«История полна неожиданностей, и не все они неприятные». Писательница Кристина Сабаляускайте поразмышляла о ВКЛ, Беларуси и России
-
02.04.2026вы не пагроза імперыі, а мы пагроза., Tak, Беларусь — гэта Літва ў сваёй гістарычнай сутнасці — паводле тэрыторыі, прававой традыцыі і культурнага развіцця, сфармаванага Вялікім Княствам Літоўскім. Блытаніна ў значнай ступені ўзнікла праз назву: “Беларусь” стала ўжывацца пасля мангола‑маскоўскай акупацыі і імперскага перайменавання. Прынцыпова тое, што было перайменавана, можа быць перайменавана і назад. I вяскоўцы пад Менскам ў 70х Бачылі сабе Літвінамі і ў Польшчы нашу мову называюць Літоўскай (НН) і сёння .
-
02.04.2026вы не пагроза імперыі, а мы пагроза.,
Снайдэр не падтрымлівае тэорыю «змовы Раманавых» ці «крадзяжу назвы». Ён тлумачыць гэта як натуральны і балючы працэс мадэрнізацыі, дзе сучасная Літва паспяхова манапалізавала брэнд «ВКЛ», а беларускі рух апынуўся ў больш складаных умовах. -
02.04.2026вы не пагроза імперыі, а мы пагроза., to Timothy Snyder and other westren historians "у ВКЛ захоўваецца мова і прававыя традыцыі Русі. Мова судоў у Вільні — славянская. Законы пішуцца на славянскай мове. Шматлікія арыстакратычныя роды Русі захоўваюць маёмасць і ўплыў у межах ВКЛ....Законы ВКЛ працягваюць дзейнічаць асобна, і беларуская шляхта захоўвае сваю прававую і культурную своеасаблівасць».
≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡
Занадта цнатліва й талерантна. Спадар гісторык, бачна, баіцца наступіць на мазоль (пыху) ліетувісаў. А пра што сьведчаць вышэйдадзеныя факты ? Дзяржаўнай мовай ВКЛ была старабеларуская мова, мовай элітаў была старабеларуская мова. Адсюль і адказ на пытаньне, хто кіраваў у дзяржаве, бо законы пісалі тыя, хто кіраваў, суды прызначаліся й тварылася тымі, хто кіраваў... Апошні сказ цытаты трэба разумець правільна, бо прыбраўшы адпаведныя манеры, ён гучыць адназначна й перадае ясны сэнс: " ...беларуская шляхта захоўвае сваё прававое і культурнае дамінаваньне». -
02.04.2026Мы? , патлумачу, a JAK 50 000 Прускіх , двухмоўных балтаў якія ніколі ў ВКЛ і не жылі, перагулялі 10М Літвінаў, якім тыя самыя Раманавы зачынілі усе Універсітэты манастыры, зборы (Уніяцкія)? Не было ў нас не якіх плятформаў пад маскоўскай акупацыяй дзеля той мадэрнізацыі
-
02.04.2026[Рэд. выдалена]
-
02.04.2026Як піяраць летувіскіх белетрыстаў. Абы толькі не сваіх.
-
02.04.2026[Рэд. выдалена]
-
02.04.2026"ген свабоды" гэта перл канешне. Навуковае адкрыццё, "нобель".
Асаблівы шарм чуць гэта ад гісторыка мастацтва.
Пра "дыялект польскай" пачуць ўжо было заканамерна. -
02.04.2026Найперш не галасі! , Tak, трэба 2 назвы выкарыстоўваць сёння БЕЛАРУСЫ & ЛІТВІНЫ i Беларусь & ВКЛ , як Угорцы, Фіны, Албанцы і г.т.
-
03.04.2026Найперш не галасі! , калі дачытала да дыялекта польскай мовы, ваніты падкацілі. Цікава, а яе па-беларуску хтосьці чытаць зьбіраецца?
-
03.04.2026Зрэшты, у нас хапае сваіх аўтараў, якія выдатна апісваюць перыяд ВКЛ. Прарэкламуйце лепей Аркадзя Ліцьвіна, чымся гэтую асобу, якая падкрэсьлена адмаўляе само існаваньне беларускай мовы ў Летуве.
