Kali nasamreč ludzi adkryli Amieryku? Adkaz znajšli ŭ staražytnaj DNK

Chrystafor Kałumb dabraŭsia da Amieryki ŭ 1492 hodzie, ale ludzi žyli tam za tysiačy hadoŭ da jaho. Kali mienavita prodki karennych narodaŭ upieršyniu trapili na kantynient, navukoŭcy spračajucca dahetul. Novy analiz hienietyčnych, archieałahičnych i klimatyčnych danych dazvoliŭ istotna zvuzić mahčymy pieryjad.

Zdymak ilustracyjny. Fota: Sergiy Tryapitsyn / Vecteezy

Adno z hałoŭnych niavyrašanych pytańniaŭ historyi zasialeńnia Amieryki datyčyć času źjaŭleńnia tam pieršych ludziej. Na praciahu dziesiacihodździaŭ navukoŭcy prapanoŭvali roznyja daty, ale ŭ asnoŭnym sprečka źviałasia da troch viersij.

Pavodle pieršaj, prodki sučasnych karennych amierykancaŭ trapili na kantynient da apošniaha ledavikovaha maksimumu bolš za 25 tysiač hadoŭ tamu. Pavodle druhoj, heta adbyłosia padčas jaho, pamiž 20 i 14 tysiačami hadoŭ tamu, a pavodle treciaj, užo paśla jaho zakančeńnia, mienš za 14 tysiač hadoŭ tamu.

Kab vyśvietlić, jakaja ź viersij najbolš imaviernaja, hrupa daśledčykaŭ z Kanzaskaha ŭniviersiteta supastaviła danyja staražytnaj DNK, archieałahičnyja znachodki i źviestki pra tahačasny klimat. Na vyniki ich daśledavańnia źviartaje ŭvahu vydańnie Psy.org.

Staražytnaja DNK dazvalaje prasačyć, kali roznyja hrupy ludziej pačali hienietyčna adździalacca adna ad adnoj. Archieałahičnyja znachodki śviedčać, kali ludzi ŭžo znachodzilisia ŭ peŭnych rehijonach. A danyja pra klimat i ledaviki dapamahajuć zrazumieć, jakimi šlachami jany ŭvohule mahli pieramiaščacca.

Heta asabliva važna dla Paŭnočnaj Amieryki. Padčas maksimalnaha pachaładańnia vielizarnyja ledavikovyja ščyty pierakryvali značnuju častku kantynienta. Tamu adna z hipotez praduhledžvaje, što pieršyja ludzi mahli ruchacca ŭzdoŭž cichaakijanskaha ŭźbiarežža.

Karta hienietyčnych danych i mierkavanych šlachoŭ raśsialeńnia staražytnych žycharoŭ Amieryki. Pamier kružkoŭ adpaviadaje kolkaści daśledavanych uzoraŭ. Krynica: aryhinalny artykuł / Current Opinion in Genetics & Development 

Kali ludzi trapili ŭ Amieryku

Supastaŭleńnie ŭsich danych pakazała, što najlepš jany adpaviadajuć scenaru, pavodle jakoha ludzi trapili ŭ Amieryku prykładna ad 20 da 14 tysiač hadoŭ tamu.

Viersija pra zasialeńnie Amieryki mienš jak 14 tysiač hadoŭ tamu drenna stasujecca z hienietyčnymi danymi. Jany pakazvajuć, što važnyja papulacyjnyja linii raździalilisia jašče da taho, jak pamiž ledavikami adkryŭsia suchaputny šlach uhłyb Paŭnočnaj Amieryki. Na dumku aŭtaraŭ, heta aznačaje, što da taho momantu ludzi, chutčej za ŭsio, užo znachodzilisia na kantyniencie.

Adnak i data bolš za 25 tysiač hadoŭ tamu nie całkam adpaviadaje najaŭnym danym. Choć niekatoryja archieałahičnyja pomniki śviedčać pra bolš rańniuju prysutnaść ludziej, sučasnyja hienomnyja dadzienyja nie pakazvajuć, što padzieł papulacyj adbyŭsia nastolki daŭno.

Heta, adnak, nie aznačaje, što ludziej u Amierycy ŭ toj čas nie było. Aŭtary dapuskajuć, što rannija hrupy mahli nie pakinuć naščadkaŭ, ich DNK mahła jašče nie trapić da navukoŭcaŭ abo ich hienietyčny śled zachavaŭsia ŭ paźniejšych papulacyjach tolki častkova.

Analiz najaŭnaj DNK pakazvaje, što prykładna 15 tysiač hadoŭ tamu adbyŭsia važny padzieł staražytnaha nasielnictva na paŭnočnuju i paŭdniovuju linii karennych amierykancaŭ. Paśla hetaha ich naščadki raśsialalisia pa Paŭnočnaj i Paŭdniovaj Amierycy. Daśledavańnie śviedčyć, što heta byŭ nie adzin pierachod, a sieryja mihracyj.

Aŭtary padkreślivajuć, što ich praca nie stavić kančatkovuju kropku ŭ sprečcy. Dalejšaje vyvučeńnie staražytnaj DNK razam z archieałahičnymi znachodkami dapamoža adnavić značna bolš padrabiaznuju karcinu pieršych mihracyj.

Kamientary da artykuła