostravam. Kali vada spadała, žyvioły svabodna pieramiaščalisia pamiž im i macierykom pa vuzkaj suchaputnaj darozie.
U 2020 hodzie ŭzrovień voziera rezka padniaŭsia i zatapiŭ piaščany pierašyjek, zabłakavaŭšy na vostravie vialikuju kolkaść dzikich žyvioł.
Praź piać hadoŭ vostraŭ naviedała hrupa vieterynaraŭ i bijołahaŭ z Univiersiteta Sent-Džordž u Kanadzie, kab acanić nastupstvy hetaj izalacyi. Daśledčyki vyśvietlili, što na terytoryi naohuł nie zastałosia bujnych drapiežnikaŭ. Adzinyja palaŭničyja tam — drobnyja šakały i vušatyja lisicy, jakija nie ŭjaŭlajuć nijakaj pahrozy dla bujnych kapytnych.
U vyniku papulacyi ziebr, antyłop hnu, impała, vadzianych kazłoŭ, hipapatamaŭ i žyrafaŭ prykmietna vyraśli. Asobnyja vidy, takija jak ziebry, tearetyčna mahli b pakinuć vostraŭ upłaŭ, ale bolšaść žyvioł zastajecca zabłakavanaj na abmiežavanaj prastory.
Žyćcio biez drapiežnikaŭ
Adnak hety «rajski kutok» chutka sutyknuŭsia ź ciažkim kryzisam. Biez drapiežnikaŭ, jakija rehulujuć kolkaść i pieramiaščeńnie statkaŭ, travajednyja pačali biaźlitasna vyjadać usiu dastupnuju raślinnaść. Fłora vostrava prosta nie paśpiavaje adnaŭlacca, a žyvioły pačali pakutavać ad niedachopu pažyŭnych rečyvaŭ i stali zaležać ad štučnaha padkormu čałaviekam.
Pavodle palavych nazirańniaŭ, Kresient, mahčyma, užo nabliziŭsia da miažy svaich ekałahičnych mahčymaściaŭ abo navat pieravysiŭ jaje. Daśledčyki bačać prykmiety skaračeńnia jak raślinnaha, tak i žyviolnaha śvietu. Dla apošniaha pryčynami mohuć być chvaroby, niedachop charčavańnia, kankurencyja pamiž vidami abo spałučeńnie hetych faktaraŭ. Pry hetym dakładna vyznačyć, kolki žyvioł zdolnaja padtrymlivać ekasistema vostrava, niemahčyma, bo ich kolkaść rehularna nie padličvajuć.
Asobnaja prablema ŭźnikła ŭ hazielaŭ, siarod jakich raspaŭsiudziłasia pakul nie vyznačanaja chvaroba. U adnoj zahinułaj žyvioły vyjavili paškodžańni lohkich i piečani, charakternyja dla zaražeńnia Mycoplasma mycoides subsp. capri — mikapłazmaj, jakaja pieravažna paražaje koz i aviečak. Adnak analizaŭ, jakija mahli b paćvierdzić, što pryčynaj była mienavita hetaja bakteryja, nie pravodzili.
Što rabić?
Pierš za ŭsio daśledčyki prapanujuć naładzić pastajanny ŭlik žyvioł i raślin. Častku hetaj pracy mahli b vykonvać hidy, jakija ŭžo pracujuć na vostravie.
Jašče adzin varyjant — dapamahčy adnavicca raślinnaści. Asobnyja ŭčastki možna časova aharodžvać ad žyvioł, nakiroŭvajučy ich na inšyja pašy, a taksama vykarystoŭvać arašeńnie.
Tearetyčna možna złučyć vostraŭ z macierykom štučnaj pieramyčkaj. Ale daśledčyki staviacca da takoj idei aściarožna, bo nieviadoma, jak u budučyni budzie źmianiacca ŭzrovień vady, a svabodnaje pieramiaščeńnie žyvioł moža spryjać raspaŭsiudžvańniu chvarob.
Bolš radykalny varyjant zaklučajecca ŭ viartańni drapiežnikaŭ. Pavodle miascovych hidaŭ, raniej na vostraŭ užo pieravozili hijen. Adnak daśledčyki nie ličać paŭtornaje zasialeńnie drapiežnikami dobrym rašeńniem. Na ich dumku, terytoryja Kresienta zanadta małaja, što stvaraje prablemy jak dla biaśpieki, tak i dla samich drapiežnikaŭ — praz hienietyčnuju izalacyju.
Tak ci inakš, Kresientu, vidać, spatrebicca peŭnaje ŭmiašańnie. Vidavočna, što biez drapiežnikaŭ rajem dla inšych žyvioł jon nie staŭ.
Kamientary