-
03.04.2026трэба 2 назвы выкарыстоўваць сёння БЕЛАРУСЫ & ЛІТВІНЫ ,
& -это по белорусски или по литвински? Модераторам отдельное "спасибо" ! Всё больше понимаю как выглядит Беларусь будущего - спасибо, не надо такого! -
03.04.2026feafania, усё трэба чытаць.
Не ўсё трэба чытаць дзецям, а дарослыя мусць чытць як найбольш.
І добра што пераклад на мову з арыгіналу без іншамоўнага пасрэдніцтва.
А так канешне слабенька для лідаркі меікаванняў - ген свабоды, мы цэнтральныя ў супроцьстаянні (віленскаму аэрапорту хай паведамяць), дыялект польскай, літвіны - паняцее толькі палітычнае і гд набор схемаў як абысці сваю ролю і месца.))
Увогуле, ліха з імі, я не пераймаюся чужымі казкамі і міфамі, свае б разгрэбсці. -
03.04.2026feafania, аўтараў хапае. Толькі бракуе тых, хто піша праўду. Акупанты за хлусню плацяць значна больш, а праўда нанясе шкоду іх дабрабыту, ды ўвогуле існаванню.
-
02.04.2026Нават дзіўна пачытаць тут здаровую думку, не скуты нянавісцю розум. Я пра Сабалеўскайте.
-
02.04.2026[Рэд. выдалена]
-
03.04.2026Інтэрв'ю з Прылепіным, у якім ён раскажа, што мы ўсе русскія, і што Расея нас вызваліла спачатку ад літоўскай, а потым і польскай акупацыі, калі будзе?
-
03.04.2026Відавочная праява "прадзьвінутых літоўскіх інтэлектуалаў": так беларусы існуюць, але ёсьць і былі літоўцы і палякі, ну, яшчэ і ўкраінцы (бо яны далёка).
-
03.04.2026Хрысціна Сабалеўская калі кажа "літоўскі" мае на ўвазе "ліцвінскі".
-
03.04.2026Спачатку не разумеў, а потым як зразумеў.., чаму ліцьвінскі? Ці існавала такая краіна, Ліцва? Ці, прыдумалі нейкае правіла, па якому перад заўсёды цьвёрдым -в, замест -т неабходна пісаць -ц?
Літва- літвін-літвінка- літоўскі. Запішыце калі ласка.
А літоўка- гэтае каса, якой косяць сена. -
03.04.2026Спачатку не разумеў, а потым як зразумеў.., " Хрысціна Сабалеўская калі кажа "літоўскі" мае на ўвазе "ліцвінскі". "
не магчыма ў сучаснай летуве -
04.04.2026Reading through these comments, it becomes obvious that most arguments here are not about historical evidence, but about modern identity being pushed backwards into the Middle Ages.
The accusation that someone “denies the existence of the Belarusian language in Lithuania” is a typical example of misunderstanding. In the Grand Duchy of Lithuania, the written administrative language was Ruthenian. This is a historical fact. But Ruthenian as a chancery language is not the same thing as modern Belarusian national identity. Conflating the two is an anachronism.
The statement that “only lies are paid for and truth is suppressed” is not an argument at all. It’s an emotional position. There are no sources, no references, just a claim of moral superiority. That does not contribute to historical discussion.
The debate around “літоўскі” vs “ліцвінскі” shows the core issue. Historically, the term “Litvin” referred to a political identity — a person belonging to the Grand Duchy of Lithuania. It did not mean a modern Belarusian ethnicity. At the same time, it is equally incorrect to ignore that the state itself was created by Baltic Lithuanian rulers, with a Lithuanian ruling dynasty and clearly Lithuanian political origin.
What we are seeing is both sides selecting one part of history and presenting it as the whole picture.
The early Grand Duchy (13–14 centuries) was formed and ruled by Lithuanians. This is supported by primary sources and the origin of the ruling dynasty.
Later, the state expanded over large Ruthenian territories, and Ruthenian language became widely used in administration. This reflects the demographic and political reality of a large, multi-ethnic state — not a change of its original foundation.
This type of development is completely normal in medieval Europe. Many states had ruling elites of one origin and populations of another, with administrative languages different from both. Identity at that time was not national in the modern sense — it was political, religious, and social.
Another interesting point is how quickly the discussion touches Russian narratives — even sarcastically. This is important, because in the 19th century the Russian Empire actively reshaped the historical memory of the Grand Duchy, presenting it in ways that supported its own political goals. That influence is still visible in how these debates are framed today.
