«Čamu my pavinny niejak uščemlivać siabie?». Dyrektarka RTBD patłumačyła, čamu pastaviła śpiektakl pavodle Puškina ŭ adnym z apošnich teatraŭ krainy, jaki pracavaŭ pa-biełarusku
Kiraŭnica Respublikanskaha teatra biełaruskaj dramaturhii Śviatłana Navumienka patłumačyła, čamu ŭ repiertuary źjaviłasia ruskamoŭnaja pastanoŭka i parazvažała pra 2020 hod.
Śviatłana Navumienka. Skryn videa
Hościem čarhovaha vypusku prahramy ministra kultury Marata Markava stała dyrektarka Respublikanskaha teatra biełaruskaj dramaturhii Śviatłana Navumienka.
Padčas razmovy Markaŭ pacikaviŭsia staŭleńniem kiraŭnicy da krytyki pastanoŭki śpiektakla «Maleńkija trahiedyi» pavodle Alaksandra Puškina na ruskaj movie.
«Niezvyčajna trochi dla Respublikanskaha teatra biełaruskaj dramaturhii. Voś što daść teatru hety ekśpierymient?» — spytaŭ Markaŭ.
«Napačatku biassprečnyja fakty. Heta nie majo novaŭviadzieńnie. […] Jak minimum piać śpiektaklaŭ išło ŭ Teatry biełaruskaj dramaturhii na ruskaj movie, išli paśpiachova, u ich byli paśpiachovyja hastroli i ŭ dalokim, i ŭ blizkim zamiežžy. I samaje hałoŭnaje, prychodzili hledačy i ŭ našu rodnuju zału, i taksama hladzieli. Heta značyć, heta nie niejkaje takoje «što heta takoje vy robicie?» — adkazała Navumienka.
Na hetym arhumienty Navumienki nie skončylisia. Jana źviarnuła ŭvahu na toje, što sama nazva teatra — Respublikanski teatr biełaruskaj dramaturhii — nie aznačaje, što ŭsie tvory biełaruskich aŭtaraŭ pieršapačatkova napisanyja pa-biełarusku.
Pavodle dyrektarki, u teatry pracuje Centr dramaturhii, kudy aŭtary dasyłajuć svaje pjesy. Pry hetym, jak jana śćviardžaje, pieravažnaja bolšaść ź ich napisana pa-rusku, choć aŭtary — biełarusy.
«Jany biełaruskija aŭtary, ale jany na ruskaj movie. Časta dla pakazu, čytak my pierakładajem na biełaruskuju», — patłumačyła jana.
«Nie ŭ movie reč, a ŭ tym, što na ruskaj movie»
Asobna dyrektarka spyniłasia na krytykach. Jana źviarnuła ŭvahu na toje, što niekatoryja ludzi vykazvajuć pretenzii da śpiektakla na ruskaj movie, ale sami pišuć kamientary pa-rusku.
«My bačym, adkul pišuć kamientaryi, chto i adkul. A ŭjavicie, što my zaraz by rabili Puškina, dy kaho zaŭhodna, nie maje značeńnia, tolki na polskaj abo na litoŭskaj movie. Da nas byli b hetyja pretenzii? Nie. Značyć, nie ŭ movie reč, a ŭ tym, što na ruskaj movie. Ale heta padvojny standart», — zajaviła dyrektarka.
Navumienka daviała, što jana maje prava samastojna vyrašać, na jakoj movie pracavać, bo addała biełaruskamu teatru dziesiacihodździ žyćcia.
«Ja bolš za sorak hod pracuju ŭ biełaruskamoŭnych teatrach. Ja razmaŭlaju na biełaruskaj movie značna lepiej za tych, chto piša mnie hetyja paskvili. Ja lublu biełaruskuju movu. Ja hramadzianka Biełarusi. Heta mova taksama maja, jak i ŭsich. Ale čamu my pavinny niejak uščemlivać siabie?» — zajaviła dyrektarka, pierajšoŭšy ŭ razmovie na biełaruskuju movu.
«Ludzi, jakija zajhravalisia, taksama ličyli siabie patryjotami»
Razmova zakanamierna pierajšła da ideałohii i patryjatyzmu. Markaŭ nahadaŭ, što patryjatyčnyja śpiektakli ŭ repiertuary byli zaŭsiody, adnak u 2020 hodzie častka dziejačaŭ kultury «vielmi zajhrałasia», i spytaŭ, čamu samo paniaćcie «patryjot» akazałasia nastolki razmytym.
Dyrektarka dapuściła, što tyja, chto dałučyŭsia da pratestaŭ, mahli rabić heta pa zakliku serca:
«Mahčyma, i ludzi, jakija zajhravalisia, taksama ličyli siabie patryjotami. […] Šmat było takich pazicyj, kali čałaviek ščyra siabie ličyŭ patryjotam u hety momant».
Paśla hetaha jana dadała, što takimi ludźmi niechta «kiravaŭ».
Respublikanski teatr biełaruskaj dramaturhii byŭ stvorany ŭ 1990 hodzie. Jon staŭ adnoj ź niešmatlikich dziaržaŭnych teatralnych placovak Biełarusi, dzie śpiektakli išli pa-biełarusku.
Uvosień 2020 hoda RTBD pakinuli akciory Mikałaj Stońka i Andrej Novik. U mai 2021 hoda z krainy musić vyjechać, ratujučysia, Illa Jasinski. U kancy taho ž hoda byŭ zvolnieny mastacki kiraŭnik Alaksandr Harcujeŭ, jaki ŭznačalvaŭ tvorčuju častku RTBD z 2012 hoda. U sakaviku-pačatku krasavika 2022 hoda z teatra zvolnilisia ci byli zvolnienyja jašče čatyry akciory.
Śviatłana Navumienka stała dyrektarkaj teatra letam 2024 hoda, źmianiŭšy Śviatłanu Karukinu. Uvosień taho ž hoda byli zatrymanyja, a paśla zvolnienyja vydatnyja akciory Maksim Brahiniec, Źmicier Davidovič i Arciom Kureń. Paśla hetaha z repiertuaru źnikła častka najbolš papularnych śpiektaklaŭ.