У Нідэрландах знайшлі выкрадзены год таму з музея залаты дакійскі шлем — нацыянальную рэліквію Румыніі

Залаты шлем узростам каля 2 500 гадоў, які лічыцца адным з галоўных скарбаў Румыніі, быў знойдзены больш чым праз год пасля таго, як яго скралі падчас рабавання музея ў Нідэрландах, піша Руская служба Бі-бі-сі.

Фота: AP Photo/Aleksandar Furtula

Шлем і два залатыя бранзалеты, якія датуюцца прыкладна 450 годам да н.э., прадставілі ў чацвер як вернутыя ў музей — яны знаходзіліся за шкляной вітрынай пад аховай двух узброеных паліцэйскіх. Яшчэ адзін бранзалет пакуль не знойдзены.

Крадзеж шлема Кацафенешці і бранзалетаў, учынены ўзброенай бандай, якая ўварвалася ў музей Дрэнтэ ў Асене, выклікаў абурэнне ў Румыніі і паставіў пытанні аб бяспецы неацэнных артэфактаў, што перадаюцца ў іншыя краіны.

«Мы чакалі гэтага вельмі доўга, — сказала журналістам румынская пракурорка Даніэла Буруянэ. — Мы радыя, што зараз назіраем вяртанне румынскіх артэфактаў».

Экспанаты з Нацыянальнага гістарычнага музея Румыніі былі перададзеныя для выставы «Дакія — імперыя золата і срэбра», якая расказвала пра гісторыю цывілізацыі і народа, які насяляў тэрыторыю сучаснай Румыніі да рымскай заваёвы ў 106 годзе н.э. Менавіта падчас гэтай выставы яны былі выкрадзеныя.

Фота: Wikimedia Commons

Крадзеж выклікаў рознагалоссі паміж урадамі дзвюх краін, у выніку чаго, як паведамлялася, нідэрландскі ўрад выплаціў Румыніі каля 5,7 мільёна еўра ў якасці страхавой кампенсацыі.

Румынскія афіцыйныя асобы адмовіліся абмяркоўваць, што цяпер будзе з гэтымі грашыма.

Роберт ван Ланг, дырэктар музея Дрэнтэ ў паўночнай частцы Нідэрландаў, паведаміў, што шлем атрымаў невялікую ўвагнутасць, але падлягае аднаўленню. Бранзалеты, паводле яго слоў, захаваліся ў ідэальным стане.

Румынскі пракурор Рарэш-Петру Стан адзначыў «моцны рэзананс», які гэты крадзеж выклікаў у яго на радзіме, і падзякаваў сваім нідэрландскім калегам за іх «упартую працу і веру ў вынік».

«Мы працягваем расследаванне, каб знайсці апошні бранзалет, — дадаў ён. — І радыя, што зможам вярнуць гэтыя скарбы румынскаму народу».

Нідэрландская пракурорка Карыен Фанер паведаміла, што шлем і бранзалеты былі перададзеныя ўладам у сераду пасля перамоў, у якіх удзельнічалі адвакаты трох падазраваных.

Двое мужчын узростам каля 30 гадоў і адзін 21‑гадовы стануць перад судом пазней у гэтым месяцы. Фанер удакладніла, што вяртанне скарбаў стала часткай дасудовага пагаднення паміж пракуратурай і адвакатамі падазраваных.

Злачынцаў затрымалі праз некалькі дзён пасля таго, як яны праніклі ў музей, выкарыстоўваючы выбухоўку, аднак ніякіх слядоў выкрадзеных каштоўнасцяў тады ўжо не было.

Мастацтвазнаўцы мяркуюць, што артэфакты былі скрадзеныя на замову злачыннай групоўкі.

У апошнія гады некалькі нідэрландскіх музеяў сталі аб'ектамі нападаў, паколькі забяспечыць належную абарону для неацэнных артэфактаў вельмі складана. Шлем і бранзалеты былі выстаўленыя ў шкляной вітрыне, якая для ўзброенай групы не стала сур'ёзнай перашкодай.

У 2024 годзе дзве работы Эндзі Уорхала былі скрадзеныя з галерэі на поўдні Нідэрландаў, а шэсць гадоў таму з невялікага музея ў мястэчку Леердам была выкрадзена карціна Франса Хальса «Двое хлопчыкаў, якія смяюцца».

Былы дырэктар Нацыянальнага гістарычнага музея ў Бухарэсце Эрнест Оберлэндэр-Тырнавяну трапіў пад сур'ёзную крытыку на радзіме за перадачу залатых артэфактаў за мяжу і быў звольнены праз некалькі дзён пасля крадзяжу.

Ён выказаў палёгку ў сувязі з тым, што шлем быў знойдзены.

«Гэта ўнікальны прадмет еўрапейскай і нават сусветнай культурнай спадчыны, — сказаў ён у інтэрв'ю RTL Nieuws. — Гэты шлем з'яўляецца важным сацыяльным і палітычным сімвалам дакійскай цывілізацыі».

Лічыцца, што легендарны шлем быў упершыню знойдзены ў 1926 годзе на пашы сялянскім хлопчыкам, які пас авечак у румынскай вёсцы Паяна-Кацафенешці. Дзіця насіла шлем на працягу двух тыдняў і выкарыстоўвала яго як цацку, з-за чаго некаторыя дэталі адламаліся. З 1970‑х гадоў шлем захоўваўся ў Нацыянальным музеі гісторыі Румыніі. Было ўстаноўлена, што ён належаў невядомаму мясцоваму гета-дакійскаму цару або арыстакрату.

Каментары да артыкула