The core problem is simple:
people are trying to assign exclusive modern national ownership to a historical state that did not operate on modern national identity.
The Grand Duchy of Lithuania was created by Lithuanians, expanded into Ruthenian lands, and became a complex, multi-ethnic political entity. Trying to reduce it to either “only Lithuanian” or “only Belarusian” is not history — it is interpretation driven by present-day identity.
That is why these discussions never reach agreement. -
04.04.2026Чытаючы гэтыя каментары, становіцца відавочна, што большасць спрэчак тут не пра гістарычныя факты, а пра праекцыю сучаснай ідэнтычнасці на Сярэднявечча.
Сцвярджэнне, што нехта «адмаўляе існаванне беларускай мовы ў Літве», з’яўляецца прыкладам непаразумення. У Вялікім Княстве Літоўскім пісьмовай і адміністрацыйнай мовай была русінская (старабеларуская) мова. Гэта гістарычны факт. Але русінская як канцылярская мова — гэта не тое самае, што сучасная беларуская нацыянальная ідэнтычнасць. Блытаць гэтыя рэчы — гэта анахранізм.
Сцвярджэнне, што «за хлусню плацяць, а праўду душаць», не з’яўляецца аргументам. Гэта эмацыйная пазіцыя без спасылак на крыніцы і без доказаў.
Дыскусія пра «літоўскі» і «ліцвінскі» якраз паказвае галоўную праблему. Гістарычна тэрмін «ліцвін» абазначаў палітычную прыналежнасць — чалавека, які належаў да Вялікага Княства Літоўскага. Гэта не азначала сучасную беларускую этнічнасць. У той жа час няправільна ігнараваць тое, што сама дзяржава была створана балцкімі літоўскімі кіраўнікамі, з літоўскай дынастыяй і выразным літоўскім паходжаннем.
У выніку абодва бакі выбіраюць толькі частку гісторыі і прадстаўляюць яе як поўную карціну.
Ранні перыяд ВКЛ (XIII–XIV стагоддзі) — гэта выразна літоўская дзяржаўнасць і кіроўная эліта.
Пазней дзяржава пашырылася на русінскія землі, і русінская мова шырока выкарыстоўвалася ў кіраванні. Гэта адлюстроўвае рэальнасць вялікай шматэтнічнай дзяржавы, а не змену яе паходжання.
Такое развіццё было звычайным для сярэднявечнай Еўропы. Шмат дзяржаў мелі эліты аднаго паходжання і насельніцтва іншага, а адміністрацыйныя мовы часта адрозніваліся ад абодвух. Ідэнтычнасць у той час была не нацыянальнай у сучасным разуменні, а палітычнай, рэлігійнай і сацыяльнай.
Таксама паказальна, як хутка ў дыскусіі з’яўляецца расійскі наратыў — нават у саркастычнай форме. Гэта важна, бо ў XIX стагоддзі Расійская імперыя актыўна перапісвала гісторыю ВКЛ у сваіх інтарэсах, і гэты ўплыў адчуваецца да сёння.
Сутнасць праблемы простая:
людзі спрабуюць надаць сучаснае нацыянальнае «права ўласнасці» гістарычнай дзяржаве, якая не існавала ў межах сучасных нацыянальных паняццяў.
Вялікае Княства Літоўскае было створана літоўцамі, пашыралася на русінскія землі і стала складанай шматэтнічнай палітычнай структурай. Спрабаваць звесці яго толькі да «літоўскага» або толькі да «беларускага» — гэта не гісторыя, а інтэрпрэтацыя, заснаваная на сучаснай ідэнтычнасці.
Менавіта таму гэтыя спрэчкі пастаянна паўтараюцца. -
04.04.2026[Рэд. выдалена]
лухта жахлівая , аўкштотцкіх нацыяналістаў Маскоўскія імперыі ніколі не успрымалі сур'ёзна, вы не пагроза імперыі, а мы пагроза. Таму Раманавы і дазволілі вам пераварыцца ў "Літву" ( пра якую нават наш вораг пушкін пісаў - славянская ў 19с.) а і нават анексаваць Самагіцію (Жамойць) . А як вам сталін падараваў Вільню, і як вы і сёння там цісніце усё літвінскае казаць нават не буду. Т. Снайдэр шмат пра гэта напісаў шмат, каму цікава магу дапамагчы спасылкай